धातुः: लज्
मूलधातुः: लज
धात्वर्थः: अपवारणे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: लाजयति-ते


धातुः: लज्
मूलधातुः: लज
धात्वर्थः: भर्जने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: लजति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

लज  (अर्थः)  प्रकाशे
( लजयति ) अत्र मैत्रेयः वटेः पुनः पाठोऽर्थभेदात् वटि लजि इत्येके ( वण्टयति लञ्जयति ) अदन्तेषु पाठबलाददन्तत्त्वे वृद्धिरित्यपरे ( वण्टापयति लञ्जापयति ) तथा च शाकटायनसूत्रम्  "कथादिपाथिस्फायो णौ पुग्लुग्वत्वम्'' इति अस्यार्थः--कथादीनां पाथेश्च णौ पुग् लुग् इत्येतावागमौ स्फायोऽन्त्यस्य वत्वं क्रमेणेति एवञ्च शाकटायनमतेन कथादीनामागमे पुकि वृद्धौ कथापयतीत्युदाहार्य्यम् 374

लजँ लज

मानकरूपान्तरम् - लजिँ
लजि  (अर्थः)  भर्जने
236

लज  प्राणने 
- लजयति   361

लजँ लज  

मानकरूपान्तरम् - लजिँ
लजि भर्जने 
- लजति । लञ्जति । लङ्गः, रङ्गः, डङ्गः । रलयोर्डलयोरेकत्वस्मरणमिति  संज्ञायाम् (3/3/109) ण्वुल् लञ्चिका वेश्या ।। 235,236 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“लज प्रकाशने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> अदन्तः। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a> अत्र ‘लजि--’ इति मैत्रेयक्षीरस्वामिप्रभृतयः पठन्ति। </li> <li>‘अदन्तेषु पाठ- बलादद<a href="#foot_krm04">4</a> न्तत्वे वृद्धिः इत्यपरे’ इति मा। </li> <li>धा। </li> <li>वृत्तिः। </li> <li>शाकटायनस्तु कथादीनां सर्वेषां ण्यन्ते पुकमाह। </li> <li>तन्मते लञ्जापयति इति रूपं भवति। </li> <li>ण्वुलि लञ्जापकः-पिका, तृचि-लञ्जापयिता-त्री इत्येवमादीनि रूपाणि ज्ञेयानि।]] ‘प्रकाशे लजयेद्, व्रीडे लज्जते लजते पदे।।’ <a href="#foot_krm05">5</a> इति देवः। </li> <li>लजकः-जिका, लिलजयिषकः-षिका;</li> <li> लजयिता-त्री, लिलजयिषिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककलयतिवत् <a href="#foot_krm06">6</a> ऊह्यानि। </li> <li>लजयन् <a href="#foot_krm07">7</a> इति शतरि रूपम्। </li> <li>ल्यपि--संलजय्य, संलिलजयिष्य इति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१४५८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१९२०। अक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[[आ]</li> <li id="foot_krm04">04 => (न?)</li> <li id="foot_krm05">05 => (श्लो। ६८)</li> <li id="foot_krm06">06 => (१७६)</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘धाम्नोच्चैर्लजयन् विमिश्रितजने रङ्गे…।।’ धा। का। ३। ६१।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“लज अपवारणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> <a href="#foot_krm03">3</a> ‘जल--’ इति नन्दिसम्मताकारयोः पाठ इति क्षीरतरङ्गिणी-माधवधा- तुवृत्तितो ज्ञायते। </li> <li>चान्द्रा अपि ‘जल--’ इत्येव पठन्तीति च क्षीर- स्वामी।]] ‘प्रकाशे लजयेद् व्रीडे लज्जते लजते पदे।।’ <a href="#foot_krm04">4</a> इति देवः। </li> <li>लाजकः-जिका, लिलाजयिषकः-षिका, लाजयिता-त्री, लिलाजयिषिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिकचाटयतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ज्ञेयानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१४५७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१५४३। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[[अ]</li> <li id="foot_krm04">04 => (श्लो। ६८)</li> <li id="foot_krm05">05 => (४८८)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“लज भर्त्सने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘-- भर्जने’ इति मा। </li> <li>धा। </li> <li>वृत्तिः। </li> <li>पुरुषकारोऽप्यत्र अनुकूलः। </li> <li>‘भर्जने चेति लीलाशुकः’ इति धा। </li> <li>का। </li> <li>१-३२। ‘लञ्जेत् लाञ्जेत् लजेत् लाजेत् इत्येते भर्त्सने शपि।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>लाजकः-जिका, लाजकः-जिका, लिलजिषकः-षिका, लालजकः-जिका;</li> <li> लजिता-त्री, लाजयिता-त्री, लिलजिषिता-त्री, लालजिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकखदतिवत् <a href="#foot_krm04">4</a> बोध्यानि। </li> <li>‘लजु--’ <a href="#foot_krm05">5</a> इत्यपि शाकटायनः। </li> <li>तन्मते क्त्वायां इड्विकल्पात् लजित्वा-लक्त्वा इति रूपद्वयमिति विशेषः। </li> <li>यदा तु भर्जनार्थकत्वम्, तदानीं संज्ञायां घञि लाजाः इति भवति। </li> <li>‘लाजाः पुंभूम्नि चाक्षताः’ <a href="#foot_krm06">6</a> इत्यनुशासनात् नित्यं बहुवचनान्तत्वं च इति ज्ञेयम्।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१४५६)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-२३८। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ६९)</li> <li id="foot_krm04">04 => (३३८)</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्११४८+ २६]</li> <li id="foot_krm06">06 => (अमरः २-९-४७)</li></ul>

लज (ल꣡ज꣡ प्रकाशने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = लजनम्
अनीयर् = लजनीयः - लजनीया
ण्वुल् = लजकः - लजिका
तुमुँन् = लजयितुम्
तव्य = लजयितव्यः - लजयितव्या
तृच् = लजयिता - लजयित्री
क्त्वा = लजयित्वा
ल्यप् = प्रलजय्य
क्तवतुँ = लजितवान् - लजितवती
क्त = लजितः - लजिता
शतृँ = लजयन् - लजयन्ती
शानच् = लजयमानः - लजयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

लजँ लज

मानकरूपान्तरम् - लजिँ
लजि  भर्त्सने
- लजति लञ्जति  भासार्थश्चुरादौ (10197) लञ्जयति 233,234

अलजि॑ f. a cert. disease of the eye.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

अलजि॑ f. inflammation of the eye (at the edge of the cornea), AV. ix, 8, 20.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English. Vedic context for the words

Alaji is the name of a disease in the Atharvaveda.^1 The later
alajī denotes an eye-disease — a discharge at the junction of the
cornea and the sclerotica.
1) ix. 8, 20. Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 390; St. Petersburg Dictionary, s.v.


अलजि (alaji)

Capeller Eng

Monier Williams Cologne

Vedic Reference