| YouTube Channel

अभिभवः (abhibhavaH)

 
Apte
English
अभिभवः [abhibhavḥ], 1 Defeat, subjugation, subjection, overpowering
इतरेतरानभिभवेन मृगास्तमुपासते गुरुमिवान्तसदः
Ki.*
 6.34 (cf.
K.*
 45 and the Bible "The wolf shall also dwell with the lamb"
&c.
 )
8.28
स्पर्शानुकूला इव सूर्यकान्तास्तद- न्यतेजोभिभवाद्वमन्ति
Ś.*
 2.7 when assailed, opposed, overpowered by another energy
अभिभवः कुत एव सपत्नजः
R.*
 9.4.4.21.
Being overpowered जराभिभवविच्छायम्
K.*
 346
being attacked or affected, stupefied (by fever
&c.
 )
न रोगशान्तिर्न चाभिभवः Suśr.
Contempt, disrespect
निरभिभवसाराः परकथाः
Bh.*
 2.64.
Humiliation, mortification (of pride)
अलभ्यशोकाभिभवेयमाकृतिः
Ku.*
 5. 43
K.*
 195.
Predominance, prevalence, rise, spread
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः
Bg.*
 1.41
Ki.*
 2.37.
Apte 1890
English
अभिभवः 1 Defeat, subjugation, subjection, overpowering
इतरेतरानभिभवेन मृगास्तमुपासते गुरुमिवांतसदः Ki. 6. 34 (cf. K. 45 and the Bible “The wolf shall also dwell with the lamb” &c.)
8. 28
स्पर्शानुकूला इव सूर्यकांतास्तदन्यतेजोभिभवाद्वमंति Ś. 2. 7 when assailed, opposed, overpowered by another energy
अभिभवः कुत एव सपत्नजः R. 9. 4, 4. 21.
2 Being overpowered
जराभिभवविच्छायं K. 346
being attacked or affected, stupefied (by fever &c.)
न रोगशांतिर्न चाभिभवः Suśr.
3 Contempt, disrespect
निरभिभवसाराः परकथाः Bh. 2. 64.
4 Humiliation, mortification (of pride)
अलभ्यशोकाभिभवेयमाकृतिः Ku. 5. 43
K. 195.
5 Predominance, prevalence, rise, spread
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यंति कुलस्त्रियः Bg. 1. 41
Ki. 2. 37.
Apte Hindi
Hindi
अभिभवः
पुं*
 - अभि+भू+अप्
"हार, पराभव, दमन"
अभिभवः
पुं*
 - अभि+भू+अप्
"पराभूत होना, आक्रान्त या प्रभावित होना मूर्छित होना"
अभिभवः
पुं*
 - अभि+भू+अप्
"तिरस्कार, अपमान"
अभिभवः
पुं*
 - अभि+भू+अप्
"निरादर, मानभंग"
अभिभवः
पुं*
 - अभि+भू+अप्
"प्रबलता, उद्भव, विस्तार"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अभि+भू(सत्तायां)+अप्(भावे) । ‘ऋदोरप्’ ३.३.५७। १.तिरस्कारः, अनादरः, परिभवः। २.अपमानम्, अवमाननम् । ‘अलभ्यशोकाभिभवेयमाकृतिः’ कुमा०५.४३। ३.पराभवः, पराजयः। ‘रघोरभिभवाशङ्कि चुक्षुभे द्विषतां मनः’ रघुः४.२१। ४.रोगादिना स्मृतिभ्रंशः। -----गर्वनाशः , , , , पबलता , ३.३.५७ - ३२३२) पराभवे - . तिरस्कारे - ‘अभिभवोदितमन्युविदीपितः समभिसृत्य भृश जवमोजसा - किरा० १८/९ निरादरे - पराभवे - अभिभवःकुतएव सपत्नजः - रघु. ९/४ पराभवे - स्पर्शानुकूला इव सूर्यकान्ताः तदन्यतेजोभिभवाद् वमन्ति शा० २/७ प्रबलतायाम् - अधर्माभिभवात् कृष्ण प्रदुषन्ति कुलस्त्रियः । भग.गी. १/४१
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बलात्कारः, प्रमाथः, अभिभवः, हठसंभोगः, आधर्षः, स्त्रीसङ्ग्रहः
noun
कयाचित् स्त्रिया सह तस्याः इच्छाविरुद्धः बलपूर्वकः कृतः सम्भोगः।
"बलात्कारस्य दण्डः मृत्युदण्डः एव भवितुम् अर्हति।"
Synonyms:
 पराजयः, पराभवः, हारी, हारिः, परिभवः, अभिभवः, अत्याकारः
noun
रणे वादे तथा च स्पर्धायाम् वा भङ्गः।
"अस्मिन् वृतौ निश्चयेन तस्य पराजयः भवति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभिभवः,
पुं,
 (अभि + भू + भावे अप् ।) गर्व्व-नाशः । परिभवः । पराभवः । इति शब्दरत्ना-वली हेमचन्द्रश्च ॥
(पराजयः । तिरस्कारः ।“रघोरभिभवाशङ्कि चुक्षुभे द्विषतां मनः” ।इति रघुवंशे ।“बलवानपि निस्तेजाः कस्य नाभिभवास्पदं” ।इति हितोपदेशे ।)