| YouTube Channel

अमृतसार (amRtasAra)

 
Apte Hindi
Hindi
अमृतसार
वि* अमृत-सार -
अमृतमय
अमृतसारः
पुं*
 अमृत-सारः -
घी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अमृतसार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಘೃತ /ತುಪ್ಪ
व्युत्पत्तिः - > अमृतस्य क्षीरस्य सारः
L R Vaidya
English
amfta-sAra {% m. %} the essence of अमृत.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
अमृतसार yoga. CS 3, 35.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mchog gi bdud rtsi
अमृतसार
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अमृतसार”
पु०
 अमृतस्य दुग्धस्य सारः । घृते । चक्रदत्तोक्तेअयःपाकभेदे यथा “लोहस्य पाकमधुना नागार्ज्जुनशिष्ट-मधिदघ्नः ॥
लोहारकूटताम्रजकटाहे दृढमृण्मये प्रणम्यशिवम् । तदयः पचेदचपलः काष्ठेन्धनेन वह्निना मृदुना ॥
निक्षिप्य त्रिफलाजलमृदितं यत्तत् घृतञ्च दुग्धञ्च । संचाल्यलौहमय्या दर्व्या लग्नं समुत्पाठ्य ॥
मृदुमध्यखरभावैः पाक-स्त्रिविधोऽत्र वक्ष्यते पुंसाम् । पित्तसमीरणश्लेष्मप्रकृतीनांमध्यमस्य समः ॥
अभ्यक्तदर्विलोहं सुखदुःखस्खलनयोगिमृदु मध्यम् । उज्झितदर्वि खरं परिभाषन्ते केचिदा-चार्य्याः ॥
अन्ये विहीनदर्व्वीप्रलेपमाखुत्कराकृतिं ब्रुवते ।मृदुमध्यमर्द्धचूर्णं सिकतापुञ्जोपमन्तु खरम् ॥
त्रिबिधोऽपिपाक ईदृक् सर्वेषां गुणकृदेव न तु विफलः । प्रकृतिविशेषेसूक्ष्मौ गुणदोषौ जनयतीत्यल्पम् ॥
विज्ञाय पाकमेवंद्रागवतार्य्य क्षितौ क्षणान् कियतः । विश्राम्य तत्र लोहेत्रिफलादेः प्रक्षिपेच्चूर्णम् ॥
यदि कर्पूरप्राप्तिर्भवति ततोविगलिते यदुष्णत्वे । चुर्ण्णीकृतमनुरूपं क्षिपेन्न वा न यदितल्लाभः ॥
पक्वं तदश्मसारं सुचिरघृतस्थित्यभाविरुक्षत्वे ।गीदोहनादिभाण्डे लौहभाण्डाभावे सति स्थाप्यम् ।यदि तु परिल्पुतिहेतोर्घृतमौक्षेताधिकं ततोऽन्यस्मिन् ।भाण्डे निधाय रक्षेद्भाव्युपयोगो ह्यनेन महान् ॥
अयसिविरुक्षीभूते स्नेहस्तिलघृतेन सम्पाद्यः । एतत्ततो गुणो-त्तरमित्यमुना स्नेहनीयं तत् ॥
अत्यन्तकफप्रकृतेर्भक्षणमय-सोऽमुनैव संसन्ति । केबलमपीदमशितं जनयत्ययसो गुणान्कियतः ॥
अमृतसारः” चक्र० द० ।