| YouTube Channel

अर्जनम् (arjanam)

 
Apte
English
अर्जनम् [arjanam], [अर्ज्-ल्युट्] Getting, acqisition
अर्थानामर्जने दुःखम्
Pt.*
 1.163
अर्जयितव्यापारो$र्जनम् Dāy. B.
Apte Hindi
Hindi
अर्जनम्
नपुं*
 - अर्ज्+ल्युट्
"प्राप्त करना, अधिग्रहण करना"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) अर्ज(प्रतियत्ने)+ल्युट्(भावे) । ‘ल्युट् च' ३.३.११५। उपार्जनम्, सम्पादनम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 लाभः, उत्पत्तिः, लब्धिः, प्राप्तिः, प्रयोजनम्, अर्जनम्
noun
निर्धारितसमये कार्यादिसम्पन्ने व्ययादि अपनिते उपगतम् उत्पन्नम्।
"अस्मिन् कार्योद्योगे मम उत्पन्नम् एकादशरूप्यकाणि अस्ति।"
Synonyms:
 अर्जनम्, उपार्जनम्, अधिगमः
noun
कस्यापि प्राप्तेः क्रिया।
"सः विद्यायाः अर्जनाय विदेशं गच्छति।"
Synonyms:
 अर्जनम्
noun
अर्जितं धनम्।
"तेन स्वस्य अर्जनं दुष्कृत्यर्थे दत्तम्।"
Synonyms:
 वेतनम्, वृत्तिः, भृतिः, मूल्यम्, अर्जनम्
noun
कर्मकरः कर्म कृत्वा यद् धनं प्राप्नोति तद्।
"सः प्रतिदिनं उपार्जनं करोति।"
Synonyms:
 उपलब्धिः, प्राप्तिः, अर्जनम्
noun
भूरि परिश्रमेण कृतं सम्यक् कार्यम्।
"सचिनः क्रिकेटक्रीडायां भूरि उपलब्धिं प्राप्तवान्।"
Synonyms:
 लाभः, लब्धिः, प्राप्तिः, फलम्, फलोदयः, लभ्यम्, लभ्यांशः, आयः, उदयः, उत्पन्नम्, पणाया, पण्यफलत्वम्, वृद्धिः, विवृद्धिः, प्रतिपत्तिः, योगक्षेमः, प्रयोगः, अर्जनम्, उपार्जनम्
noun
मूलधनादधिकं व्यापारादिभिः प्राप्तं धनम्।
"सः वस्त्रव्यापारे लाभः प्राप्तवान्।"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@‘अर्ज प्रतियन्ते’@} 2 ‘प्रतियत्नेऽर्जयेदर्जेरर्जतीत्यर्जने पदम्’ इति 3 देवः।
प्रतियत्नः = गुणाधानमिति कौमुदी।
अर्जकः-र्जिका, अर्जिजयिषकः-षिका
अर्जयिता-त्री, अर्जिजयिषिता-त्री
अर्जयन्-न्ती, अर्जिजयिषन्-न्ती, अर्जयिष्यन्-न्ती-ती, अर्जिजयिषिष्यन्-न्ती-ती
अर्जयमानः, अर्जिजयिषमाणः
अर्जयिष्यमाणः, अर्जिजयिषिष्यमाणः
अर्जितम्, तः, अर्जिजयिषितम्-तः-तवान्
अर्जः, अर्जिजयिषुः
अर्जयितव्यम्, अर्जिजयिषितव्यम्
अर्जनीयम्, अर्जिजयिषणीयम्
अर्ज्यम्, अर्जिजयिष्यम्
ईषदर्जः-दुरर्जः-स्वर्जः
अर्ज्यमानः, अर्जिजयिष्यमाणः
अर्जः, अर्जिजयिषः
अर्जयितुम्, अर्जिजयिषितुम्
अर्जना, अर्जिजयिषा
अर्जनम्, अर्जिजयिषणम्
अर्जयित्वा, अर्जिजयिषित्वा
समर्ज्य, समर्जिजयिष्य
अर्जम् २, अर्जयित्वा २, अर्जिजिषम् २
अर्जिजयिषित्वा २
4 अर्जुनः
5
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३९)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१७२६-सक। से। उभ।)
03
=>
 (६३)
04
=>
 [[१। औणादिकः उनन् प्रत्ययो णिलुक् च। वृक्षः पार्थश्च।]]
05
=>
 [पृष्ठम्००३७+ ३५]
1 {@“ऋज गतिस्थानार्जनोपार्जनेषु”@} 2 ‘ऊर्जनेषु’ इति क्षीरस्वाम्यादीनां पाठः।
ऊर्जनम् = शक्तिप्राप्तिः प्राणनं वेति धातुकाव्ये।
‘ऋञ्जते भर्जने, गत्याद्यर्थे स्यादर्जते त्वृजेः।’ 3 इति देवः।
4 अर्जकः-र्जिका, अर्जकः-र्जिका, अर्जिजिषकः-षिका
अर्जिता-त्री, अर्जयिता-त्री, अर्जिजिषिता-त्री
-- अर्जयन्-न्ती, अर्जयिष्यन्-न्ती-ती
5 अर्जमानः, अर्जयमानः, अर्जिजिषमाणः
अर्जिष्यमाणः, अर्जयिष्यमाणः, अर्जिजिषिष्यमाणः
ऋक्-ऋग्-ऋजौ-ऋजः
-- -- ऋजितम्-तः-तवान्, 6 उपार्जितः, अर्जितः-तम्, अर्जिजिषितः-तवान्
ऋजः, अर्जः, अर्जिजिषुः, अर्जिजयिषुः
अर्जितव्यम्, अर्जयितव्यम्, अर्जिजिषितव्यम्
अर्जनीयम्, अर्जनीयम्, अर्जिजिषणीयम्
7 ऋज्यम्, अर्ज्यम्, अर्जिजिष्यम्
ईषदर्जः, दुरर्जः, स्वर्जः
-- -- ऋज्यमानः, अर्ज्यमानः, अर्जिजिष्यमाणः
अर्जः, 8 स्वर्गः, अर्जः, अर्जिजिषः
अर्जितुम्, अर्जयितुम्, अर्जिजिषितुम्
ऋक्तिः, अर्जना, अर्जिजिषा, अर्जिजयिषा
अर्जनम्, अर्जनम्, अर्जिजिषणम्
9 अर्जित्वा, अर्जयित्वा, अर्जिजिषित्वा
समृज्य, समर्ज्य, समर्जिजिष्य
अर्जम् २, अर्जित्वा २, अर्जम् २, अर्जयित्वा २, अर्जिजिषम् २
अर्जिजिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२१)
02
=>
 (१-भ्वादिः-१७६। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (श्लो-६२)
04
=>
 [[आ। ‘अमुञ्चनैर्मञ्चितचित्तपञ्चितत्रयीमतप्रस्तुचितैश्शुभार्जकैः। समृञ्जितं कन्दमभृक्तसत्फलान्यदद्भिरेकत्र यदेजितं जनैः।।’ धा। का। १। २४।]]
05
=>
 [पृष्ठम्०१२२+ २४]
06
=>
 [[१। ‘उपसर्गादृति धातौ’ (६-१-९१) इति वृद्धिः।]]
07
=>
 [[२। ‘ऋदुपधाच्च--’ (३-१-११०) इति भावकर्मणोः क्यप्।]]
08
=>
 [[३। ‘सुप्रु ऋज्यते = स्थीयते अस्मिन्--इत्यधिकरणे संज्ञायां ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति घञ्। न्यङ्क्वादित्वात् (७-३-५३) कुत्वम्।’ इति अमरसुधा। निष्ठायां सेट्त्वात् अर्ज इत्यत्र कुत्वं न।]]
09
=>
 [[४। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधाद्गुणः।]]