| YouTube Channel

अभ्रक (abhraka)

 
शब्दसागरः
English
अभ्रक
n.
(-कं) The mineral substance called talc.
E.
अभ्र the same, and
कन्
aff.
Yates
English
अभ्रक (कं) 1.
n.
Talc.
Spoken Sanskrit
English
अभ्रक - abhraka -
n.
- mica
अभ्रक - abhraka -
n.
- talc
काल अभ्रक - kAla abhraka -
n.
- black mica
अभ्रक abhraka
n.
mica
व्योमन् vyoman
m.
mica
व्योमाख्य vyomAkhya
n.
mica
अभ्र abhra
n.
mica [ med. ]
काल अभ्रक kAla abhraka
n.
black mica
Wilson
English
अभ्रक
n.
(-कं) The mineral substance called talc.
E.
अभ्र the same, and कन्
aff.
Apte
English
अभ्रकम् [abhrakam], [स्वार्थे कन्] Talc, mica
said to be produced from Pārvatī's menstrual discharge.
Comp.
-भस्मन्
n.
calx of talc. -सत्त्वम् steel.
Apte 1890
English
अभ्रकं [स्वार्थे कन्] Talc, mica
said to be produced from Pārvatī's menstrual discharge.
Comp.
भस्मन् n. calx of talc.
सत्वं steel.
Monier Williams Cologne
English
अभ्रक
n.
talc, mica,
Bhpr.
&c.
Monier Williams 1872
English
अभ्रक, अम्, n. talc, mica
the same as अभ्र,
q. v.
—अभ्रक-भस्मन्, अ, n. calx of talc.
—अ-
भ्रक-सत्त्व, अम्, n. steel.
Apte Hindi
Hindi
अभ्रकम्
नपुं*
- अभ्र+कन्
"चिलचिल, अबरक"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अभ्रक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಗೆ ಬಂಗಾರ
निष्पत्तिः - > "कन्" (५-३-९६)
व्युत्पत्तिः - > अभ्रस्य प्रतिकृतिः
प्रयोगाः - > "अभ्रकस्तव बीजन्तु मम बीजन्तु पारदः उभयोर्मेलनं देवि, मृत्य्दारिद्र्यनाशनम् ॥"
L R Vaidya
English
aBraka {% n. %} Talc.
Kridanta Forms
Sanskrit
अभ्र् (अ꣡भ्रँ꣡ गत्यर्थः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अभ्रणम्
अनीयर् = अभ्रणीयः - अभ्रणीया
ण्वुल् = अभ्रकः - अभ्रिका
तुमुँन् = अभ्रितुम्
तव्य = अभ्रितव्यः - अभ्रितव्या
तृच् = अभ्रिता - अभ्रित्री
क्त्वा = अभ्रित्वा
ल्यप् = प्राभ्र्य
क्तवतुँ = अभ्रितवान् - अभ्रितवती
क्त = अभ्रितः - अभ्रिता
शतृँ = अभ्रन् - अभ्रन्ती
Sanskrit Tibetan
Tibetan
lhang tsher
अभ्रक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अभ्रकं स्वच्छपत्त्रं खं मेघाख्यं गिरिजामले
-wordlist-
अभ्रक (क्ली), स्वच्छपत्र (क्ली), (क्ली), मेघाख्य (क्ली), गिरिज (क्ली), अमल (क्ली)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: अभ्रकम्
Root: अभ्रक
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Talk
mica
Shloka(s):
3|2|15|2 अभ्रकं व्योममेघाख्यं चक्रसंज्ञं तु माक्षिकम्॥ (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
3|2|15|2 अभ्रकम् (अभ्रक) (नपुं) Talk
mica
3|2|15|2 व्योमाख्यम् (व्योमाख्य) (नपुं) Talc
mica
3|2|15|2 मेघाख्यम् (मेघाख्य) (नपुं) Talc
mica
Related word(s):
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अभ्रकम्
Root: अभ्रक
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
talc
mica
Shloka(s):
2|9|100|1 गवलं माहिषं शृङ्गमभ्रकं गिरिजामले। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
2|9|100|1 अभ्रकम् (अभ्रक) (नपुं)
2|9|100|1 गिरिजम् (गिरिज) (नपुं) iron, talc, ruddle, red chalk, benzoin or gum
2|9|100|1 अमलम् (अमल) (नपुं) talc, pure, white, clean, shining, spotless, stainless, free from dirt
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः धातुविशेषः
जातिः मूलकम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभ्रकं,
क्ली,
(अभ्र गतौ + ण्वुल्, तस्य अक ।)स्वनामख्यातधातुः आभ इति भाषा तत्प-र्य्यायः गिरिजं अमलं इत्यमरः
गिरिजामलं गौर्य्यामलं इति स्वामी
गिरिजावीजं गरजध्वजं इति वाचस्पतिः
शुभ्रं इति जटाधरः
घनं व्योम १०अब्दं ११ इति रत्नमाला
अभ्रं १२ भृङ्गं १३अम्बरं १४ अन्तरीक्षं १५ आकाशं १६ बहु-पत्रं १७ खं १८ अनन्तं १९ गौरीजं २० गौरी-जेयं २१ इति राजनिर्घण्टः
अस्य गुणाः ।रसायनत्वं स्निग्धत्वं बलवर्णाग्निवर्द्धकत्वञ्च ।इति राजवल्लभः
अपि गुरुत्वं हिमत्वं ।बल्यत्वं कुष्ठमेहत्रिदोषनाशित्वञ्च
*
तच्चतु-र्व्विधं यथा, --“श्वेतं पीतं लोहितं नीलमभ्रंचातुर्व्विध्यं चातिभिन्नक्रियार्हं ।श्वेतं तारे काञ्चने पीतरक्तेनीलं व्याधिव्यग्रमग्र्यं गुणाढ्यं”
इति मदनविनोदः
(“अभ्रकस्तव वीजन्तु मम वीजन्तु पारदः ।अनयोर्मेलनं देवि मृत्युदारिद्र्यनाशनं”
इति चक्रदत्तः ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अब्भ्र(भ्र)क
पु०
अब्भ्र(भ्र)मिव कायति राजते कै--क ।(आम) घातुभेदे मेघतुल्याकरत्वात्तस्य तथात्वम्
अभ्रक
न०
पु०
अभ्र--क्वुन् क्वचित् पुंस्त्वमप्यस्य (आव)-धातुभेदे एतच्च गौरीरजोजातं यथोक्तम् रस्वेश्वरदर्शनेशिववाक्यम् “अभ्रकस्तव वीजन्तु भम वीजन्तु पारदःअनयोर्मेलनं देवि! मृत्युदारिद्र्यनाशनम्” जारिताभ्रस्यैवपारदमेलनद्वारा मृत्युनाशकत्वमतस्तज्जारणविधिर्दर्शितःश्चक्रदत्ते “कृष्णाभ्रकमनेकवपुर्व्वज्राख्यञ्चैकपात्रकंकृत्वा काष्ठमयोदूखलके चूर्ण्णं मुषलेन कुर्व्वीत
भूयो दृशदि पिष्टं वासःसूक्ष्मावकाशतलगलितम् ।मण्डूकपर्ण्णिकायाः प्रचुररसे स्थापयेत्त्रिदिनम्
उद्धृत्यतद्रसादथ पिंष्याद्धैमन्तिकधान्यभक्तस्थम् अक्षोदात्य-न्ताम्लस्वच्छजलेन प्रयत्नेन मण्डूकपर्ण्णिर्कायाः पूर्व्वंसुंरसेनालोडनं कुर्य्यात् स्थालीपाकं पुटनं चाद्यैरपिभृङ्गराजाद्यैः
ताडादिपत्रमध्ये कृत्वा पिण्डं निधायभस्माग्नौ तावद्दहेन्न यावल्लीनोऽग्निर्दृश्यते सुचिरम्
निर्वापयेच्च दुग्धेन दुग्धं प्रक्षाल्य वारिणा तदनु ।पिष्ट्वा घृष्ट्वा वस्त्रे चूर्ण्णं निश्चन्द्रकं कुर्य्यात्” इति