| YouTube Channel

अभिलाषः (abhilASaH)

 
Apte
English
अभिलाषः [abhilāṣḥ], (˚सः sometimes) A desire, wish, longing for, craving after
affection, longing of a lover, love, (usually with
loc.
 of the object of desire)
अतो$भिलाषे प्रथमं तथाविधे मनो बबन्ध
R.*
 3.4
भव हृदय साभिलाषम्
Śi.*
 27
Me.*
 112. साभिलाषं निर्वर्ण्य
Ś.*
 3 casting a coveting or wistful look
न खलु सत्यमेव शकुन्तलायां ममाभिलाषः
Ś.*
 2,
Pt.*
 5. 67
sometimes with प्रति and
acc.
 , or in
comp.
 अभिलाषक, -लाषि (सि) न्, -लाषुक
a.
 Wishing or desiring for (with
acc.
 ,
loc.
 or in
comp.
 )
desirous, covetous, greedy of
यदार्यमस्यामभिलाषि मे मनः
Ś.*
 1.22. जलाभिलाषी जलमाददानाम्
R.*
 2.6
3.36
Me.*
 8
जयमत्र- भवान् नूनमरातिष्वभिलाषुकः
Ki.*
 11.18
Śi.*
 15.59.
Apte 1890
English
अभिलाषः (°सः sometimes) A desire, wish, longing for, craving after
affection, longing of a lover, love, (usually with loc. of the object of desire)
अतोऽभिलाषे प्रथमं तथाविधे मनो बबंध R. 3. 4
भव हृदय साभिलाषं Ś. 1. 28
Me. 110 साभिलाषं निर्वर्ण्य Ś. 3 casting a coveting or wistful look
न खलु सत्यमेव शकुंतलायां म माभिलाषः Ś. 2, Pt. 5. 67
sometimes with प्रति and acc., or in comp.
Apte Hindi
Hindi
अभिलाषः
पुं*
 - अभि+लष्+घञ्
"इच्छा, कामना, उत्कंठा, अनुराग, प्रियतम से मिलने की उत्कंठा, प्रेम"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रेम, प्रीतिः, अभिलाषः, स्नेहः, रागः, कामः, अनङ्गरागः, शृङ्गारः, शृंगारभावः, रति, अनुरागः
प्रणयः, भावः, प्रेमबन्धः
noun
स्त्रियाः पुरुषस्य च प्राणिनां मध्ये पारस्परिकस्नेहः यः रूपस्य गुणस्य सान्निध्यस्य कामवासनायाः वा कारणात् भवति।
"हीरराँझा इत्येतयोः, शिरीफरहाद इत्येतयोः, ढोलामारू इत्येतयोः प्रेम अमरं जातम्।"
Synonyms:
 आकाङ्क्षा, कामना, अनुकामः, अभिलिप्सा, अभिलाषः, अभिवाञ्छा, आशंसा, इच्छता, इच्छत्वम्, इच्छा, इष्टिः, ईप्सा, ईहा, वासना, श्लाघा, स्पृहा
noun
लब्धुं स्पृहणम्।
"आकाङ्क्षाणाम् अन्तः कदापि न भवति।"
Synonyms:
 इच्छा, आकाङ्क्षा, वाञ्छा, दोहदः, स्पृहा, ईहा, तृट्, लिप्सा, मनोरथः, कामः, अभिलाषः, तर्षः, रुक्, इषा, श्रद्धा, तृष्णा, रुचिः, मतिः, दोहलम्, छन्दः, इट्
noun
मनोधर्मविशेषः।
"निर्दुःखत्वे सुखे चेच्छा तज्ज्ञानादेव जायते। इच्छा तु तदुपाये स्यादिष्टोपायत्वधीर्यदि।।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभिलाषः,
पुं,
 (अभि + लष + भावे घञ् ।) लोभः ।तत्पर्य्यायः । इच्छा २ आकाङ्क्षा ३ स्पृहा ४ ईहा५ तृट् ६ वाञ्छा ७ लिप्सा ८ कामः ९ तर्षः १०मनोरथः ११ । इत्यमरः ॥
काङ्क्षा १२ कान्तिः १३रुक् १४ रुचिः १५ दोहदः १६ अभिलासः १७ ।इति शब्दरत्नावली ॥
श्रद्धा १८ तृष्णा १९ मतिः २०छन्दः २१ । इति जटाधरः ॥
(“भव हृदय साभि-लाषं सम्प्रति सन्देहनिर्णयो जातः” । इति शाकु-न्तले । “अतोऽभिलाषे प्रथमं तथाविधे” । इतिरघुवंशे ।) सङ्गमेच्छा २२ । इति रसमञ्जरी ॥