| YouTube Channel

अर्भक (arbhaka)

 
शब्दसागरः
English
अर्भक
m.
 (-कः)
1. A child, the young of any animal.
2. A fool, an idiot.
3. Small, minute.
4. Emaciated.
5. Like, similar.
E.
 ऋध to grow,
वुन् Unādi affix, and भ substituted for ध.
Capeller Eng
English
अर्भक॑
a.
 small, weak, young
m.
 a child.
Yates
English
अर्भक (कः) 1.
m.
 Idem.
Spoken Sanskrit
English
अर्भक - arbhaka -
adj.
 - similar
अर्भक - arbhaka -
adj.
 - minute
अर्भक - arbhaka -
adj.
 - weak
अर्भक - arbhaka -
adj.
 - young
अर्भक - arbhaka -
adj.
 - childish
अर्भक - arbhaka -
adj.
 - emaciated
अर्भक - arbhaka -
adj.
 - small
अर्भक - arbhaka -
m.
 - fool
अर्भक - arbhaka -
m.
 - young of any animal a fool
अर्भक - arbhaka -
m.
 - rascal
अर्भक - arbhaka -
m.
 - idiot
अर्भक - arbhaka -
m.
 - child
अर्भक - arbhaka -
m.
 - boy
अर्भक - arbhaka -
m.
 - young of an animal
Wilson
English
अर्भक
m.
 (-कः)
1 A child, the young of any animal.
2 A fool, an idiot.
3 Small, minute.
4 Emaciated.
5 Like, similar.
E.
 ऋध to grow, वुन् Uṇādi affix, and भ substituted for
ध.
Apte
English
अर्भक [arbhaka],
a.
 [According to Nir. अवहृतं भवति ह्रस्वं तस्मादर्भकः]
Small, minute, short
नमो महद्भ्यो नमो अर्भकेभ्यः
Rv.*
 1.27.13.
Weak, emaciated, lean. परिच्छिन्ना भरता अर्भकासः
Rv.*
 7.33.6.
Foolish.
Young, childish
न हि वो अस्त्यर्भको देवासो न कुमारकः
Rv.*
 8.3.1.
Like, similar.
कः A boy, child
श्रुतस्य यायादयमन्त- मर्भकः
R.*
 3.21, 25.7.67.
The young of an animal.
A fool, idiot.
Apte 1890
English
अर्भक a. [According to Nir. अवहृतं भवति ह्रस्वं तस्मादर्भकः.] 1 Small, minute, short
नमो महद्भ्यो नमोअर्भकेभ्यः Rv. 1. 27. 13.
2 Weak, emaciated, lean.
3 Foolish.
4 Young, childish.
5 Like, similar.
कः 1 A boy, child
श्रुतस्य यायादयमंतमर्भकः R. 3. 21, 25, 7. 67.
2 The young of an animal.
3 A fool, idiot.
Monier Williams Cologne
English
अर्भक॑
mfn.
 small, minute,
RV.
AV.
VS.
weak,
RV.
 vii, 33, 6
AV.
(used together with कुमारक॑) young, childish,
RV.
 viii, 30, 1 and 69, 15
emaciated,
L.
similar,
L.
अर्भक॑ (अस्),
m.
 a boy, child,
Ragh.
&c.
 , the young of any animal,
Śak.
 (v.l.),
Kād.
 a fool, idiot,
L.
N.
 of a poet,
Subh.
Monier Williams 1872
English
अर्भक, अस्, आ, अम्, small, minute
weak, little
emaciated
young, childish
like, similar
(अस्), m.
a boy, a child, the young of any animal
a fool,
an idiot.
Benfey
English
अर्भक अर्भ + क,
m.
1. A child,
Ragh. 3, 21.
2. The young of any
animal, Śāk. d. 14, v. r.
Hindi
Hindi
छोटा
Apte Hindi
Hindi
अर्भक
वि* - अर्भ+कन्
"छोटा, सूक्ष्म, थोड़ा"
अर्भक
वि* - अर्भ+कन्
दुबला पतला
अर्भक
वि* - अर्भ+कन्
मूर्ख
अर्भक
वि* - अर्भ+कन्
"बच्चा, छौना"
अर्भकः
पुं*
 - अर्भ+कन्
"बालक, बच्चा"
अर्भकः
पुं*
 - अर्भ+कन्
किसी जानवर का बच्चा
अर्भकः
पुं*
 - अर्भ+कन्
मूर्ख जड़।
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अर्भक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಲಕ /ಶಿಶು
निष्पत्तिः - > ऋधु (वृद्धौ) - "वुन्" भकारादेशश्च (उ० ५-५३)
व्युत्पत्तिः - > ऋध्नोति वृद्धिं प्राप्नोति
प्रयोगाः - > "अनघवैभवमर्भकमुद्वहन्"
उल्लेखाः - > याद० ३-२९
अर्भक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಂಗಸರ ಗರ್ಭ
अर्भक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೃಶವಾದ /ತೆಳ್ಳಗಿರುವ /ಬಡವಾದ /ಬಾಡಿರುವ
अर्भक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರ್ಖನಾದ /ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದ
अर्भक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಿಕ್ಕದಾದ /ಸಣ್ಣದಾದ
अर्भक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದರಿದ್ರ /ಧನಹೀನ
विस्तारः - > "अथार्भकस्त्रिषु । दरिद्रे बालके मूर्खे जडे भ्रूणे तु पुंस्ययम् । - नानार्थर० । "अर्भकः कथितो बाले मूर्खेऽपि च कृशेऽपि च" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
arBaka {% (I) a. (f. का) %} 1. Small, little
2. weak
3. young, childish (rarely used in classics as an adjective).
arBaka {% (II) m. %} 1. A boy, a child, श्रुतस्य यायादयमन्तमर्भकः R.iii.21, 25, vii.67
2. a fool, an idiot.
Bopp
Latin
अर्भक m. (a praec. s. क) proles, natus, pullus. SAK. 7. 7.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
अर्भक poet. Sbhv.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
[अर्भक m.] °f. अर्भिका Mägdlein, S II, 313, 18.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
nya
१) अण्डज २) अनिमिष ३) अर्भक ४) पक्षिणी ५) पूर्ण ६) पूर्णिमा ७) पौर्णमासी ८) मत्स्य ९) मीन
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
बाल
बाल, पाक, अर्भक, गर्भ, पोत, पृथुक, शिशु, शाव, डिम्भ
बालः पाकोऽर्भको गर्भः पोतश्च पृथुकः शिशुः ।
शावो डिम्भश्च विज्ञेयो वटुर्माणवको मतः ॥ ५०२ ॥
verse 2.1.1.502
page 0057
नाममाला
Sanskrit
देहभव, अपघनभव, कायभव, अङ्गभव, वपुस्भव, संहननभव, तनुभव, कलेवरभव, शरीरभव, मूर्तिभव, देहज, अपघनज, कायज, अङ्गज, वपुस्ज, संहननज, तनुज, कलेवरज, शरीरज, मूर्तिज, सुत, पुत्र, सूनु, अपत्य, तुक्, तोक, आत्मज, प्रजा, उद्वह, तनय, पोत, दारक, नन्दन, अर्भक, स्तनन्धय, उत्तानशय
देहापघनकायाङ्गं वपुः संहननं तनुः ॥ ३८ ॥
कलेवरं शरीरं च मूर्तिः अस्मिन् भवः सुतः ।
पुत्रः सूनुरपत्यं च तुक् तोकं चात्मजः प्रजा ॥ ३९ ॥
उद्वहस्तनयः पोतो दारको नन्दनोऽर्भकः ।
स्तनन्धयोत्तानशयौ स्त्री चेद् दुहितरं विदुः ॥ ४० ॥
verse 0.1.1.38
page 0020
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अर्भकः,
पुं,
 (अर्भ एव, स्वार्थे कन् ।) शिश्रुः । इत्य-मरः ॥
(“अभूच्च नम्रः प्रणिपातशिक्षयापितुर्मुदं तेन ततान सोऽर्भकः” ।इति रघुवंशे ।) मूर्खः । कृशः । इति मेदिनी ॥
स्वल्पः । सदृशः । इत्युणादिकोषः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अर्भक
पु०
 अर्भएव स्वार्थे कन् । १ बालके, “महद्भ्यो नमोअर्भकेभ्यो नमोयुवभ्यः” ऋ० १, २७, १३ । “वृद्धमप्युचितनिद्रमर्भकम्” माघः “अर्भकोन कुमारकोऽधितिष्ठन्नवंरथम्” ऋ० ८, ६९, १५ । २ मूर्खे च ३ कृशे, ४ अल्पे, “नमो “नमोमहद्भ्योऽर्भकेभ्यो नमोवः” यजु० १६, २६ ।त्रि० “अर्भकौकस्त्वात्तद्व्यपदेशाच्च” शा० सू० । अर्भकमल्पम्भा० “यथा सर्व्वगतमपि सद्व्योम सूचीपाशाद्यपेक्षयाऽर्भ-कौकः एवं ब्रह्मणोऽपि अर्भकौकस्त्वम्” भा० ५ सदृशे च
त्रि०
Grassman
German
arbhaká, a., klein [von árbha], Gegensatz mahát
2〉 schwach
3〉 jung, im Kindesalter befindlich, parallel kumāraká.
-ás 3〉 {650, 1}
{678, 15}.
-ám 1〉 {114, 7}.
-é 1〉 drupadé {328, 23}.
-ā́sas 2〉 bharatā́s {549, 6}.
-ébhyas 1〉 {27, 13}.