| YouTube Channel

अभिधानम् (abhidhAnam)

 
Apte
English
अभिधानम् [abhidhānam], 1 Telling, mentioning, speaking, naming, denotation
एतावतामर्थानामिदमभिधानम् Nir.
गोशब्दस्य वाही- कार्थाभिधानम् S. D.
(In
gram.
 ) Asserting or predicating something of another, as the subject of an assertion, (which then can be put in the nom. case only)
predication, assertion
See
P.
 II.3.2 Sk.
A name, appellation, title, designation
अभिधानं तु पश्चात्तस्याहमश्रौषम्
K.*
 32
तवाभिधानाद् व्यथते नताननः
Ki.*
 1.24
(at the end of
comp.
 ) called, named
ऋणाभिधानाद् बन्धनात्
R.*
 3.2.
An expression, word.
Speech, discourse महत्तमा- नामभिधानयोगः
Bhāg.*
 1.18.18.
A dictionary, vocabulary (of words), lexicon (in these last 4 senses said to be also
m.
 )
A song, षट्पादतन्त्रीमधुराभिधानम्
Rām.*
 4.28, 36.
Comp.
 -चिन्तामणिः
N.
 of a celebrated vocabulary of synonyms by Hemachandra. -माला a dictionary. -रत्नमाला
N.
 of a vocabulary of words by Halāyudha. -विप्रतिपत्तिः Incongruence of the word and the sense intended to be conveyed thereby
केयमभिधान- विप्रतिपत्तिर्नाम । यदन्यथाभिधानमन्यथाभिधेयम् । ŚB. on MS.* 9.3.13.
Apte Hindi
Hindi
अभिधानम्
नपुं*
 - अभि+धा+ल्युट् "कहना, बोलना, नाम रखना, संकेत करना"
"नाम रखने वाला, वाचक, --कर्षूः कुल्याभिधायिनी--अमर०, --संकेत करता है, अर्थ बतलाता है, भाव रखता है#कहने वाला , बोलने वाला, बतलाने वाला, --लक्ष्मीमित्यभिधायिनि प्रियतमे-अमरु२३, वाच्याभिधायी पुरुषः पृष्ठमांसाद उच्यते--त्रिका०।"
अभिधानम्
नपुं*
 - अभि+धा+ल्युट्
"प्रकथन, वचन"
अभिधानम्
नपुं*
 - अभि+धा+ल्युट्
"नाम, संज्ञा, पद"
अभिधानम्
नपुं*
 - अभि+धा+ल्युट्
"भाषण, व्याख्यान"
अभिधानम्
नपुं*
 - अभि+धा+ल्युट्
"कोश, शब्दावली, लुगत"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अभिव्यक्तिः, अभिव्यञ्जना, अभिधानम्, मुखम्
noun
कस्यापि भावस्य मुखादिभिः अभिव्यञ्जनम्
"भवतः मुखम् अभिव्यज्यते भीतः इति"
Synonyms:
 उपाधिः, अभिधानम्, पदनाम
noun
कस्यचित् पदस्य विशेषं नाम।
"ब्रिगेडियर इति एकः उपाधिः अस्ति।"
Synonyms:
 शब्दकोशः, शब्दकोषः, कोशः, कोषः, अभिधानम्
noun
सः कोशः यस्मिन् शब्दाः सार्थं तथा च यथाक्रमं सङ्कलिताः।
"हिन्दीभाषायां शब्दकोशानां सङ्ख्या अधिका नास्ति।"
Synonyms:
 नामधेयम्, नाम, नामधेयः, संज्ञा, अभिधानम्, अभिधा, अभिधेयम्, आख्या, अभिख्या, आह्वा, आह्वयः, उपाधिः
noun
सः शब्दः येन किञ्चित् वस्तु कश्चित् व्यक्तिः बुध्यते सम्बोध्यते वा।
"अस्माकं प्राचार्यस्य नामधेयं पुष्पक भट्टाचार्य इति अस्ति।"