अरत्निः (aratniH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishअरत्निः [aratniḥ], (m. or ) [ऋ-कत्नि रत्निः स नास्ति यत्र]
The elbow
sometimes the fist itself.
A cubit of the middle length, from the elbow to the tip of the little finger, an ell
अरत्निस्तु निष्कनिष्ठेन मुष्टिना Ak.
मध्याङ्गुलि- कूर्परयोर्मध्ये प्रामाणिकः करः । बद्धमुष्टिकरो रत्निररत्निः स कनिष्ठिकः ॥ Halāy.
A measure 24 Aṅgulas (fingers)
एकविंशति- यूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः 1.14.25. पञ्चारत्नयो रथपथः Kau. 2.4. सममरत्नियुगे$युगचक्षुषः 18.6.
The arm
अरत्निना चाभिहत्य शिरः कायादपाहरत् * 3.157.7.
Apte 1890
Englishअरत्निः (m. or f.) [ऋ-कत्नि रत्निः स नास्ति यत्र] 1 The elbow
sometimes the fist itself.
2 A cubit of the middle length, from the elbow to the tip of the little finger, an ell
अरत्निस्तु निष्कनिष्ठेन मुष्टिना Ak.
मध्यांगुलीकूर्परयोर्मध्ये प्रामाणिकः करः । बद्धमुष्टिकरो रत्निररत्निः सकनिष्ठिकः ॥ Halāy.
Ki. 18. 6.
3 The arm.
Apte Hindi
Hindiअरत्निः
- "ऋ+कत्नि=रत्निः, स नास्ति यत्र"
"कुहनी, कई बार मुक्का"
अरत्निः
- "ऋ+कत्नि=रत्निः, स नास्ति यत्र"
"एक हाथ की माप, कुहनी से कानी उंगली के छोर तक की माप, लंबाई नापने का पैमाना"
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
E Bharati Sampat
Sanskrit(पु) न रत्निः। न+ऋ(गतौ)+कत्निच् । ‘ऋतनि’ उ०४.२। १.विस्तृतकनिष्ठाङ्गुलिमुष्टिकहस्तः, सप्रकोष्ठतताङ्गुलिकरः। ‘एकविंशतियूपास्ते एकविंशत्यत्नयः’ रामा०।२.कफोणिः, कूर्परः, भुजमध्यग्रन्थिः। ‘अरत्निर्ना सप्रकोष्ठतताङ्गुलिकरेऽपि च । कफोणावपि’ मेदिनी । ३.हस्तः, भुजः।
Wordnet
Sanskrit अरत्निः
मीमांसाशास्त्रानुसारेण परिमाणविशेषः।
"पुरातनीये काले अरत्निना यज्ञवेदिकायाः मापनं क्रियते स्म।"
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: अरत्निः
Root: अरत्नि
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ कनिष्ठिकायुक्तबद्धमुष्टिहस्तः
Meaning(s):
⇒ Distance from the elbow to the end of the small finger
Shloka(s):
3|1|55|1 ► अरत्निर्निष्कनिष्ठोऽसौ स प्रजापतिहस्तकः। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|55|1 ⇢ अरत्निः (अरत्नि) (पुं) ⇒ Distance from the elbow to the end of the small finger ⇒ कनिष्ठिकायुक्तबद्धमुष्टिहस्तः
➠ 3|1|55|1 ⇢ निष्कः (निष्क) (पुं) ⇒ Distance from the elbow to the end of the small finger ⇒ कनिष्ठिकायुक्तबद्धमुष्टिहस्तः
➠ 3|1|55|1 ⇢ निष्ठः (निष्ठ) (पुं) ⇒ Distance from the elbow to the end of the small finger ⇒ कनिष्ठिकायुक्तबद्धमुष्टिहस्तः
➠ 3|1|55|1 ⇢ प्रजापतिहस्तकः (प्रजापतिहस्तक) (पुं) ⇒ Distance from the elbow to the end of the small finger ⇒ कनिष्ठिकायुक्तबद्धमुष्टिहस्तः
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअरत्निः, (ऋ + कत्निः, रत्निः बद्धमुष्टिकरः, सनास्ति यस्य ।) विस्तृतकनिष्ठाङ्गुलिमुष्टिकहस्तः ।कुर्परः । इति मेदिनी ॥
(“एकविंशतियूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः” ।इति रामायणे । कफोणिः । हस्तः । करतल-पार्श्वः । बद्धमुष्टिहस्तः । कील, घुसी इत्यादिभाषा ।“पदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरत् विलपिष्यतः ।तस्य जानु ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निना” ॥
इति महाभारते ।)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.