| YouTube Channel

अमात्यः (amAtyaH)

 
Apte
English
अमात्यः [amātyḥ], [अमा सह वसति, अमा-त्यप्, अव्ययात्त्यप्
P.
 IV.* 2.14. Vārt. अमेहक्वतसित्रेभ्य एव]
One living with or near another, an inmate of the same house or family (Ved. ).
A companion or follower of a king, minister
तस्यामात्या गुणैरासन्निक्ष्वाकोः सुमहात्मनः
Rām.*
 1.7.1
अमात्याः सर्व एवैते कार्याः स्युर्न तु मन्त्रिणः Kau.
A.
 1.8.-अमात्यिका
f.
 M. Bh. on
P.
 VII.3.1.
Comp.
 -उत्पत्तिः
f.
 Creation of ministers Kau.
A.
 1.8. अमात्य- पुत्रैः सवयोभिरन्वितः
R.*
 3.28.
Apte 1890
English
अमात्यः (अमा सह वसति, अमा-त्यप्, P. IV. 2. 104 Vārt.) 1 One living with or near another, an inmate of the same house or family (Ved.).
2 A companion or follower of a king, minister
अमात्यपुत्रैः सवयोभिरन्वितः R. 3. 28.
Apte Hindi
Hindi
अमात्यः
पुं*
 - अमा+त्यक्
"राजा का सहचर, या अनुयायी, मंन्त्री, "
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अमा सह समीपे वा भवः। अमा+त्यप् । ‘अव्ययात्त्यप्’ ४.२.१०४। १.मन्त्री । ‘मन्त्री धीसचिवोऽमात्यः’ अमरः। नृपेष्वमात्येषु च सर्वसम्पदः’ किरा०१.५। (वि) २.समानकुटुम्बस्थ:।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अमात्यः, आमात्यः, सचिवः, मन्त्री, धीसचिवः, धीसखः, सामावायिकः
noun
सः प्रधानाधिकारी यः मन्त्रजातकर्तव्यनिश्चयं करोति।
"अमात्यः अस्य कार्यक्रमस्य शुभारम्भं करोति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अमात्यः,
पुं,
 (अमा सह विद्यते, अमा + त्यप् ।)मन्त्री । इत्यमरः ॥
तत्परीक्षा । यथा, --“शान्तो विनीतः कुशलः सत्कुलीनः शुभान्वितः ।शास्त्रार्थतत्त्वगोऽमात्यो भवेद्भूमिभुजामिह” ॥
इतियुक्तिकल्पतरुः ॥
(“भृता हि पाण्डुनामात्या बलञ्च सततं भृतं ।मान्यानन्यानमात्यांश्च ब्राह्मणाश्च तपोधनान्” ॥
इति महाभारते ।)