| YouTube Channel

अवपातः (avapAtaH)

 
Apte
English
अवपातः [avapātḥ], 1 Falling down
जलं कूलावपातेन प्रसन्नं कलुषायते
Mk.*
 9.24
अधश्चरणावपातम्
Bh.*
 2.31 falling down at the feet
(fig. ) cringing.
Descent, descending
शस्त्रावपातः
Y.*
 2.277
कपोत˚
H.*
 1
श्येन˚ चकिता
Māl.
 8.8. sudden swoop or pouncing.
A hole, pit.
Particularly, a hole or pit for catching elephants
अवपातस्तु हस्त्यर्थे गर्ते छन्ने तृणादिना Yādava
रोधांसि निघ्नन्नवपात- मग्नः करीव वन्यः परुषं ररास
R.*
 16.78. The Mātaṅgalīlā 1.1 enumerates the methods of catching elephants as follows वारीकर्म वशाविलोभनविधिभ्य चानुगत्या तथैवापातेन ततो$- वपातत इतीहेभग्रहः पञ्चधा ।
Apte 1890
English
अवपातः 1 Falling down
जलं कूलावपातेन प्रसन्नं कलुषायते Mk. 9. 24
अधश्चरणावपातं Bh. 2. 31 falling down at the feet
(fig.) cringing.
2 Descent, descending
शस्त्रावपातः Y. 2. 277
कपोत° H. 1
श्येन° चकिता Māl. 8. 8 sudden swoop or pouncing.
3 A hole, pit.
4 Particularly, a hole or pit for catching elephants
अवपातस्तु हस्त्यर्थे गर्ते छन्ने तृणादिना Yādava
रोधांसि निघ्नन्नवपातमग्नः करीव वन्यः परुषं ररास R. 16. 78.
Apte Hindi
Hindi
अवपातः
पुं*
 - अव+पत्+घञ्
नीचे गिरना
अवपातः
पुं*
 - अव+पत्+घञ्
"पैरों पर गिरना, चापलूसी"
अवपातः
पुं*
 - अव+पत्+घञ्
"उतरना, नीचे आना"
अवपातः
पुं*
 - अव+पत्+घञ्
"विवर, गर्त"
अवपातः
पुं*
 - अव+पत्+घञ्
विशेषकर हाथियों को पकड़ने के लिए बनाया गया बिल या गर्त
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अव + पत्लृ (गतौ) + घञ् । "भावे" (३.३.१८) १. अधः पतनम् । २. अव + पत्लृ + णिच् + अच् । "एरच्" (३.३.५६) पातनम् "शस्त्रावपाते गर्भस्य पातने चोत्तमो दमः" - याज्ञ २.१७७ ३. अव + पत्लृ + अधि० घञ् - ‘करणाधिकरणयोश्च’ (३.३.१२१) "श्वभ्रोऽवपातः" - कल्पद्रु ४. गजग्रहणार्थं तृणपर्णादिभिः आवृतः गर्तः । ‘अवपातस्तु हस्त्यर्थे गर्तः छन्नः तृणादिना" - वैज० । "रोधांसि निघ्नन्नवपातमग्नः करीव वन्यः परुषं ररास" - (रघु० १६.७८ ५. नाटकादौ भयादिना निष्क्रमणम् । ‘अवपातं तु निष्क्राम प्रवेशत्रास विद्रवैः - दशरूपक्म
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अवपातः
noun
गजं परिग्रहीतुं निर्मिता गर्ता।
"आखेटकेन कृते अवपाते गजः पतितः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवपातः,
पुं,
 (अव + पत् + घञ् ।) रन्धं । गर्त्तः ।इति हेमचन्द्रः ॥
अधःपतनं ॥
(गजादीनां ग्रह-णार्थं कृतस्तृणादिना प्रच्छन्नो गर्त्तः । यथा, --“अवपातस्तु हस्त्यर्थे गर्त्तश्छन्नस्तृणादिना” ।इति यादवः ।“रोधांसि निघ्नन्नवपातमग्नःकरीव वन्यः परुषं ररास” ।इति रघुवंशे । नाटकादौ भयादिजनितपलायन-सम्भ्रमादिवर्णनेन प्रस्तुतस्य परिवर्त्तः । यथा, --“अवपातन्तु निष्क्राम-प्रवेश-त्रास-विद्रवैः” ।इति दशरूपे ।)