| YouTube Channel

अभिप्रायः (abhiprAyaH)

 
Hindi
Hindi
(मीटर) राय
Apte Hindi
Hindi
अभिप्रायः
पुं*
 - अभि+प्र+इ+अच्
"लक्ष्य, प्रयोजन, उद्देश्य, आशय, कामना, इच्छा"
अभिप्रायः
पुं*
 - अभि+प्र+इ+अच्
"अर्थ, भाव, तात्पर्य, या शब्द अथवा किसी परिच्छेद का उपलक्षित भाव, तेषामयमभिप्रायः--इस प्रकार का उनका आशय है, तात्पर्य"
अभिप्रायः
पुं*
 - अभि+प्र+इ+अच्
"सम्मति, विश्वास"
अभिप्रायः
पुं*
 - अभि+प्र+इ+अच्
"संबंध, उल्लेख"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अभि+प्रीञ्(तर्पणे)+घञ् । ‘भावे’ ३.३.१८। १.आशयः, इच्छाविशेषः, । ‘अभिप्रायः छन्द आशयः’ अमरः। ‘तेषां स्वं स्वमभिप्रायम् उपलभ्य पृथक् पृथक्’ मनुः७.५७। इति कर्तरि पचाद्यच् । ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४ । ‘स्वरित ञित आत्मनेपदं अर्त्रभिप्राये क्रियाफले’ पा० १.३.७२ । २.अभिप्रेयते पुरुषार्थकाङ्क्षिभिः, आभिमुख्येन प्रलये अभिप्रैति जगत् अस्मिन् अभिमुखं प्रैति । विष्णुः। ‘अभिप्रायः प्रियार्होर्हः’ वि०स०। ३.मतम्, सम्मतिः, विश्वासः। (वि) अभिप्रैति । अभि+प्र+इण्(गतौ)+अच् । ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४। ४.अभिगामी, समीपगन्ता।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मतम्, अभिप्रायः, सम्मतिः, दृष्टिः, बुद्धिः, पक्षः, भावः, मनः, धी, मतिः, आकुतम्, आशयः, छन्दः
noun
केषुचित् विषयादिषु प्रकटीकृतः स्वविचारः।
"सर्वेषां मतेन इदं कार्यं सम्यक् प्रचलति।"
Synonyms:
 अर्थः, अभिप्रायः, अभिप्रेतम्, आशयः, उद्देशः, तात्पर्यम्
noun
पदशब्दवाक्यादिभ्यः प्राप्तः भावः।
"सूरदासस्य पदस्य अर्थस्य प्राप्तिः अतीव क्लिष्टा।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अभिप्रायः
Root: अभिप्राय
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ aim
⇒ wish
⇒ plan
⇒ purpose
⇒ opinion
⇒ meaning
⇒ intention
⇒ sense (as of a word or of a passage)
Shloka(s):
3|2|20|2 ► विधुरं तु प्रविश्लेषेऽभिप्रायश्छन्द आशयः॥ (सङ्कीर्णवर्गः)
3|3|88|3 ► अभिप्रायवशौ छन्दावब्दौ जीमूतवत्सरौ॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|208|1 ► भावः सत्तास्वभावाभिप्रायचेष्टात्मजन्मसु। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|2|20|2 ⇢ अभिप्रायः (अभिप्राय) (पुं) ⇒ aim, wish, plan, purpose, opinion, meaning, intention, sense (as of a word or of a passage)
➠ 3|2|20|2 ⇢ छन्दः (छन्द) (पुं) ⇒ look, will, shape, desire, poison, humour, liking, delight, appetite, pleasure, praising, alluring, pleasing, inviting, appearance, predilection, according to the wish of, various kinds of pearl-ornaments
➠ 3|2|20|2 ⇢ आशयः (आशय) (पुं) ⇒ bed, fate, vice, mind, soul, seat, will, miser, place, point, heart, asylum, virtue, abdomen, thought, niggard, subject, fortune, stomach, bladder, meaning, pleasure, property, intention, receptacle, resting-place, any recipient, mode of thinking, abode or retreat, disposition of mind, seat of feelings and thoughts
➠ 3|3|88|3 ⇢ छन्दः (छन्द) (पुं) ⇒ look, will, shape, desire, poison, humour, liking, delight, appetite, pleasure, praising, alluring, pleasing, inviting, appearance, predilection, according to the wish of, various kinds of pearl-ornaments
➠ 3|3|208|1 ⇢ भावः (भाव) (पुं) ⇒ thing, spirit, manner, emotion, sentiment, intuition, prescience, attitude [mental]
Related word(s):
जातिः ➡ मानसिकभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभिप्रायः,
पुं,
 (अभि + प्र + इन् + भावे अच् ।)इच्छाविशेषः । तत्पर्य्यायः । आशयः २ छन्दः ३ ।इत्यमरः ॥
आकूतं ४ भावः ५ । इति जटाधरः ।(अभिसन्धिः । हृद्गतो भावः ।“दुर्य्योधन ममाप्येतत् हृदि संपरिवर्त्तते ।अभिप्रायस्य पापत्वात् नैवं तु विवृणोम्यहं” । इति मनुः ।)इति महाभारते ।“तेषां स्वं स्वमभिप्रायमुपलभ्य पृथक् पृथक्” ।