| YouTube Channel

अभीवर्त (abhIvarta)

 
Capeller Eng
English
अभीवर्त॑
a.
 victorious
m.
 victory.
Spoken Sanskrit
English
अभीवर्त abhIvarta
adj.
 rendering victorious
अभीवर्त abhIvarta
m.
 victorious attack
अभीवर्त abhIvarta
m.
 victory
Apte
English
अभीवर्तः [abhīvartḥ], [वृत्-करणे घञ्]
N.
 of a Sāman, Brahma Sāman
N.
 of a hymn (Rv.* 1.174) recited in attacking the enemy.
A year.
A sort of oblation. (B. and R. take this word to mean 'existing everywhere', 'attacking successfully', 'successful attack or victory'.)
Apte 1890
English
अभीवर्तः [वृत्-करणे घञ्] 1 N. of a Sāman, Brahma Sāman.
2 N. of a hymn (Rv. 10. 174) recited in attacking the enemy.
3 A year.
4 A sort of oblation (B. and R. take this word to mean ‘existing everywhere’, ‘attacking successfully’, ‘successful attack or victory.’)
Monier Williams Cologne
English
अभी-वर्त॑ a
mfn.
 rendering victorious,
RV.
 x, 174, 1 and 3
अभी-वर्त॑
m.
 victorious attack, victory,
VS.
N.
 of different Sāmans (especially of the hymn,
RV.
 x, 174) supposed to render victorious,
ĀśvGṛ.
Lāṭy.
अभी-वर्त॑ b See अभि-√ वृत्.
Monier Williams 1872
English
अभीवर्त अभी-वर्त, अस्, m. (fr. अभि-वृत्,
q. v.), Ved. existing everywhere, going towards, ap-
proaching, attacking successfully
successful assault,
victory
a hymn recited in attacking the enemy.
Goldstucker
English
अभीवर्त Tatpur. m. (-र्तः) (ved.)
^1 Being everywhere
e. g.
Ṛgv.: अभि त्वा विश्वभूतान्यभीवर्तो यथाससि (Sāy.: = अभितः
सर्वत्र वर्तमानो भवसि).
^2 Approaching, esp. with hostile
intent
e. g. Ṛgv.: अभीवर्तेन हविषा येनेन्द्रो अभिवावृते ।
तेनास्मान्ब्रह्मणस्पतेऽभि राष्ट्राय वर्तय (Sāyaṇa: अभीवर्तेन =
अभिगच्छता)
or Atharv.: अभीवर्तेन मणिना येनेन्द्रो अभि-
वावृधे । तेना°°. Hence the word has become the epithet or
name of several vaidik verses or hymns which are recited
for obtaining victory
Benfey, in his valuable Index to the
Sāmaveda, mentions the following Sāma-verses which, in
the Gānas bear this name: 1. 242 (= 1. 3. 1. 5. 10), 2. 25. 26
(= II. 1. 1. 9), or only 2. 25b. 26a (= II. 1. 1. 9. 1b. 2a), 2. 35. 36
(= II. 1. 1. 13), 2. 117 (= II. 1. 2. 20. 1), 2. 161. 162 (= II. 2. 1. 13),
2. 206 (= 2. 2. 9. 1), 2. 214-216 (= II. 2. 2. 12), 2. 272 b. 273 a (= II.
3. 1. 11. 1 b. 2 a), 2. 283. 284 (= II. 3. 1. 15), 2 347 b. 348 a (= II. 3.
2. 12. 1 b. 2 a), 2. 429 a. 430 b (= II. 4. 1. 12. 1b. 2a), 2. 710-713 (= II.
6. 1. 5 and 6), 2. 741-743 (= II. 6. 2. 5), 2. 761. 762 (= II. 6. 2. 12),
2. 771. 772 (= II. 6. 2. 16), 2. 929. 930 (= II. 7. 3. 3), 2. 987. 988
(= II. 8. 1. 8)
moreover इन्द्रस्याभीवर्तः or प्रजापतेरभीवर्तः or
अभीवर्तस्याङ्गिरसस्य भागम् 1. 236 (= 1. 3. 1. 5. 4)
जमदग्नेर-
भीवर्तः 1. 239 (= I. 3. 1. 5. 7) and 2. 771. 772 (see above)
वृषस्य ज्ञानस्याभीवर्तः 1. 523 (= I. 6. 1. 4. 1)
e. g. Maśaka-
Kalpa-Sūtr. (in the chapter on the Abhijit): प्र सोम देव-
वीतय इत्यभीवर्तः (i. e. Sāmav. 2. 117)
or पुनानः सोम धा-
रयेत्यभीवर्तः (i. e. 2. 25)
also called Brahmasāman
e. g.
Mādh. Jaiminīyany.: गवामयने ब्रह्मसाम विहितम् । अभी-
वर्तो ब्रह्मसाम भवति.--It is the name, too, of Ṛgv. 10.
174.--In Vājas. 14. 23. the name is applied to a sacrificial
brick (इष्टका), when Mahīdhara explains अभीवर्त as meaning
literally either ‘repetition’ or ‘approaching’, the former
assuming the sense stoma, since the Sāmaverses are re-
peated in a hymn of that description, and the latter the
meaning ‘year’, since the year (i. e. time) approaches all created
beings
he holds therefore that the brick is likened in this
passage to a hymn or to a year. (The vaidik glossary of
Someśvara explains the word in this manner: अभीवर्तो
भूतभेदयातायातनिरूपणे । नानासंसृतिसंस्थानस्वरूपाम्नाय-
वर्णने । दिव्येष्टिकात्मनिचयचयनेऽपि प्रकीर्तितः). E. वृत्
with अभि, kṛt aff. घञ्
the second vowel being protracted
(this protraction is mentioned in the Prātiśākhyas).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अभीवर्त्त
पु०
 अभिवर्त्तन्ते गच्छन्ति स्वर्गमनेन अभि + वृत--करणेघञ् । १ ब्रह्मसामनि तच्च “उदञ्चमृतीषाहमित्यस्यां योनावुत्पन्नं ब्राह्मणाच्छंसिनऋत्विगभेदस्य पृष्ठ्यस्त्रोत्रम् । “अभी-वर्त्तोब्रह्मसाम भवति अभीवर्त्तेन वै देवाः स्वर्गं लोकमभ्य-वर्त्तन्त यदभ्यवर्त्तन्त तदभीवर्त्तो ब्रह्मसाम भवति स्वर्गस्यलोकस्याभिवृत्त्यै” ता० ब्रा० । “अभिवृत्तिसाधनत्वादस्यसाम्रोऽभीवर्त्तसंज्ञा निष्पन्ना” भा० । “तदभीवर्त्तस्याभीवर्त्त-त्वमिति सांख्यायनसू० । एतदभोवर्त्ताख्यं सान पूर्व्वस्मिन्पक्षसि विद्यमानानामाभिप्लविकानामह्नां स्वरसान्नां च माध्य-न्दिने सवने यजमानान्वारब्धेन ब्रह्मणा पृष्ठस्त्रोत्रतयाकर्त्तव्यं, तथा उत्तरस्मिन् पक्षसि “इन्द्रक्रतुन्न आभरे” त्येकएव प्रगाथः ब्रह्मसामाश्रयः कर्त्तव्यः । प्रत्यहं च तस्मिन्प्रगाथे अन्यदन्यत्साम ब्रह्मणा पृष्ठ्यस्त्रोत्रार्थं कर्त्तव्यम्इति” ता० ब्रा० भा० । २ संवत्सरे । “अभीवर्त्तंःसविंशः” यजु० १४, २३ । अभिवर्त्त्यते आबर्त्त्यतइत्यभोवर्त्तः सामावृत्तिरूपः स विंशः स्तोमः यद्वा अभि-वर्त्तयत्यावत्त यति सर्वाणि भूतानीत्यभीवर्त्तः सवत्सरः“उपसर्गस्य घञ्यमनुष्ये बहुलमिति पा० दीर्घः ।द्वादशमाससप्तर्त्तुसंवत्सररूपविंशतिसङ्ख्यया सहितःसविंशः । य एष सविंशस्तोमः तमुपदधातीत्यर्थः“संवत्सरो वा अभीवर्त्तः इति संवत्सरो हि सर्वाणिभूतान्यभिवर्त्तते” श्रुतिः वे० दी० । ३ अभीवर्त्तेनेत्यादिके सूक्ते“अथैनं सारयमाणमुपारुह्याभीर्वतं वाचयति” आश्व०गृ० । ४ अभिवृत्तिसाधने हविर्भेदे च । “अभीवर्त्तेनहविषा येनेन्द्रो अभिवावृते” ऋ० १०, १७४, १ ।
Grassman
German
abhīvartá, a., Sieg verleihend, siegreich [von vṛt mit abhí].
-ás (bráhmaṇas pátis) {1000, 3}.
-éna havíṣā {1000, 1}.