अभिलाष (abhilASa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अभिलाष m.
  (-षः) Wish,  desire.
 E.
  अभि,  and लष् to like,  घञ् aff.
  
 also
अभिलास.

Capeller Eng

English

 अभिलाष m.
  desire,  wish (loc.  or —°)
 poss.  °षिन्.

Yates

English

 अभि-लाष (षः)
m.
  Wish,  desire.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   अभिलाष   abhilASa   m.
   appetite   
   अभिलाष  abhilASa  m.
   covetousness   
   अभिलाष  abhilASa  m.
   longing for  
   अभिलाष  abhilASa  m.
   affection   
   अभिलाष  abhilASa  m.
   wish  
   अभिलाष  abhilASa  m.
   desire   
   अभिलाष  abhilASa  m.
   longing     
            

Wilson

English

 अभिलाष
m.
  (-षः) Wish,  desire.
E.
  अभि,  and लष to like,  घञ् aff
 also अभिलास.

Apte

English

अभिलाषः [abhilāṣḥ],  (˚सः sometimes) A desire,  wish,  longing for,  craving after
 affection,  longing of a lover,  love,  (usually with loc.
  of the object of desire)
 अतो$भिलाषे प्रथमं तथाविधे मनो बबन्ध R.*
  3.4
 भव हृदय साभिलाषम् Śi.*
  27
 Me.*
  112. साभिलाषं निर्वर्ण्य Ś.*
  3 casting a coveting or wistful look
 न खलु सत्यमेव शकुन्तलायां ममाभिलाषः Ś.*
  2,  Pt.*
  5. 67
 sometimes with प्रति and acc.
 ,  or in comp.
  अभिलाषक,  -लाषि (सि) न्,  -लाषुक a.
  Wishing or desiring for (with acc.
 ,  loc.
  or in comp.
 )
 desirous,  covetous,  greedy of
 यदार्यमस्यामभिलाषि मे मनः Ś.*
  1.22. जलाभिलाषी जलमाददानाम् R.*
  2.6
3.36
 Me.*
  8
 जयमत्र- भवान् नूनमरातिष्वभिलाषुकः Ki.*
  11.18
 Śi.*
  15.59.

Apte 1890

English

 अभिलाषः (°सः sometimes) A desire,  wish,  longing for,  craving after
 affection,  longing of a lover,  love,  (usually with loc. of the object of desire)
 अतोऽभिलाषे प्रथमं तथाविधे मनो बबंध R. 3. 4
 भव हृदय साभिलाषं Ś. 1. 28
 Me. 110 साभिलाषं निर्वर्ण्य Ś. 3 casting a coveting or wistful look
 न खलु सत्यमेव शकुंतलायां म माभिलाषः Ś. 2,  Pt. 5. 67
 sometimes with प्रति and acc.,  or in comp. 

Monier Williams Cologne

English

 अभि-लाष (or less correctly अभि-लास),  अस्,  m.
  (ifc.  f(आ). ),  desire,  wish,  covetousness,  affection (with loc.
   or ifc. )

Monier Williams 1872

English

 अभि-लाष or (less correctly) अभि-लास,  अस्,  m.
desire,  wish,  covetousness,  affection,  love.

Macdonell

English

 अभिलाष abhi-lāṣa,  m.
  desire,  eagerness 🞄for (lc.,  —°): -pūrayitṛka,  a.
  fulfilling wishes
 🞄-lāṣin,  a.
  desiring (lc.,  —°)
 -lāṣuka,  a.
  🞄id. (ac.,  —°).

Goldstucker

English

 अभिलाष Tatpur. m. (-षः) Desire,  craving,  covetousness
e. g. Vijnāneśvara on Manu (कामाद्दशगुणं,  scil. दण्ड्यः &c.):
कामः स्त्रीव्यतिकराभिलाषः
 or Kirātārj.: यस्त्यक्तवान्वः स
वृथा बलाद्वा मोहं विधत्ते विषयाभिलाषः
 or Nyāya S.: प्रे-
त्याहाराभ्यासकृतात्स्तन्याभिलाषात्
 or Sāṅkhya Prav.: यथा
दुःखाद्दूषेः पुरुषस्य न तथा सुखादभिलाषः
 or Daśakumārach.:
नृत्योत्थिता च सा सिद्धिलाभशोधिनी किं विलासात्किमभिला-
षात्किमकस्मादेव न जाने &c.
 or an Aśvaśāstra: अश्ववाह-
नाद्यभिलाषैः श्वेताश्वः सर्वकामदः.--Amongst the works on
poetry which distinguish in their definition of Love (see
शृङ्गार),  Love under difficulties (see विप्रलम्भ) and Love the
course of which runs smooth (see संभोग),  the Kāvyapra-
kāsa mentions अभिलाष or longing as one (the first in the
given enumeration) of the five erotic conditions of the first
kind
 the Sāhityadarp. which subdivides ‘Love under dif-
ficulties’ into four categories,  names longing (अभिलाषः
स्पृहा) as one (the first in the given enumeration) of the ten
erotic conditions of the पूर्वराग or ‘affection arising from
hearing or sight before the lovers meet’,  which is the first
of those subdivisions
 either work quoting as an instance
the verse of the Mālatīm.,  ed. Calc. p. 76,  line 4 &c. Similarly
the Saṅgītadāmodara. Bharata as quoted by Śaṅkara on the
Śākuntala,  calls ‘longing’ the commencement of love (प्रथमे
त्वभिलाषः स्यात्,  and in the same words the Saṅgītad.) when
Śāk. v. 22. (ed. Boehtlingk) or v. 24. (ed. Williams) would
be an instance. An example,  however,  of अभिलाष as be-
longing to the other description of the Erotic (the संभोग), 
is in the verse of the Bhaṭṭik.: आलिङ्गितायाः सहसा त्रपा-
वांस्त्रासाभिलाषानुगतो रतादौ विश्वासिताया रमणेन बध्वा
विमर्दरम्यो मदनो बभूव.--[An objectionable reading is
अभिलास,  for the word is given in the form अभिलाष
not only in the commentaries on the Dhātupāthas s. r.
लष् (not s. r. लस्),  but as an अन्त्यमूर्धन्य in the chapter
on orthography of the Viśvapr. and amongst the words
that contain a ष् only in a similar treatise by Purushottama.]
E. लष् with अभि,  kṛt aff. घञ्.

Benfey

English

 अभिलाष अभिलाष,  i. e. अभि-लष्
+ अ,  m.
  Desire,  Daśak. in Chr. 182,  8.
 -- Comp.
 
निस्-,  adj.
  indifferent,  Śāk. d.
104.
स-,  adj.
 ,  f.
  षा,  eager,  Dev. 1,  39.
साभिलाष + म्,  adv. passionately, 
Śāk. 33,  13.

Apte Hindi

Hindi

अभिलाषः
पुं*
  - अभि+लष्+घञ्
"इच्छा, कामना, उत्कंठा, अनुराग, प्रियतम से मिलने की उत्कंठा, प्रेम"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अभिलाष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಚ್ಛೆ /ಅಪೇಕ್ಷೆ
निष्पत्तिः - > अभि + लष (कान्तौ) - "घञ्" (३-३-१९)
प्रयोगाः - > "अतोऽभिलाषे प्रथमं तथाविधे मनो बबन्धान्यरसान् विलङ्घ्य सा"
उल्लेखाः - > रघु० ३-४
अभिलाष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೀತಿ /ಅನುರಾಗ
प्रयोगाः - > "अभिलाषमुदीरितेन्द्रियः"
उल्लेखाः - > कुमा० ४-४१

L R Vaidya

English

 aBilAza {% m. %} 1. Desire,  wish,  अतोऽभिलाषे प्रथमं तथाविधे R.iii.4
 2. longing especially of one in love
 न खलु सत्यमेव शकुन्तलायां ममाभिलाषः Sak.ii.

Bopp

Latin

 अभिलाष m. (r. लष् desiderare s. अ) desiderium,  opta-
tum. HIT. 43. 10.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 abhilāṣa,  nt. (in Skt. m.),  desire: Mv 〔ii.65.13〕 °ṣam utpannam.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

mngon par 'dod
अभिलाष / अभिलाषणा

mngon par 'dod pa
१) अभिमत २) अभिलाष ३) अभिवाञ्छित

chags pa
१) अतिस्नेह २) अध्यवसान ३) अध्यवसित ४) अनुनय ५) अनुनीत ६) अनुराग ७) अनुरोध ८) अभिलाष ९) आसक्ति १०) आस्था ११) इच्छा १२) उत्कर्ष १३) औत्सुक्य १४) कामगुण १५) तन्मय १६) दया १७) निर्बन्ध १८) पलिगोध १९) प्रणय २०) प्रतिषेवमान २१) प्रसक्त २२) रक्त २३) राग २४) लिप्त २५) लेप २६) लेभ २७) विग्रह २८) श्लेष २९) सक्त ३०) सक्ति ३१) संग ३२) संगृद्ध ३३) सज्यति ३४) स्नेह ३५) स्पृहा ३६)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गृध्नुस्तु गर्धनस्तृष्णग्लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ४२९ ॥
p{0021}
लोलुपो लोलुभो लोभस्तृष्णा लिप्सा वशः स्पृहा ।
काङ्क्षाशंसागर्धवाञ्छाशेच्छेहातृण्मनोरथाः ॥ ४३० ॥
कामोऽभिलाषोऽभिध्या तु परस्वेहोद्धतः पुनः ।
अविनीतो विनीतस्तु निभृतः प्रश्रितोऽपि च ॥ ४३१ ॥
-wordlist-
 
गृध्नु (पुं),  गर्धन (पुं),  तृष्णज् (पुं),  लिप्सु (पुं),  लुब्ध (पुं),  अभिलाषुक (पुं),  लोलुप (पुं),  लोलुभ (पुं),  लोभ (पुं),  तृष्णा (स्त्री),  लिप्सा (स्त्री),  वश (पुं),  स्पृहा (स्त्री),  काङ्क्षा (स्त्री),  आशंसा (स्त्री),  गर्ध (पुं),  वाञ्छा (स्त्री),  आशा (स्त्री),  इच्छा (स्त्री),  ईहा (स्त्री),  तृष् (स्त्री),  मनोरथ (पुं),  काम (पुंक्ली),  अभिलाष (पुं),  अभिध्या (स्त्री),  परस्वेहा (स्त्री),  उद्धत (पुं),  अविनीत (पुं),  विनीत (पुं),  निभृत (पुं),  प्रश्रित (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

तृष्णा
तृष्णा,  अभिलाष,  लिप्सा,  आशा,  धनाया,  गर्धना
तृष्णाभिलाषो लिप्साशा धनाया गर्धनोच्यते ।
verse 2.1.1.364
page 0043

नाममाला

Sanskrit

प्रेमन्,  अभिलाष,  आलभ्य,  राग,  स्नेह
प्रेमाभिलाषमालभ्यं रागं स्नेहमतः परम् ॥ १६० ॥
verse 0.1.1.160
page 0077

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अभिलाषः,  पुं,
   (अभि + लष + भावे घञ् ।) लोभः ।तत्पर्य्यायः । इच्छा २ आकाङ्क्षा ३ स्पृहा ४ ईहा५ तृट् ६ वाञ्छा ७ लिप्सा ८ कामः ९ तर्षः १०मनोरथः ११ । इत्यमरः ॥
 काङ्क्षा १२ कान्तिः १३रुक् १४ रुचिः १५ दोहदः १६ अभिलासः १७ ।इति शब्दरत्नावली ॥
 श्रद्धा १८ तृष्णा १९ मतिः २०छन्दः २१ । इति जटाधरः ॥
 (“भव हृदय साभि-लाषं सम्प्रति सन्देहनिर्णयो जातः” । इति शाकु-न्तले । “अतोऽभिलाषे प्रथमं तथाविधे” । इतिरघुवंशे ।) सङ्गमेच्छा २२ । इति रसमञ्जरी ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अभिलाष(स) पु०
  अभि + लष(स)--घञ् । १ इच्छायां,  २ लोभेच । अभेरिच्छाद्योतकत्वात् तदुपसृष्टलसेरिच्छार्थत्वम् ।“अतोऽभिलाषे प्रथमं तथाविधे” इति रघुः मानुषामनुज-व्याघ्र! साभिलाषाः सुतान् प्रति” देवीमा० । “न खलुसत्यमेव शकुन्तलायां ममाभिलाषः” शकु० ।

Capeller

German

 अभिलाष m.
  Verlangen,  nach (Loc. o. —°).

Stchoupak

French

 अभि-लाष-
 m.
  désir,  penchant.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.