| YouTube Channel

असृग्वहा (asRgvahA)

 
शब्दसागरः
English
असृग्वहा
f.
 (-हा) A blood-vessel.
E.
 असृज् and वह what bears.
Yates
English
असृग्-वहा (हा) 1.
f.
 Blood vessel.
Spoken Sanskrit
English
असृग्वहा - asRgvahA -
f.
 - blood-vessel
असृग्वहा - asRgvahA -
f.
 - blood vessel
Wilson
English
असृग्वहा
f.
 (-हा) A blood vessel.
E.
 असृज् and वह what bears.
Monier Williams Cologne
English
असृग्—वहा
f.
 a blood-vessel,
L.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
असृग्वहा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ತ ಸಂಚರಿಸುವ ನಾಡಿ
निष्पत्तिः - > वह (प्रापणे) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > असृजो वहा
L R Vaidya
English
asfgvahA {% f. %} a blood-vessel.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) असृक् रक्तं वहति । वह (प्रापणे) + अच् । ‘नन्दिग्रहिपचादिभ्यो…" (३.१.१३४) । असृजः वहा । १. नाडी ।
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
असृग्वहा स्त्री असृक् शोणितं वहति अच् । शोणितवहायां नाड्यां तद्विवरणं सुश्रुते “सप्त सिराशतानि भवन्ति ।याभिरिदं शरीरमाराम इव जलहारिणीभिः केदारइव च कुल्याभिंरुपस्निह्यतेऽनुगृह्यते चाकुञ्चनप्रसा-रणादिभिर्विशेषैः ॥
द्रुमपत्रसेवनीनामिव च तासां प्रता-नास्तासां नाभिर्मूलं ततश्च प्रसरन्त्यूर्द्धमधस्तिर्य्यक् च ।भवतश्चात्र ॥
यावत्यस्तु सिराः काये सम्भवन्ति शरी-रिणाम् । नाभ्यां सर्व्वा निबद्धास्ताः व्रतन्वन्ति समन्ततः ॥
नाभिस्थाः प्राणिनां प्राणाः प्राणान्नाभिर्व्यपाश्रिता ।सिराभिरावृता नाभिश्चक्रनाभिरिवारकैः ॥
तासां मूल-सिराश्चत्वारिंशत्तासां वातवाहिन्यो दश पित्तवाहिन्योदश कफवाहिन्यो दश दश रक्तवाहिन्यः । तासान्तुवातवाहिनीनां वातस्थानगतार्ना पञ्चसप्ततिशतं १७५ भवतितावत्य एव १७५ पित्तवाहिन्यः पित्तस्थाने, कफवाहिन्यश्चकफस्थाने रक्तवाहिन्यश्च यकृत्प्लीह्नोरेवमेतानि सप्तसिराशतानि ॥
तत्र वातवाहिन्यः सिरा एकस्मिन्सक्थ्नि पञ्चविंशतिः । एतेनेतरसक्थिबाहू च व्याख्यातौ ॥
विशेषतस्तु कोष्ठे चतुस्त्रिंशत्तासां गुदमेढ्राश्रिताःश्रोण्यामष्टौ । द्वे द्वे पार्श्वयोःषट् पृष्ठे तावत्यएव ६ चोदरेदश वक्षसि ॥
एकचत्वारिंशज्जत्रुण ऊर्द्ध्वं, तासां चतुर्दशग्रीवायाम् । कर्णयोश्चतस्रः । नव जिह्वायां । षट्नासि-कायां । अष्टौ नेत्रयोः । एवमेतत् पञ्चसप्तत्यधिकशतंवातवहानां सिराणां व्याख्यातम् । एष एव विभागःशेषाणामपि ॥
विशेषतस्तु पित्तवाहिन्यो नेत्नयोर्दशकर्णयोर्द्वे । एवं रक्तवहाः कफवहाश्च । एवमेतानि सप्तसिराशतानि सविभागानि व्याख्यातानि । स्वाः सिराःसञ्चरद्रक्तं कुर्य्याच्चान्यान् गुणानपि ॥
यदा तु कुपितं रक्तंसेवते स्ववहाः सिराः । तदास्य विविधा रोगा जायन्तेरक्तसम्भवाः ॥
नहि वातं सिराः काश्चिन्न पित्तं केवलंतथा । श्लेष्माणं वा वहन्त्येता अतः सर्व्ववहाः स्मृताः ॥
प्रदुष्टानां हि दोषाणामुच्छ्रितानां प्रधावताम् । ध्रुवमुन्मा-र्गगमनमतः सर्व्ववहाः स्मृताः ॥
तत्रारुणा वातवहाःपूर्य्यन्ते वायुना सिराः । पित्तादुष्णाश्चानिलाश्च शीतागौर्य्यः स्थिराः कफात् ॥
असृग्वहास्तु रोहिण्यः सिरानात्युष्णशीतलाः”