| YouTube Channel

अवघातः (avaghAtaH)

 
Apte
English
अवघातः [avaghātḥ], [अव हन्-घञ्]
Striking.
Hurting, killing.
A violent or sharp blow, stroke or blow in general
कर्णावघातनिपुणेन च ताड्यमाना दूरीकृताः करिवरेण (भृङ्गाः) Nītipr.2
अधरे दत्तदन्तावघाते S. D.
Threshing corn by bruising it with a wooden pestle in a mortar.
Unnatural or accidental death.
Apte 1890
English
अवघातः [अव हन्-घञ्] 1 Striking.
2 Hurting, killing.
3 A violent or sharp blow, stroke or blow in general
कर्णावघातनिपुणेन च ताड्यमाना दूरीकृताः करिवरेण (भृंगाः) Nītipr. 2
अधरे दत्तदंतावघाते S. D.
4 Threshing corn by bruising it with a wooden pestle in a mortar.
5 Unnatural or accidental death.
Apte Hindi
Hindi
अवघातः
पुं*
 - अव+हन्+घञ्
प्रहार करना
अवघातः
पुं*
 - अव+हन्+घञ्
"चोट पहुँचाना, मारना"
अवघातः
पुं*
 - अव+हन्+घञ्
"प्रचण्ड आघात, तीव्र आघात"
अवघातः
पुं*
 - अव+हन्+घञ्
धान आदि को ओखल में डालकर मूसल से कूटना
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अव + हन (हिंसागत्योः) + घञ् ‘भावे’ (३.३.१८) । १. अवहननम् । यज्ञादिषु पुरोडाशाख्यहोमद्रव्यसम्पादनाय व्रीह्यादिधान्यानां घट्टनद्वारा वितुषीकरणम् । संस्कारविशेषः । २. सामान्यतया धान्यानाम् आहननम्, ३. ताडनम् "कर्णावघातैरपि ताड्यमाना दूरीकृता करिवरेण" ‘अधरे दत्तदन्तावघाते’ - सा.द ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवघातः,
पुं,
 (अव + हन् + घञ् ।) आघात-विशेषः । तण्डुलादिकण्डनं । इति हेमचन्द्रः ॥
काँडान यस्य प्रसिद्धिः । यथा । चरुविधौ विद्या-करवाजपेयी । शास्त्रावधारणवेलायां हि यत्रप्रयोजनाभावादिनिश्चयस्तत्रैव तदुपादानादिलोपःशास्त्रार्थः । यथा कृष्णलेऽवघातादिलोपः । यत्रतदनुष्ठानवेलायामेव पुरुषदोषेण प्रयोजनाभावोज्ञायते तदा प्राक् तन्निश्चयाच्छास्त्रप्रापितः पदार्थोनियमापूर्व्वमात्रार्थमनुष्ठेयमेव । अतएव प्रकृता-वपि आलस्यादिना व्रीह्यादिस्थाने तण्डुलादिषुगृहीतेष्वाघातादि समाचरन्ति याज्ञिकाः ।“घाते न्यूने तथा छिन्ने सान्नाय्ये मान्त्रिके तथा ।यज्ञे मन्त्राः प्रयोक्तव्या मन्त्रा यज्ञार्थसाधकाः” ॥
सान्नाय्ये हविषि मान्त्रिके मन्त्रसाध्ये अवघातादौतत्काले मन्त्रपाठाभावेऽपि मन्त्राः प्रयोक्तव्याः ।इति शुद्धितत्त्वं ॥
(अपमृत्युः) ॥