| YouTube Channel

अर्बुदः (arbudaH)

 
Apte 1890
English
अर्बु(र्व)दः,
दं 1 A swelling, tumour, (of various kinds)
मांस°, नासा°, शोणित° &c.
2 One hundred millions.
3 N. of a mountain in the west of India (Abu).
4 A serpent-like demon killed by Indra.
5 A serpent.
6 A cloud.
7 A place of pilgrimage (of the Jainas).
8 A long round mass, lump of flesh
यदि पिंडः पुमान्स्त्री चेत् पेशी नपुंसकं चेदर्बुदं Suśr
Y. 3. 75, 89 (मांसपिंड).
9 N. of a people.
10 N. of a hell.
Apte Hindi
Hindi
अर्बुदः
पुं*
- अर्ब्+विच्-उद्-इ+ड
"सूजन, रसौली"
अर्बुदः
पुं*
- अर्ब्+विच्-उद्-इ+ड
दस करोड़ की संख्या
अर्बुदः
पुं*
- अर्ब्+विच्-उद्-इ+ड
भारत के पश्चिम में स्थित आबू पहाड़
अर्बुदः
पुं*
- अर्ब्+विच्-उद्-इ+ड
साँप
अर्बुदः
पुं*
- अर्ब्+विच्-उद्-इ+ड
बादल
अर्बुदः
पुं*
- अर्ब्+विच्-उद्-इ+ड
मांसपिंड
अर्बुदः
पुं*
- अर्ब्+विच्-उद्-इ+ड
साँप जैसा राक्षस जिसे इन्द्र ने मारा था।
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुंन) अरं बुन्दति अर+उबुन्दिर्+कः। ‘कप्रकरणे मूलविभुजादिभ्य उपसङ्ख्यानम्’ वा०३.२.५। पृषो०। १.दशकोटिः, १००००००००। ‘सहस्रं चायुतं नियुतं चं प्रयुतं चार्बुदं च’ यजुः१७.२। २.द्वितीयमासिकगर्भः। ‘प्रथमे मासि सङ्क्लेदभूतो धातुर्विमूर्च्छितः। मास्यर्बुदं द्वितीये तु तृतीयेऽङ्गेन्द्रियैर्युतः’ याज्ञ०३.७५। ३.पर्वतभेदः, अबूपर्वतः। ४.रोगविशेषः, मांसकीलः(आव्, रसौली) ‘अर्बुदः पर्वते मांसकीलके दशाकोटिषु’ हैमः। ‘गात्रप्रदेशे क्वचिदेव दोषाः सम्मूर्छिता मांसमसृक् प्रदूष्य वृत्तं स्थिरं मन्दरुजं महान्तमनल्पमूलं चिरवृद्ध्यपाकम् कुर्वन्ति मांसोच्छ्रयमत्यगाधं तमर्बुदं शास्त्रविदो वदन्ति’ भावप्र०। ५.असुरभेदः। ‘महान्तं चिदर्बुदं निक्रमीः पदा’ ऋक् १.५१.६। ६. काद्रवेयसर्पः। ‘अर्बुदः काद्रवेयो राजेत्याह तस्य सर्पाविशः’ शत०ब्रा०। ७.अम्बूनि ददाति अम्बु+रः+डु दाञ्(दाने)+कः। वेदे मस्य रः। मेघः। ‘न्यर्बुदं वावृधानो अगुः’ ऋक् २.११.२०। ८.मांसपिण्डभेदः। ‘यदि पिण्डः पुमान् स्त्री चेत् पेशी नपुंसकेऽर्बुदम्’ सुश्रुतः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अर्बुदः
noun
सर्पविशेषः।
"अर्बुदं दृष्ट्वा सः शीघ्रमेव तं सममर्दयत्।"
Synonyms:
अर्बुदः, अर्बुदम्
noun
मासद्वयात्मकः गर्भः।
"अर्बुदस्य परीक्षणार्थं विशिष्टां परीक्षां कर्तुम् उक्तम्।"
Synonyms:
अर्बुदम्, अर्बुदः
noun
दशकोटियुक्ता सङ्ख्या।
"जनाः अर्बुदस्य अपि अपप्रदानं ददति।"
Synonyms:
गण्डः, विद्रधिः, ध्मानम्, आटोपः, अर्बुदः
noun
शरीरे कुत्रापि रक्ताशुद्धिवशाद् जातानि उद्वर्तनानि।
"सः प्रतिदिनं गण्डे लेपनं करोति।"