अर्गल (argala)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अर्गल mf.  (-लः-ला or -ली) A wooden bolt or pin for fastening a door.
	 mfn.
  
(-लः-ला-लं) A surge or billow.
 E.
  अर्ज to gain.  कलच् affix,  ज becomes
ग,  and the fem.  takes both टाप् and ङीप्.

Capeller Eng

English

 अर्गल m.
  n.
 ,  आ f.
  bolt,  bar,  obstacle.

Yates

English

 अर्गल (लः-ला) 1.
m.
  f.
  A wooden
bolt or pin
 a surge or billow.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अर्गल 	-	  argala 	-	 adj.
  	-	 impediment
निराकृति 	-	  nirAkRti 	-	 f.
  	-	 impediment
परिष्टि 	-	  pariSTi 	-	 f.
  	-	 impediment
परिष्ठा 	-	  pariSThA 	-	 f.
  	-	 impediment
अन्तराय 	-	  antarAya 	-	 m.
  	-	 impediment
विघात 	-	  vighAta 	-	 m.
  	-	 impediment
निवार 	-	  nivAra 	-	 m.
  	-	 impediment
अवग्रह 	-	  avagraha 	-	 m.
  	-	 impediment
अवष्टम्भ 	-	  avaSTambha 	-	 m.
  	-	 impediment
उपरोध 	-	  uparodha 	-	 m.
  	-	 impediment
कण्टक 	-	  kaNTaka 	-	 m.
  	-	 impediment
गड 	-	  gaDa 	-	 m.
  	-	 impediment
प्रतिबन्ध 	-	  pratibandha 	-	 m.
  	-	 impediment
प्रतिरोध 	-	  pratirodha 	-	 m.
  	-	 impediment
प्रतिष्टम्भ 	-	  pratiSTambha 	-	 m.
  	-	 impediment
प्रत्यूह 	-	  pratyUha 	-	 m.
  	-	 impediment
विघ्न 	-	  vighna 	-	 m.
  	-	 impediment
विनियोग 	-	  viniyoga 	-	 m.
  	-	 impediment
विष्कम्भ 	-	  viSkambha 	-	 m.
  	-	 impediment
विष्टम्भ 	-	  viSTambha 	-	 m.
  	-	 impediment

अर्गल 	-	 argala 	-	 n.
  	-	 latch
अर्गल 	-	 argala 	-	 n.
  	-	 bolt
अर्गल 	-	 argala 	-	 adj.
  	-	  check
अर्गल 	-	 argala 	-	 adj.
  	-	  impediment
अर्गल 	-	 argala 	-	 adj.
  	-	  a wave
अर्गल 	-	 argala 	-	 adj.
  	-	  a wooden bolt or pin for fastening a door or the cover of a vessel
अर्गल 	-	 argala 	-	 adj.
  	-	  a bar
अर्गल 	-	 argala 	-	 m.
 n.
  	-	  hell
अर्गल 	-	 argala 	-	 n.
  	-	  door bolt

 
   अर्गल  argala  n.
    latch      

 
   अर्गल   argala   n.
   bolt    
   अर्गल   argala   n.
   latch     
   अर्गल  argala  adj.
   check   
   अर्गल  argala  adj.
   impediment    
   अर्गल  argala  adj.
   a wave   
   अर्गल  argala  adj.
   a wooden bolt or pin for fastening a door or the cover of a vessel    
   अर्गल  argala  adj.
   a bar   
   अर्गल  argala  m.
 n.
   hell    
   अर्गल  argala  n.
   door bolt    

Wilson

English

 अर्गल
nf.  (-लः-ला or -ली) A wooden bolt or pin for fastening a
door.
mfn.
   (-लः-ला-लं) A surge or billow.
E.
  अर्ज to gain,  कलच् affix,  ज becomes ग,  and the fem.  takes
both टाप् and ङीप्.

Apte

English

अर्गलः [argalḥ] ला [lā] ली [lī] लम् [lam],  ला ली लम् [अर्ज कलच् न्यङ्क्वादि˚ कुत्वम् Tv.]

A wooden bolt,  pin,  bar &c.
  (for fastening a door or the cover of a vessel),  a bolt,  latch,  bar
 पुरार्गलादीर्घभुजो वुभोज R.*
  18.4
16.6
 अनायतार्गलम् Mk.*
  2
 ससंभ्र- मेन्द्रद्रुतपातितार्गला निमीलिताक्षीव भिया$मरावती K. P.*
   1
 दत्तं च बहिरर्गलम् Ks.*
  4.62 bolted from without
 oft
 . used figuratively in the sense of a bar,  impediment,  something intervening as an obstruction
 वाक्यार्गलया निवारिताः Pt.*
  2
 Śi.*
  2.118
 ईप्सितं तदवज्ञानाद्विद्धि सार्गलमात्मनः R.*
  1. 79 obstructed
 वार्यर्गलाभङ्ग इव प्रवृत्तः 5.45
 कण्ठे केवलमर्गलेव निहिता जीवस्य निर्गच्छतः K. P.*
   8
 see अनर्गल also.

A wave or billow.

The leaf of a door (कपाटम्).

A kind of 'stotra' or hymn. 

Apte 1890

English

 अर्गलः 
ला 
ली 
लं [अर्ज् कलच् न्यंक्वादि° कुत्वं Tv.] 1 A wooden bolt,  pin,  bar &c. (for fastening a door or the cover of a vessel),  a bolt,  latch,  bar
 पुरार्गलादीर्घभुजो बुभोज R. 18. 4
 16. 6
 अनायतार्गलं Mk. 2.
 ससंभ्रमेंद्रद्रुतपातितार्गला निमीलिताक्षीव भियाऽमरावती K. P. 1
 दत्तं च बहिरर्गलं Ks. 4. 62 bolted from without
 oft. used figuratively in the sense of a bar,  impediment,  something intervening as an obstruction
 वाक्यार्गलया निवारिताः Pt. 2
 Śi. 2. 118
 ईप्सितं तदवज्ञानाद्विद्धि सार्गलमात्मनः R. 1. 79 obstructed
 वार्यर्गलामंग इव प्रवृत्तः 5. 45
 कंटे केवलमर्गलेव निहिता जीवस्य निर्गच्छतः K. P. 8
 see अनर्गल also. 
2 A wave or billow. 
3 The leaf of a door (कपाटं). 
4 A kind of stotra or hymn. 

Monier Williams Cologne

English

 अर्गल mfn.
   a wooden bolt or pin for fastening a door or the cover of a vessel,  Ragh.
  &c.
  

 a bar,  check,  impediment,  ib.

 a wave,  L.
 

 अर्गल mn.  N.
  of a hell,  PadmaP.
   v.

Monier Williams 1872

English

 अर्गल अर्गल,  अस्,  आ,  or ई,  अम्,  m. f. n. (said
to be fr. rt. अर्ज्),  a wooden bolt or pin for fastening
a door or the cover of a vessel
 a bar
 a wave or billow.

Macdonell

English

 अर्गल arga-la,  m.
  n.
  bolt
 obstacle.

Benfey

English

 अर्गल अर्गल,  m.
 ,  f.
  ला,  and n.
  A
wooden bolt,  or pin for fastening a door, 
Kathās. 4,  56
 Pañc. 105,  5.
 -- Comp.
 
अन्-,  adj.
  unrestrained,  Ragh. 3,  39.
निस्-,  1. adj.
  unrestrained,  MBh. 3, 
16601. 2. acc. लम्,  adv. without con-
straint,  Rājat. 3,  194.

Apte Hindi

Hindi

अर्गलः
पुं*
  - अर्ज्+कलच् न्यङ्क्त्वादि कुत्वं-तारा*
"अगड़ी, किल्ली या मूसली,  ब्योंडा, सिटकिनी, आगल,  बाधित"

अर्गलः
पुं*
  - अर्ज्+कलच् न्यङ्क्त्वादि कुत्वं-तारा*
तरंग वा झाल।

अर्गलम्
नपुं*
   - अर्ज्+कलच् न्यङ्क्त्वादि कुत्वं-तारा*
"अगड़ी, किल्ली या मूसली,  ब्योंडा, सिटकिनी, आगल,  बाधित"

अर्गलम्
नपुं*
   - अर्ज्+कलच् न्यङ्क्त्वादि कुत्वं-तारा*
तरंग वा झाल।

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अर्गल
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗಳಿ /ಚಿಲಕ
अर्गल
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಗಿಲು
निष्पत्तिः - > अर्ज (अर्जने) - "कलच्" (उ० १-१०६) । कुत्वम् (७-३-५३)
व्युत्पत्तिः - > अर्ज्यते
प्रयोगाः - > "पुरार्गलादीर्घभुजो बुभोज"
उल्लेखाः - > रघु० १८-४
अर्गल
पदविभागः - > त्रिलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತರಂಗ /ಅಲೆ
विस्तारः - > "अर्गस्त्रिषु कल्लोलेऽन्तर्दण्डावारयोर्नना" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 argala {% m.n. %} 1. A wooden bolt for fastening a door,  ससंभ्रमेन्द्रद्रुतपातितार्गला निमीलिताक्षीव भियाऽमरावती K.Pr.i. or इदं गृहं भिन्नमनायतार्गलम् Mrich.ii.
 2. a bar
 3. a wave.

Bopp

Latin

 अर्गल n. pessulus. UP. 46. HIT. 33. 18.

Indian Epigraphical Glossary

English

 argala (IA 19),  a check
 used in certain dates and
translated as ‘checked by’
 cf. dvy-argala-catvāriṃśat-samadhika-
vatsara-sahasra,  ‘one thousand years,  increased by forty [which
have run into and are] checked by two’,  i. e. the year 1042.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

sgo gtan
अर्गल

sgo gtan pa
अर्गल

Vedic Reference

English

 Argala. — The word which is usual later to denote the
wooden pin of a door is found in the Śāṇkhāyana Āraṇyaka
(ii. 16) in the compound argaleṣīke to denote the pin and bar
of the door of a cow-pen. Cf. Iṣīkā.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अर्गलं,  क्ली,
   स्त्री,
   (अर्ज + कलच्,  कुत्वम् ।) कपाट-बन्धककाष्ठविशेषः । इत्यमरः ॥
 हुड्का तसलाइत्यादि भाषा ।(“ससम्भ्रमेन्द्रद्रुतपातितार्गलानिमिलिताक्षीव भियामरावती” ।इति काव्यप्रकाशे ।“तां सत्यनाम्नीं दृढतोरणार्गलांग्टहैर्विचित्रैरुपशीभितां शिवां” ।इति रामायणे ।“अथानपोढार्गलमप्यगारं” । इति रघुः । प्रति-बन्धः । प्रत्यवायः । अन्तरायः ।“ईप्सितं तदवज्ञानात् विद्धिसार्गलमात्मनः” ।इति रघुवंशे ।)कल्लोले त्रि । इति मेदिनी ॥
 देवीमाहात्म्यपाठ-स्यादौ पाव्यस्तोत्रविशेषः ॥
 यथामार्कण्डेय उवाच ।“ब्रह्मन् केन प्रकारेण दुर्गामाहात्म्यमुत्तमं ।शीघ्रं सिद्ध्यति तत्सर्व्वं कथयस्व महाप्रभो ॥
ब्रह्मोवाच ।अर्गलं कीलकञ्चादौ पठित्वा कवचं पठेत् ।जपेत् सप्तशतीं पश्चात् क्रम एष शिवोदितः ॥
अर्गलं दुरितं हन्ति कीलकं फलदं तथा ।कवचं रक्षते नित्यं चण्डिका त्रितयं दिशेत् ॥
अर्गलं हृदये यस्य स चानर्गलवाक् सदा ।कीलकं हृदये यस्य वशकीलितमानसः ॥
कवचं हृदये यस्य स वज्रहृदयः खलु ।ब्रह्मणा निर्म्मितं पूर्व्वं विनिश्चित्यापि चेतसा” ॥
इत्यादि । तदाद्यश्लोको यथा,  --“जय त्वं देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि ! ।जय सर्व्वगते देवि ! कालरात्रि नमोऽस्तु ते” ॥
तस्य शेषश्लोको यथा,  --“इदं स्तोत्रं पठित्वा च महास्तोत्रं पठेन्नरः ।सप्तशतीं समाराध्य वरमाप्नोति सम्पदं” ॥
इत्यर्गलास्तोत्रं ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अर्गल स्त्रीन०  अर्ज्ज--कलच् न्यङ्क्वा० कुत्वम् । १ कपाटमध्यस्थे-रोधके १ काष्ठादिदण्डे,  “ससम्भ्रमेन्द्रद्रुतपातितार्गलानिमीलिताक्षीव भियाऽमरावती” का० प्र० । “पुरार्गलादी-र्घभुजा बुभोज” रघुः,  “अथानपोढार्गलमप्यगारमिति”रघुः । सप्नशतीस्तोत्रस्यादौ पाठ्ये २ स्तोत्रविशेषे “अर्गलांकीलकं चादौ पठित्वा कवचं पठेत् । जपेत् सप्तशतींपश्चात्” मत्स्यसूक्तम् । ३ कल्लोले,  ४ कपाटे च न०
 ५ क्षुद्रार्गले स्त्री । गौरा० ङीष् स्वार्थेकन् । अर्गलिकाप्य-त्रार्थे । ६ विष्कम्भमात्रे रोघकमात्रे स्त्रीन०  ॥
 वार्य्यर्गला-भङ्ग इव प्रवृत्तः” रघुः । अनुगतनयमार्गामर्गलां दुर्नयस्य”माघः ।

Capeller

German

 अर्गल m.
  n.
  Riegel,  Hindernis.

Burnouf

French

 अर्गल अर्गल n.
  pêne
 verrou.
	-- अर्गला f.
  et
अर्गली f.
  mms.
		 Vague,  flot.
अर्गलिका f.
  mms.

Stchoupak

French

 अर्गल-
 m.
  barre fermant une porte,  verrou 
 obstacle 
 -ता- f.
  fait
d'être un verrou.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.