अभियुक्त (abhiyukta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अभियुक्त mfn.
   (-क्तः-क्ता-क्तं) Attacked by an enemy,  assaulted,  assailed.
	 2.
Diligent,  intent.
	 3. Said,  spoken. 
	 4. Blamed,  rebuked.
	 5. (In law)
Charged,  prosecuted,  defendant.
 E.
  अभि,  and युक्त joined.

Capeller Eng

English

 अभियुक्त a.
  assailed,  charged,  prosecuted (j)
 intent
on (loc.  or —°),  versed in (loc. ),  competent. 

Yates

English

 अभि-युक्त (क्तः-क्ता-क्तं)
a. Surrounded
by an enemy
 blamed
 diligent.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   assailed  
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   intent on   
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   versed  
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   blamed   
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   accused  [ jur. ]  
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   versed in   
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   assiduous  
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   rebuked   
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   prosecuted  [ jur. ]  
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   appointed   
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   applied  
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   a defendant   
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   attacked  
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   diligent   
   अभियुक्त  abhiyukta  adj.
   charged  [ Law ]  
   अभियुक्त  abhiyukta  m.
   defendant  [ jur. ]   
   अभियुक्त  abhiyukta  m.
   culprit  
   अभियुक्त  abhiyukta  m.
   respondent  [ jur. ]   
   अभियुक्त  abhiyukta  m.
   learned man     
            

 
   अभियुक्त  abhiyukta adj.
   rebuked   
   आलसः तम् अनिन्दत्  AlasaH tam anindat sent.
   the lazy person rebuked him     
            

 
   अभियुक्त  abhiyukta adj.
   accused  [ jur. ]  
   अभिशस्त  abhizasta adj.
   accused    
   अभिशस्तक  abhizastaka adj.
   accused   
   अवस्कन्दित  avaskandita adj.
   accused    
   आक्षारित  AkSArita adj.
   accused   
   आप्त  Apta adj.
   accused    
   पुरस्कृत  puraskRta adj.
   accused   
   व्यवहाराभिशस्त  vyavahArAbhizasta adj.
   accused    
   शोध्य  zodhya m.
   accused person  
   अभ्याख्यात  abhyAkhyAta adj.
   accused falsely   
   क्षारित  kSArita adj.
   falsely accused   
   शंसित  zaMsita adj.
   falsely accused    
   क्षारित  kSArita adj.
   accused of a crime  
   दूषित  dUSita adj.
   falsely accused of   
   मन्तव्य  mantavya adj.
   to be accused of a fault  
   अभियोक्तव्य  abhiyoktavya adj.
   to be accused or prosecuted   
   प्रत्यभियुक्त  pratyabhiyukta adj.
   accused in return or by a counter plaint  
   गन्तव्य  gantavya adj.
   be approached with an accusation or accused of     
            

 
   अभियुक्त  abhiyukta adj.
   prosecuted  [ jur. ]  
   आप्त  Apta adj.
   prosecuted    
   व्यवहाराभिशस्त  vyavahArAbhizasta adj.
   prosecuted   
   अभियोक्तव्य  abhiyoktavya adj.
   to be accused or prosecuted    
   नियोक्तव्य  niyoktavya adj.
   to be harassed or prosecuted      
            

 
   अभियुक्त  abhiyukta m.
   respondent  [ jur. ]  
   प्रतिपक्ष  pratipakSa m.
   respondent    
   प्रतिवादिन्  prativAdin m.
   respondent      
            

 
   अभियुक्त  abhiyukta adj.
   assailed   
   अभिसंहत  abhisaMhata adj.
   assailed    
   पुरस्कृत  puraskRta adj.
   assailed   
   प्रार्थित  prArthita adj.
   assailed    
   वात  vAta adj.
   assailed   
   समाक्रान्त  samAkrAnta adj.
   assailed    
   समुपद्रुत  samupadruta adj.
   assailed   
   समुपप्लुत  samupapluta adj.
   assailed    
   निगृहीत  nigRhIta adj.
   assailed   
   पराहत  parAhata m.
   assailed    
   प्रधर्षणीय  pradharSaNIya adj.
   to be assailed   
   अवगूर्ण  avagUrNa adj.
   assailed with threats   
   प्रयातव्य  prayAtavya adj.
   to be attacked or assailed   
   यातव्य  yAtavya adj.
   to be attacked or assailed    
   प्रस्कन्न  praskanna adj.
   having attacked or assailed   
   दुष्प्रधर्ष  duSpradharSa adj.
   not to be assailed or touched     
            

Wilson

English

 अभियुक्त
mfn.
   (-क्तः-क्ता-क्तं) Attacked by an enemy,  assaulted, 
assailed.
2 Diligent,  intent.
3 Said,  spoken. 
4 Blamed,  rebuked.
5 (In law) Charged,  prosecuted,  defendant.
E.
  अभि,  and युक्त joined.

Apte

English

अभियुक्त [abhiyukta],  p. p. 

(a) Engaged or occupied or absorbed in,  applying oneself to,  intent on
 स्वस्वकर्म- ण्यधिकतरमभियुक्तः परिजनः Mu.*
  1. (b) Diligent,  persevering,  resolute,  zealous,  intent,  assiduous,  zealously engaged,  attentive,  careful
 इदं विश्वं पाल्यं विधिवदभियुक्तेन मनसा U.*
  3.3
 Mu.*
  1.13
 Dk.*
  55
 अश्वावेक्षणे$नभि- युक्ते Mu.*
  3
 भवतु भूयो$भियुक्तः स्वख्यक्तिमुपलप्स्ये Mu.*
  1
 तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् Bg.*
  9.22
 Kām. 5.77.

Well-versed or proficient in
 शास्त्रार्थेष्वभियुक्तानां पुरुषाणाम् Kumārila. 

(Hence) Learned,  of acknowledged position
 a competent judge,  an expert,  connoisseur,  a learned person (m.  also in this sense)
 न हि शक्यते दैव- मन्यथाकर्तुमभियुक्तेनापि K.*
  62
 अन्ये$भियुक्ता अपि नैवेदमन्यथा मन्यन्ते Ve.*
  2
 सूक्तमिदमभियुक्तैः प्रकृतिर्दुस्त्यजेति ibid.
 

Attacked,  assailed
 अभियुक्तं त्वयैनं ते गन्तारस्त्वामतः परे Śi.*
  2. 11
 Mu.*
  3.25.

Accused,  charged,  indicted
 Mk.*
  9.9
 prosecuted
 a defendant
 अभियुक्तो$भियोगस्य यदि कुर्यादपह्नवम् Nārada. 

Appointed. अभियुक्ताश्च ये यत्र यन्निबन्धं नियोजयेत् Śukra 4.545.

Said,  spoken. 

Proper,  just
 श्रेयो$भियुक्तं धर्म्यं च Rām.*
  7.11.38.

Believing,  putting faith in
 हितेष्वनभियुक्तेन सो$यमासादितस्त्वया Mb.
 *  6.63.2.

Apte 1890

English

 अभियुक्त p. p. 1 (a) Engaged or occupied or absorbed in,  applying oneself to,  intent on
 स्वस्वकर्मण्यधिकतरमभियुक्तः परिजनः Mu. 1. (b) Diligent,  persevering,  resolute,  zealous,  intent,  assiduous,  zealously engaged,  attentive,  careful
 इदं विश्वं पाल्यं विधिवदभियुक्तेन मनसा U. 3. 30
 Mu. 1. 13
 Dk. 55
 अश्वावेक्षणेऽ नभियुक्ते Mu. 3
 भवतु भूंयोभियुक्तः स्वरव्यक्तिमुपलप्स्ये Mu. 1
 Bg. 9. 22
 Kām. 5. 77. 
2 Well-versed or proficient in
 शास्त्रार्थेष्वभियुक्तानां पुरुषाणां Kumārila. 
3 (Hence) Learned,  of acknowledged position
 a competent judge,  an expert,  connoisseur,  a learned person (m. also in this sense)
 न हि शक्यते दैवमन्यथा कर्तुमभियुक्तेनापि K. 62
 अन्येऽभियुक्ता अपि नैवेदमन्यथा मन्यंते Ve. 2
 सूक्तमिदमभियुक्तैः प्रकृतिर्दुस्त्यजेति ibid. 
4 Attacked,  assailed
 अभियुक्तं त्वयैनं ते गंतारस्त्वामतः परे Śi. 2. 101
 Mu. 3. 25. 
5 Accused,  charged,  indicted
 Mk. 9. 9
 prosecuted
 a defendant
 अभियुक्तोऽ भियोगस्य यदि कुर्यादपह्नवं Nārada. 
6 Appointed. 
7 Said,  spoken. 

Monier Williams Cologne

English

 अभि-युक्त mfn.
   applied,  intent on (loc.  )

 diligent,  versed in (loc.  )

 appointed

 attacked (by an enemy),  assailed

 blamed,  rebuked,  L.
 

 (in law) accused,  charged,  prosecuted,  a defendant,  Yājñ.
  &c.
  

 अभि-युक्त m.
  pl.
  N.
  of the Vaiśyas of Kuśa-dvīpa,  BhP.
  

Monier Williams 1872

English

 अभि-युक्त,  अस्,  आ,  अम्,  applied,  intent on,  dili-
gent,  absorbed in meditation,  versed in
 appointed
said,  spoken
 attacked by an enemy,  assaulted,  as-
sailed
 blamed,  rebuked
 (in law) charged,  prose-
cuted,  a defendant.

Goldstucker

English

 अभियुक्त Tatpur. m. f. n. (-क्तः-क्ता-क्तम्)
	^1 Diligent,  intent, 
studiously engaged in
 e. g. Sāṅkhyakār.: स्वकर्मण्यभियुक्तो
यः सङ्गद्वेषविवर्जितः । पूजितस्तद्विधैर्नित्यमाप्तो ज्ञेयः स तादृशः
also applied to religious meditation,  i. e. engaged in medi-
tation
 e. g. Bhagavadg.: अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः
पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् (नि-
त्या°: Arjunam.: = सर्वदा मदेकनिष्ठानाम्
 Śaṅkara: = स-
तताभियोगिनाम्
 Sadānanda in his metrical gloss: = आ-
दरेण सदा ध्याने व्यापृतानाम् &c.).
	^2 Versed in,  instructed
e. g. Kumārila's Mīm. Vārtt.: शास्त्रार्थेष्वभियुक्तानां पुरुषाणां
हि सर्वदा । स्तोकेनाप्यन्यथात्वेन शास्त्रार्थो निष्फलो भवेत्
also used absolutely in the sense of learned,  a scholar,  e. g.
Kumārila: अभियुक्तानभियुक्तज्ञानयोश्चाभियुक्तज्ञानं बलवदि-
तरस्य सुलभापवादत्वात् । अतः शास्त्राभियुक्तत्वादार्यावर्तनि-
वासिनाम् । या मतिः सैव धर्माङ्गशब्दार्थत्वप्रमा मता ॥ एते-
नार्यावर्तनिवासिमध्येऽपि ॥ अभियुक्ततरा ये ये बहुशास्त्रार्थ-
वेदिनः । ते ते यत्र प्रयुञ्जीरन्स सोऽर्थस्तत्त्वतो भवेत्
 or Rā-
matīrtha on the Vedānta S.: तदुक्तमभियुक्तैः । मुख्यं तु सप्त-
दशकं प्रथितं हि लिङ्गमिति. Comp. also अभियोग.
	^3 At-
tacked,  assaulted,  assailed
 e. g. Śiśupālab.: अभियुक्तं त्वयै-
नं ते गन्तारस्त्वामतोऽपरे (Mallin.: अभियुक्तम् । अभियातम्)
or Hitop.: अभियुक्तो यदा पश्येन्न किंचिद्धितमात्मनः । युध्य-
मानस्तदा प्राज्ञो म्रियते रिपुणा सह
 or बलीयसाभियुक्तस्तु
नृपोऽनन्यप्रतिक्रियः । आपन्नः संधिमन्विच्छेत्कुर्वाणः कालया-
पनम्
 or Bharatas. on the words मृषा ते मयि दुःस्थबुद्धिः
of the Bhaṭṭik.: मय्यस्मद्विषये दुःस्थोऽयमरिभिरभियुक्तोऽय-
मिति ते तव बुद्धिर्मृषा मिथ्या.
	^4 Blamed,  rebuked (Wilson).
	^5 (In Law.) Charged,  prosecuted,  defendant
 e. g. Yājnav.:
अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत् । अभियुक्तं च नान्येन
&c.
 or Nārada: अभियुक्तस्तथान्येन राजकर्मोद्यतस्तथा (v. 1.
राजकार्यो°°) ।…विषमस्थाश्च नासेध्या न चैतान्नाह्वये-
न्नृपः
 or Vyavahārat. on Vṛhasp.: अत्राभियुक्तेन शपथः कर्त-
व्य इत्युत्सर्गः. Comp. अभियोग. E. युज् with अभि,  kṛt aff. क्त.

Apte Hindi

Hindi

अभियुक्त
भू* क* कृ*  - अभि+युज्+क्त
"(क)व्यस्त, लगा हुआ, लीन, जुटा हुआ (ख) परिश्रमी, धैर्यवान, दृढ़संकल्प वाला, तुला हुआ, दत्तचित्त, सावधान"

अभियुक्त
भू* क* कृ*  - अभि+युज्+क्त
"सुविज्ञ्, दक्ष"

अभियुक्त
भू* क* कृ*  - अभि+युज्+क्त
"विद्वान्, सुप्रतिष्ठित, सुयोग्य न्यायाधीश, पण्डित"

अभियुक्त
भू* क* कृ*  - अभि+युज्+क्त
"आक्रान्त, जिस पर हमला कर दिया गया हो"

अभियुक्त
भू* क* कृ*  - अभि+युज्+क्त
"जिस पर अभियोग लगाया गया हो, जिस पर दोंषों का आरोपण किया गया हो अभ्यायारोपितयोजित, प्रतिवादी"

अभियुक्त
भू* क* कृ*  - अभि+युज्+क्त
नियुक्त

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अभियुक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಭಿಜ್ಞ /ಪ್ರವೀಣ
निष्पत्तिः - > अभि + युजिर् (योगे) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "न हि शक्यते दैवमन्यथाकर्तुमभियुक्तेनापि"
उल्लेखाः - > कादं०
अभियुक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತತ್ಪರ /ಆಸಕ್ತ
प्रयोगाः - > "स्वस्वकर्मण्यधिकतरमभियुक्तः परिजनः"
उल्लेखाः - > मुद्रा० १
अभियुक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅವಧಾನವುಳ್ಳ /ನೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "भवतु भूयोभूयोऽभियुक्तः स्वरव्यक्तिमुपलप्स्ये"
उल्लेखाः - > मुद्रा० १
अभियुक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ಧಾಳಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ /ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "स हि भृशमभियुक्तो यद्युपेयाद्विनाशम्"
उल्लेखाः - > मुद्रा० ३-२५
अभियुक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಪರಾಧಿ /ಪ್ರತಿವಾದಿ /ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು
अभियुक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವೃದ್ಧ /ಹಿರುಯನು

L R Vaidya

English

 aBiyukta {% a. (f. क्ता) %} 1. Assaulted,  attacked,  अभियुक्तं त्वयैनं ते (scil. नृपाः) गन्तारस्त्वायतः परे Sis.ii.101
assiduous,  studiously engaged in,  e.g. स्वकर्मण्यभियुक्तः
versed in,  skilled,  शास्त्रार्थेष्वभियुक्तानां पुरुषाणाम् Kumārila.
learned,  of acknowledged position (as an author or a language)
charged,  prosecuted (in law),  अभियुक्तोऽभियोगस्य यदि कुर्यादपह्नवस्.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अभियुक्त m. Pl. Bez. der Vaiśya in Kuśadvīpa.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अभियुक्त
adjective
 
दोषकल्पनं कृत्वा यस्योपरि अभियोगः कृतः।
 "अभियुक्तः मनुष्यः न्यायालये अनुपस्थितः आसीत्।"

Synonyms:
  अभियुक्त,  अभिशस्त,  अभिशस्तक,  अभ्याख्यात
adjective
 
अभियोगविषयीभूतः।
 "अभियुक्तः पुरुषः कुत्रापि न दृश्यते।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

mngon par sbyor
अभियुक्त / अभियोग

a bhi dzug ta
अभियुक्त

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अभियुक्तः,  त्रि,  (अभि + युज् + क्तः ।) तत्परः । पर-कर्तृकरुद्धः । इति मेदिनी ॥
(“उद्दामेन द्विरदपतिना सन्निपत्याभियुक्तः” ।इति उत्तरचरिते ।“अभियुक्तो यदा पश्येत् न किञ्चिद्धितमात्मनः ।युध्यमानस्तदा प्राज्ञो म्रियते रिपुणा सह” ।इति हितोपदेशे ।) स्मृतिशास्त्रमते अभियोग-विषयीभूतः । आसामी इति ख्यातः । तत्पर्य्यायः ।प्रत्यर्थी २ प्रतिवादी ३ । यथा,  --“अभियुक्तोऽभियोगस्य यदि कुर्य्यादपह्नवं ।मिथ्या तत्तु विजानीयादुत्तरं व्यवहारतः” ॥
इति व्यवहारतत्त्वे नारदः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अभियुक्त त्रि०
  अभि + युज--क्त । १ परैः रुद्धे,  २ आसक्ते व्यव-हारविषये ३ प्रतिवादिनि च । “अभियुक्तोऽभियोगस्ययदि कुर्य्यादपह्नवम्” नार० । “अभियुक्तन्तु नान्येन नोक्तंविप्रकृतं नयेदिति” या० । ४ पराक्रान्ते “नागाभियुक्तइव युक्तमहो महेभः” माघः । ५ आप्ते वृद्धतमे ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.