अभियोग (abhiyoga)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishअभियोग - abhiyoga - - engaging
व्यापार - vyApAra - - engaging
परिक्रयण - parikrayaNa - - engaging
उपायन - upAyana - - engaging
प्रवर्त - pravarta - - engaging in
प्रवर्तन - pravartana - - engaging in
चर्य - carya - - engaging in
ज्ञान - jJAna - - engaging in
व्यापारकारक - vyApArakAraka - - engaging with
अप्रवर्तन - apravartana - - not engaging in
रणाभियोग - raNAbhiyoga - - engaging in battle
रक्त - rakta - - engaging in pastime
चक्रवाट - cakravATa - - engaging in an action
श्रुतिप्रसादन - zrutiprasAdana - - engaging the attention
करुणारम्भ - karuNArambha - - engaging in deplorable actions
हस्तग्रह - hastagraha - - putting hand to or engaging in
रङ्गप्रवेश - raGgapraveza - - engaging in theatrical performances
यात्राप्रसङ्ग - yAtrAprasaGga - - engaging in or performing a pilgrimage
प्रवेश - praveza - - engaging closely in a pursuit or purpose
महायन्त्रप्रवर्तन - mahAyantrapravartana - - engaging in or erecting great mechanical works
अभियोग - abhiyoga - - trial
अभियोग - abhiyoga - - accusation
अभियोग - abhiyoga - - assault
अभियोग - abhiyoga - - plaint [ jur. ]
अभियोग - abhiyoga - - action [ legal process ]
अभियोग - abhiyoga - - attack
अभियोग - abhiyoga - - charge [ jur. ]
अभियोग - abhiyoga - - case [ Law ]
अभियोग - abhiyoga - - prosecution
अभियोग - abhiyoga - - application
अभियोग - abhiyoga - - exertion
अभियोग - abhiyoga - - energetic effort
अभियोग - abhiyoga - - perseverance in
अभियोग - abhiyoga - - engaging
अभियोग - abhiyoga - - constant practice
अभियोग - abhiyoga - - trial
प्रयोग - prayoga - - trial
परीक्षा - parIkSA - - trial
कष्टि - kaSTi - - trial
विमर्श - vimarza - - trial
परिचय - paricaya - - trial
व्यवहारदर्शन - vyavahAradarzana - - trial
उदकपरीक्षा - udakaparIkSA - - water-trial
अन्यथादर्शन - anyathAdarzana - - false trial
पुरुषपरीक्षा - puruSaparIkSA - - trial of man
आह्वानदर्शन - AhvAnadarzana - - day of trial
परीक्षा सूची - parIkSA sUcI - - trial balance
सिद्ध - siddha - - judicial trial
अनुभूयमान - anubhUyamAna - - being under trial
वैधिकविचारा-धीन बन्दिन् - vaidhikavicArA-dhIna bandin - - under-trial prisoner
प्राङ्न्याय - prAGnyAya - - former trial of a cause
उपधा - upadhA - - trial or test of honesty
भीष्मरत्नपरिक्षा - bhISmaratnaparikSA - - trial of the jewel of bhISma
अनुभवारूढ - anubhavArUDha - - subjected to trial or experiment
परीक्षा - parIkSA - - trial by ordeal of various kinds
कोश - koza - - water used at an ordeal or judicial trial
विचारार्थसमागम - vicArArthasamAgama - - assembly for the sake of trial or judgement
प्रतिमाला - pratimAlA - - reciting verse for verses as a trial of memory or skill
अभियोग - abhiyoga - - accusation
आक्षेप - AkSepa - - accusation
अधियुक्ति - adhiyukti - - charge [ accusation ]
अभिशस् - abhizas - - accusation
अभिशस्ति - abhizasti - - accusation
भाषा - bhASA - - accusation
अधिक्षेप - adhikSepa - - accusation
अभिशाप - abhizApa - - accusation
दोषारोप - doSAropa - - accusation
क्षेप - kSepa - - accusation
दोष - doSa - - accusation
परिवाद - parivAda - - accusation
वाद - vAda - - accusation
अवस्कन्दन - avaskandana - - accusation [ law ]
दोषाक्षर - doSAkSara - - accusation
अभिशंसन - abhizaMsana - - accusation
दोषण - doSaNa - - accusation
अभिशाप - abhizApa - - false accusation
अभिषङ्ग - abhiSaGga - - false accusation
महाभियोग - mahAbhiyoga - - great accusation
अभ्याख्यान - abhyAkhyAna - - false accusation
अभिशपन - abhizapana - - false accusation
अभ्याकाङ्क्षित - abhyAkAGkSita - - false accusation
द्व्यभियोग - dvyabhiyoga - - twofold accusation
आक्षारणा - AkSAraNA - - calumnious accusation
अभ्याख्यान - abhyAkhyAna - - groundless accusation
लेखनीय - lekhanIya - - accusation or defence
वादानुवाद - vAdAnuvAda - - accusation and defence
गच्छति { गम् } - gacchati { gam } - verb 1 - approach with an accusation
गमति { गम् } - gamati { gam } - verb 1 - approach with an accusation
गन्ति { गम् } - ganti { gam } - verb 2 - approach with an accusation
जगन्ति { गम् } - jaganti { gam } - verb 3 - approach with an accusation
अभिशंसन - abhizaMsana - - accusation or false accusation
अभ्याख्यान - abhyAkhyAna - - false or groundless accusation
शङ्काभियोग - zaGkAbhiyoga - - accusation or charge on suspicion
निस्तरति { निस्तॄ } - nistarati { nistRR } - verb - clear one's self from an accusation
आक्षारान्त - AkSArAnta - - ending with a calumniation or accusation
गन्तव्य - gantavya - - be approached with an accusation or accused of
प्रत्यभिस्कन्दन - pratyabhiskandana - - accusation brought against the accuser or plaintiff
Wilson
EnglishApte
Englishअभियोगः [abhiyōgḥ], 1 Application or devotion (to something)
connection
गुरुचर्यातपस्तन्त्रमन्त्रयोगाभियोगजाम् 9.52
Ch. II.
Close application, perseverance, zealous intentness, energetic effort, exertion
˚भाज् persevering, resolute
निरुत्सुकानामभियोगभाजाम् 3.4
सन्तः स्वयं परहितेषु कृताभियोगाः 2.73
1.34
मत्प्रियाभियोगेन 1
तदभियोगं प्रति निरुद्योगः 1.
स्वयमभियोगदुःखैःibid.
41
345
7.63.
(a) Application or devotion to learn something
कस्यां कलायामभियोगो भवत्योः 5 to what art have you applied or devoted yourselves
19. (b) Learning, scholarship
अभियोगश्च शब्दादेरशिष्टानां अभियोगश्चेतरेषाम् ŚB. on MS.
(a) Attack, assault
invasion (of a town or country)
क्षुभितं वनगोचरा- भियोगात् 13.1, 2.46
7.5
4
8
2, 1.7
6.38. (b) Battle, war, conffict.
(In law) A charge, accusation, plaint, indictment
अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत् 2.9.
Apte 1890
Englishअभियोगः 1 Application or devotion (to some thing)
connection
गुरुचर्यातपस्तंत्रमंत्रयोगाभियोगजां Māl. 9. 51
Ch. P. 11.
2 Close application, perseverance, zealous intentness, energetic effort, exertion
°भाज् persevering, resolute Ki. 3. 40
संतः स्वयं परहितेषु कृताभियोगाः Bh. 2. 73
Māl. 1. 34
मत्प्रियाभियोगेन Māl. 1
तदभियोगं प्रति निरुद्योगः Mu. 1
स्वयमभियोगदुःखैः ibid.
Dk. 41, K. 345
Śi. 7. 63.
3 (a) Application or devotion to learn something
कस्यां कलायामभियोगो भवत्योः M. 5 to what art have you applied or devoted yourselves
K. 109. (b) Learning, scholarship
अनभियोगश्च शब्दादेरशिष्टानां अभियोगश्चेतरेषां Śabarasvāmin.
4 (a) Attack, assault
invasion (of a town or country)
क्षुभितं वनगोचराभियोगात् Ki. 13. 10, 2. 46
Ku. 7. 50
Ve. 4
Māl. 8, Mu. 2, 1. 7, Mv. 6. 38. (b) Battle, war, conflict.
5 (In law) A charge, accusation, plaint, indictment
अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत् Y. 2. 9.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishGoldstucker
Englishअभियोग Tatpur. m. (-गः)
^1 Connexion, application
e. g.
Chaurapanch.: अद्यापि तत्कनककुण्डलघृष्टगण्डमास्यं स्मरामि
विपरीतरताभियोगे (Gaṇapati: अभियोगः संबन्धः).
^2 Ener-
getic effort, exertion
(Hemach. = उद्यम)
e. g. Jayamang.
on the Bhaṭṭik.: कृतमारणाभियोगा रात्रिचरी.
^3 Instructed-
ness, learning, scholarship
e. g. Śabara: अनभियोगश्च श-
ब्दार्थेष्वशिष्टानाम् । अभियोगश्चेतरेषाम्
or Mīm. Sūtra: तत्र
तत्त्वमभियोगविशेषात्स्यात् (Śabara: कथं पुनस्तत्र तत्त्वं शक्यं
विज्ञातुम् । शक्यमित्याह । अर्थिनो ह्यभियुक्ता भवन्ति दृश्यते
चाभियुक्तानां गुणवतामविस्मरणमुपपन्नम्
Kumārila: कः पु-
नरभियोगः को वा तद्विशेषः कथं वा तेन वाचकत्वनिरूपण-
मिति । तदुच्यते । लक्षणश्रवणाभ्यासादभियोगः प्रवर्तते &c.).
^4 Imputing, ascribing
e. g. Nyāya S.: अनिग्रहस्थाने निग्र-
हस्थानाभियोगो निरनुयोज्यानुयोगः.
^5 Attack, onset, battle
(the same as अभिग्रह 1. q. v. and see there the explanation
of Rāyam. &c.)
e. g. Bhaṭṭik.: नराभियोगं नृभृजां प्रधान
मन्त्रोन्मुखः किं नयसे गुरुत्वम्
or Kirātārj.: अभियोग इमा-
न्महीभुजो भवता तस्य कृतः कृतावधेः प्रविघाटयिता.
^6 Chal-
lenge
(the same as अभिग्रह
^2 q. v. and see there the ex-
planation of Nīlak. &c.).
^7 Defeat, destruction (?)
e. g.
Bhaṭṭik.: यदा न फेलुः क्षणदाचाराणां मनोरथा रामबला-
भियोगे (Bharatas.: = रामबलस्य हनने)
see the closing remark.
^8 Curse, reproof (? see the closing remark).
^9 (In Law.) An
offence as subject of an accusation, a charge
e. g. Mitākṣara
on Yājnav.: अभियुज्यत इत्यभियोगोऽपराधः
or कथमभि-
योगस्य निह्नवेऽभियुक्तेन कृते यद्यभियोक्ता साक्ष्यादिभिर्भा-
वितोऽभियुक्तस्तदा तत्समं…दद्यात्
or Nārada: अभि-
युक्तोऽभियोगस्य यदि कुर्यादपह्नवम् &c.
or Yājnav.: तुला-
ग्न्यापो विषं कोषो दिव्यानीह विशुद्धये । महाभियोगेष्वेतानि
शीर्षकस्थेऽभियोक्तरि…कुर्यात् (Raghunand.: महाभियो-
गेषु महापातकादिगुरुतराभियोगेषु).--An अभियोग is, ac-
cording to Nārada, either a शङ्काभियोग, a charge on sus-
picion, or तत्त्वाभियोग, a charge founded on positive in-
dications of guilt (द्व्यभियोगस्तु विज्ञेयः--scil. व्यवहारः--
शङ्कातत्त्वाभियोगतः । शङ्कासतां तु संसर्गात्तत्त्वं होडाभिदर्श-
नात्)
and the latter may be again, according to Vijnāne-
śvara, either of a negative kind (प्रतिषेधात्मक), as when a
person is accused not to have restored property received
by him, or of a positive kind (विध्यात्मक), as when a
person is charged with a robbery. The objects or topics
of a charge are arraigned by Manu &c. under eighteen
heads, which are subdivided again by Nārada so as to
comprise 108, and by Kātyāyana so as to comprise 1008
cases
see व्यवहारपद and for the judicial procedure व्यव-
हार. [N. B. The meaning ‘curse, reproof’ is given on the
authority of a quotation by Mallinātha to Kirātārj. 2. 46.
from the Viśvaprak., and this quotation would seem also
to countenance the meaning ‘destruction’ given by Bharatas.,
viz. अभियोगस्तु शपथे स्यादाहवपराभवाविति विश्वः
the
Mss. of this Kosha, however, in the library of the E. I. H.
and of the R. S., do not contain an explanation of the word
अभियोग, but have the following: अभिषङ्गोऽथ शपथे स्या-
दाक्रोशे पराभवे
comp. also Hemach.: …अभिषङ्गः परा-
भवे । आक्रोशे शपथे च, the latter omitting equally a com-
ment on अभियोग.] E. युज् with अभि, kṛt aff. घञ्.
Benfey
EnglishHindi
Hindiअभियोजन
Apte Hindi
Hindiअभियोगः
- अभि+युज्+घञ्
"लगाव, लगन, मेल-जोल, गुरुचर्या"
अभियोगः
- अभि+युज्+घञ्
"घना लगाव, धीरज, प्रबल, प्रयास"
अभियोगः
- अभि+युज्+घञ्
"(क)किसी चीजको सीखने की लगन(ख)सीखना, विद्वता"
अभियोगः
- अभि+युज्+घञ्
"आक्रमण हमला, चढ़ाई"
अभियोगः
- अभि+युज्+घञ्
"आरोप, दोषारोपण, पूर्वपक्ष"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಭಿನಿವೇಶ /ಆಸಕ್ತಿ
निष्पत्तिः - > अभि + युजिर् (योगे) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "अथ कस्यां कलायामभियोगो भवतः"
अभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊಸದಾದ ಅವಮಾನ /ಸದ್ಯಃ ಒದಗಿದ ಪರಿಭವ
प्रयोगाः - > "अभियोग इमान् महीभुजो भवता तस्य कृतः कृतावधेः"
उल्लेखाः - > किरा० २-४६
विस्तारः - > "अभियोगस्तु शपथे स्यादार्द्रे च पराभवे" - विश्व० ।
अभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧಾಳಿ /ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದು
प्रयोगाः - > "स प्रापदप्राप्तपराभियोगम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-५०
अभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಪಾದನೆ /ತಪ್ಪು ಹೊರಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत्"
उल्लेखाः - > याज्ञ० २-९
अभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಯುವುದು
अभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದ್ಯೋಗ /ಪ್ರಯತ್ನ
प्रयोगाः - > "निरुत्सुकानामभियोगभाजां समुत्सुकेवाङ्कमुपैति सिद्धिः"
उल्लेखाः - > किरा० ३-४०
अभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಪಥ /ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ
अभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು
प्रयोगाः - > "क्षुभितं वनगोचराभियोगात्"
उल्लेखाः - > किरा० १३-१०
अभियोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಭ್ಯಾಸ
प्रयोगाः - > "गुरुचर्यातपस्तन्त्रमन्त्रयोगाभियोगजाम्"
उल्लेखाः - > मालती० ९-५३
L R Vaidya
EnglishaBiyoga {% m. %} 1. Attack, onset, battle, क्षुभितं वनगोचराभियोगात् Kir.xiii.10
2. energetic effort
3. learning, scholarship, अनभियोगश्च शब्ददेरशिष्टानाम् । अभियोगश्चेतरेषाम् Śabara.
4. close application, connection, अद्यापि तत्कनककुंडलघृष्टगण्डमास्यं स्मरामि विपरीतरताभियोगे Ch.P.11
5. a charge, an offence as subject of an accusation, अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत् Yaj.ii.10, (अभियुज्यत इत्यभियोगोऽपराधः Mit.).
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanSanskrit Tibetan
Tibetanmngon par sbyor
अभियुक्त / अभियोग
mngon par brtson pa
१) अभियोग २) अभ्युत्थित
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritशोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।
क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥
अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।
अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥
शोक (पुं), शुच् (स्त्री), शोचन (क्ली), खेद (पुं), क्रोध (पुं), मन्यु (पुं), क्रुधा (स्त्री), रुषा (स्त्री), क्रुध् (स्त्री), कोप (पुं), प्रतिघ (पुं), रोष (पुं), रुष् (स्त्री), उत्साह (पुं), प्रगल्भता (स्त्री), अभियोग (पुं), उद्यम (पुं), प्रौढि (स्त्री), उद्योग (पुं), कियदेतिका (स्त्री), अध्यवसाय (पुं), ऊर्ज (पुं), वीर्य (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritअभिहार
अभिहार, सन्नाह, अभियोग, परस्वहरण
अभिहारः सन्नाहे स्यादभियोगे परस्वहरणे च ॥ ८४३ ॥
verse 5.1.1.843
page 0097
नाममाला
Sanskritअभियोग, उद्यम, उद्योग, उत्साह, विक्रम
अभियोगोद्यमोद्योगा उत्साहो विक्रमो मतः ॥ १७४ ॥
verse 0.1.1.174
page 0084
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअभियोगः, (अभि + युज् + भावे घञ् ।) अप-राधादियोजनं । अन्येन विरोधे स्वार्थसम्बन्धितयाराजसमीपे कथनं । आद्दास नालिश इतिख्यातः । यथा, --“अभियोगमनिस्तीर्य्य नैनं प्रत्यभियोजयेत्” ।इति याज्ञवल्क्यः ॥
युद्धार्थाह्वानं । इति राय-मुकुटः ॥
अपकारकरणेच्छापूर्व्वकाक्रमणं । तत्प-र्य्यायः । अभिग्रहः २ । इत्यमरः ॥
उद्योगः ।इति हेमचन्द्रः ॥
(“स प्रापदप्राप्तपराभियोगंनरेन्द्रगुप्तं नगरं महूर्त्तात्” ।इति कुमारसम्भवे ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskritअभियोग अभि + युज--घञ् । अन्यकृतस्य निजधर्षणस्यनृपाय १ विज्ञापने, (नालिश) अभियोगी द्विविधः “अभि-योगस्तु विज्ञेयः शङ्कातत्त्वाभियोगतः । शङ्काऽसतान्तु संस-र्गात् तत्त्वं होढाभिदर्शनात्” नारदोक्तेः । “अभियोग-मनिस्तीर्य्य नैनं प्रत्यभियोजयेत्” या० ३ युद्धार्थमाक्रमे, ४ शपथे, ५ उद्योगे, ६ आग्रहे “सन्तः स्वयं परहितेषुकृताभि योगाः नीति० ७ अपचिकीर्षयाक्रमणे, “सप्रापद-प्राप्तपराभियोगम्” कुमा० ८ अमिनिवेशे “नयाभियोगंमनसः प्रसादं समापयस्वात्मगुणेन कामम्” रामा०९ अपचिकीर्षयानिरोधे । “क्षुभितं वनगोचराभियोगा-दिति” किरा० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
