| YouTube Channel

अवसादः (avasAdaH)

 
Apte
English
अवसादः [avasādḥ], 1 Sinking, fainting, sitting down
Ki.*
 18. 47
अनवसादः safety, protection
failure, as of the voice.
Ruin, loss, destruction, decline
धैर्यावसादेन कृतप्रसादा वन्यद्विपेनेव निदाघसिन्धुः
Ki.*
 3.38
पर्यायजयावसादा
Ki.*
 17.18
विपदेति तावदवसादकरी
Ki.*
 18.23, 6.41
Mv.*
 2.
End, termination.
Want of energy, exhaustion, languor, fatigue, pain
बन्धनाच्चावसादान्मे श्रेयः प्रायोपवेशनम्
Rām.*
 4.55.11. किमिवावसादकरमात्मवताम्
Ki.*
 6.19.
(In law) Badness of a cause, defeat, losing (a cause)
अलं स्वपक्षावसादशङ्कया
M.*
 1.
Apte 1890
English
अवसादः 1 Sinking, fainting, sitting down
Ki. 18. 47
अनवसादः safety, protection
failure, as of the voice.
2 Ruin, loss, destruction, decline
पर्यायजयावसादा Ki. 17. 18
विपदेति तावदवसादकरी Ki. 18. 23, 6. 41, 3. 38
Mv. 2.
3 End, termination.
4 Want of energy, exhaustion, languor, fatigue
किमिवावसादकरमात्मवतां Ki. 6. 19.
5 (In law) Badness of a cause, defeat, losing (a cause)
अलं स्वपक्षावसादशंकया M. 1.
Apte Hindi
Hindi
अवसादः
पुं*
 - अव+सद्+घञ्
"उदासी, मूर्च्छा, सुस्ती"
अवसादः
पुं*
 - अव+सद्+घञ्
"बर्बादी, विनाश"
अवसादः
पुं*
 - अव+सद्+घञ्
"अन्त, समाप्ति"
अवसादः
पुं*
 - अव+सद्+घञ्
"स्फूर्ति का अभाव, थकान, थकावट"
अवसादः
पुं*
 - अव+सद्+घञ्
"अभियोग का खराब होना, पराजय, हार"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अव + सद् (षद्लृ-विशरणगत्यवसादनेषु) + घञ् । ‘भावे’ (३.३.१८) । १. अवसन्नता, नाशः । "धैर्यावसादेन हृतप्रसादा वन्यद्विपेनेव निदाघसिन्धुः" किरात. ३.३८ । २. विषादः, सादः । ३. असमर्थता ४. श्रान्तता । "किमिवावसादकरमात्मवताम्" - किरात ६.१९ । ५. पराजयः "अलं स्वपक्षावसादशङ्कया" - माल-१ । ६. निमग्नता - धुरं गुर्वीं वोढुं स्थितमनवसादाय जगतः" - किरात १८-४७ । ७. अवसानम्, समाप्तिः ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अवसादः, अवसन्नता, विषादः, सादः, तन्द्रा, ग्लानिः, तन्द्रिता, विषण्णता
noun
मनसः शरीरस्य वा सा स्थितिः यस्यां किमपि कार्यं कर्तुम् अनिच्छा भवति।
"अवसादस्य स्थितौ योगासनं लाभदायकं भवति।"
Synonyms:
 अन्तः, अन्तम्, समाप्तिः, निष्पत्तिः, सिद्धिः, पर्यन्तम्, प्रान्तः, समन्तः, पारः, पारम्, अवसानम्, पर्यवसानम्, अवसायः, अवसादः, अवसन्नता, सातिः, सायः
noun
कस्यापि वृतान्तस्य कथनस्य वा अन्तिमं चरणम् येन तद्विषये सर्वं ज्ञायते।
" अस्य पुस्तकस्य अन्तं पठित्वा एव कोऽपि निष्कर्षः शक्यः। "
Synonyms:
 अपक्षयः, अपचयः, उपक्षयः, क्षयः, क्षीणता, भ्रंशः, विनाशः, शीर्णता, शीर्णत्वम्, अवसादः, क्षामता
noun
वायुगुणादीनां प्रभावेण वस्त्वादिषु जायमानं वैकल्यम्।
"कालानुसारेण भवनानाम् अपि अपक्षयः भवति।"
Synonyms:
 क्लान्तिः, श्रान्तिः, क्लमः, आयासः, परिश्रमः, तन्द्रा, परिश्रान्तिः, ग्लानिः, परिक्लेशः, अवसादः, क्लमथः, लिः, कष्टम्
noun
श्रान्तस्य अवस्था।
"कृषकः वृक्षस्य छायायां क्लान्तिम् अपनयति।"
Synonyms:
 विषादः, अवसादः
noun
इच्छायाः अपूर्णत्वात् मनसि जायमानम् दुःखम्।
"उद्योगस्य अलाभेन सः विषादेन ग्रस्तः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवसादः,
पुं,
 (अव + सद् + घञ् ।) अवसन्नता ।तत्पर्य्यायः । विषादः २ सादः ३ विषण्णता ४ ।इति हेमचन्द्रः ॥
(शेषः । क्षयः । यथा, --“धैर्य्यावसादेन हृतप्रसादावन्यद्विपेनेव निदाघसिन्धुः” ।इति किरातार्ज्जुनीये ।)