| YouTube Channel

अभिजन (abhijana)

 
शब्दसागरः
English
अभिजन
m.
(-नः)
1. Family, race.
2. Native country.
3. The head, or or-
nament of a family.
4. Fame, notoriety.
E.
अभि before जन who is
born, from जन to be born, घञ् affix, the vowel remaining short.
Capeller Eng
English
अभिजन
m.
origin, race, family. ancestors, °वन्त् =
seq.
adj.
Yates
English
अभि-जन (नः) 1.
m.
Family
coun-
try, honor of a race
fame.
Spoken Sanskrit
English
अभिजन - abhijana -
m.
- ancestors
पितर - pitara -
m.
- ancestors [ pl. ]
पिण्डाभाज - piNDAbhAja -
m.
- ancestors [ pl. ]
पैतामह - paitAmaha -
m.
- ancestors
पितृपैतामह - pitRpaitAmaha -
m.
- ancestors
पूर्वपूर्व - pUrvapUrva -
m.
- ancestors
प्रपितामह - prapitAmaha -
m.
- ancestors
मातामह - mAtAmaha -
m.
- ancestors
पितृ - pitR -
m.
- ancestors
प्रवर - pravara -
m.
- line of ancestors
पिण्डभाज् - piNDabhAj -
m.
- deceased ancestors
पितृ - pitR -
m.
- paternal ancestors
पिण्डतर्कक - piNDatarkaka -
m.
- ancestors preceding
पितामह - pitAmaha -
m.
- Pitris or ancestors
प्रवर - pravara -
m.
- series of ancestors
पितृपक्ष - pitRpakSa -
m.
- fathers or ancestors
पितृवित्त - pitRvitta -
adj.
- acquired by ancestors
पितृवर्तिन् - pitRvartin -
m.
- staying with ancestors
द्व्यार्षेय - dvyArSeya -
adj.
- having 2 holy ancestors
द्विपितृक - dvipitRka -
adj.
- relating to 2 ancestors
अभिजन - abhijana -
m.
- race
अभिजन - abhijana -
m.
- noble birth
अभिजन - abhijana -
m.
- head or ornament of a family
अभिजन - abhijana -
m.
- ancestors
अभिजन - abhijana -
m.
- native country
अभिजन - abhijana -
m.
- descent
अभिजन - abhijana -
m.
- fame
अभिजन - abhijana -
m.
- family
अभिजन - abhijana -
m.
- notoriety
अभिजन - abhijana -
m.
- noble descent
Wilson
English
अभिजन
m.
(-नः)
1 Family, race.
2 Native country.
3 The head or ornament of a family.
4 Fame, notoriety.
E.
अभि before जन who is born, from जन to be born, घञ्
affix, the vowel remaining short.
Apte
English
अभिजनः [abhijanḥ], 1 (a) A family, race, lineage
कलहंस- कादभिजनं ज्ञात्वा
Māl.
8
नाभिजनमीक्षते
K.*
14
पतिं त्यक्त्वा देवं भुवनपतिमुच्चैरभिजनम्
Mu.*
6.6
Ms.*
4.18
Dk.*
135, 17
U.*
4. (b) Birth, extraction, descent
तुल्याभिजनेषु भूमिभरेषु (धरेषु ?) राज्ञां वृत्तिः
M.*
1
Ms.*
1.1
Y.*
1.123.
High or noble descent, noble birth or family
तान्गुणान्संप्रधार्याहमग्ऱ्यं चाभिजनं तव
Rām.*
4.17.2
स्तुतं तन्माहात्म्यं यदभिजनतो यच्च गुणतः
Māl.
2.13
शीलं शैलतटात्पत- त्वभिजनः संदह्यतां वह्निना
Bh.*
2.39.
M.*
5.
Forefathers, ancestors
अभिजनाः पूर्वे बान्धवाः Kāśi. on
P.
IV.* 3.9
also descendants.
Native country, motherland, ancestral abode (opp. निवास)
cf.
Sk. on
P.
IV.* 3.9 यत्र स्वयं वसति निवासः (यत्र संप्रति उष्यते Mbh.)
यत्र पूर्वैरुषितं सो$भिजनः इति विवेकः
Fame, celebrity.
The head or ornament of family
यद्विद्वानपि तादृशे$प्यभिजने धर्म्यात्पथो विच्युतः
Mv.*
1.33.
Attendants, retinue (परिजन q. v. )
वयसा शास्त्रतो धैर्यात् कुलेनाभिजनेन
Mb.
* 5.12.15.
Apte 1890
English
अभिजनः 1 (a) A family, race, lineage
कलहंसकादभिजनं ज्ञात्वा Māl. 8
नाभिजनमीक्षते K. 104
Mu. 6. 6
Ms. 4. 18
Dk. 135, 170
U. 4. (b) Birth, extraction, descent
तुल्याभजिनेषु भूमिभरेषु (धरेषु?) राज्ञां वृत्तिः M. 1
Ms. 1. 100
Y. 1. 123.
2 High or noble descent, noble birth or family
स्तुतं तन्माहात्म्यं यदभिजनतो यच्च गुणतः Māl. 2. 13
शीलं शौलतटात्पतत्वभिजनः संदह्यतां वह्निना Bh. 2. 39
M. 5.
3 Forefathers, ancestors
अभिजनाः पूर्वे बांधवाः Kāśī. on P. IV. 3. 90
also descendants.
4 Native country, motherland, ancestral abode (opp. निवास)
cf. Sk. on P. IV. 3. 90:
यत्र स्वयं वसति निवासः (यत्र संप्रति उष्यते Mbh.)
यत्र पूर्वैरुषितं सोऽभिजनः इति विवेकः.
5 Fame, celebrity.
6 The head or ornament of a family
यद्विद्वानपि तादृशेप्यभिजने धर्म्यात्पथो विच्युतः Mv. 1. 33.
7 Attendants, retinue (= परिजन q. v.).
Monier Williams Cologne
English
अभि-जन
m.
family, race
descendants
ancestors
noble descent
the head or ornament of a family,
L.
native country,
Pāṇ.
iv, 3, 90
fame, notoriety,
Rājat.
&c.
Monier Williams 1872
English
अभि-जन, अस्, m. family, race
descendants
an-
cestors
noble descent
the head or ornament of a
family
native country
fame, notoriety.
—अभिजन-
वत्, आन्, अती, अत्, of noble descent.
Macdonell
English
अभिजन abhi-jana,
m.
descent, race
noble 🞄birth
good repute
-vat,
a.
nobly descended.
Goldstucker
English
अभिजन Tatpur. m. (-नः)
^1 Native country
e. g. Bhaṭṭik.:
ततः प्रगदिता वाक्यं मिथिलाभिजना नृपम्.
^2 The country
of the ancestors
(this is the sense given to the word by
Patanjali to Pāṇ. IV. 3. 90. in distinction from निवास, IV.
3. 89., which would mean according to him the country where
one lives oneself: अथ निवासाभिजनयोः को विशेषः नि-
वासो नाम यत्र संप्रत्युष्यते अभिजनो नाम यत्र पूर्वैरुषितम्).
^3 The ancestors
(according to Kaiyyaṭa--hence Kāśikā
and Vardhamāna--on the preceding quotation: अभिजन-
शब्देन पूर्वे बान्धवा उच्यन्ते &c.).
^4 Race, family in general
e. g. Lāṭyāyana: एषामध्ययनेऽभिक्रान्तितमः स्यादभिजनेन
वा (Agnisvāmin: अभिजनः कुलम्).
^5 The head or ornament
of a family.
^6 Fame, notoriety. E. जन् with अभि, kṛt
aff. घञ् (according to the commentators of the Amarak.
kṛt aff. अच्, according to Bharatas. on the Bhaṭṭik.).
Benfey
English
अभिजन अभि-जन् + अ,
m.
1. Race,
Rām. 3, 48, 18.
2. Family, Rām. 5,
87, 15.
Apte Hindi
Hindi
अभिजनः
पुं*
- अभि+जन्+घञ् अवृद्धिः
"कुटुम्ब, वंश, अन्वय, जन्म, उत्पत्ति, कुल"
अभिजनः
पुं*
- अभि+जन्+घञ् अवृद्धिः
"उत्तम कुल में जन्म, उत्तम कुटुम्ब में उत्पत्ति"
अभिजनः
पुं*
- अभि+जन्+घञ् अवृद्धिः
"जन्मभूमि, मातृभूमि, बापदादाओं की जन्मभूमि"
अभिजनः
पुं*
- अभि+जन्+घञ् अवृद्धिः
"ख्याति, प्रतिष्ठा"
अभिजनः
पुं*
- अभि+जन्+घञ् अवृद्धिः
घर का मुखिया या कुलभूषण
अभिजनः
पुं*
- अभि+जन्+घञ् अवृद्धिः
"अनुचर, परिजन"
L R Vaidya
English
aBijana {% m. %} 1. Family, race, परिचयं रक्षति नाभिजनमीक्षते Kad.
2. noble descent, अभिजनवतो भर्तुः श्लाघ्ये स्थिता गृहिणीपदे Sak.iv. or शीलं शैलतटात्पतत्वभिजनः Bhartr.ii.39
3. native country, e.g. ततः प्रगदिता वाक्यं मिथिलाभिजनाः नृपम्
4. the head of a family
5. fame, glory
6. attendants.
Bopp
Latin
अभिजन m. (KARM. ex अभि et जन homines) familia. N.
12. 95.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अभिजन vielleicht Geschlechts- oder Ortsgenosse, Āśv. Śr. 9, 11, 1. ° = मनस्, S I, 304, 9 (nach dem Ko. I, 305, 10 °n.).
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mngon sum du skyes
अभिजन / अभिजात
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कुल्यः कुलीनोऽभिजातः कौलेयकमहाकुलौ ५०२
जात्यो गोत्रं तु संतानोऽन्ववायोऽभिजनः कुलम्
अन्वयो जननं वंशः स्त्री नारी वनिता वधूः ५०३
वशा सीमन्तिनी वामा वर्णिनी महिलाबला
योषा योषिद्विशेषास्तु कान्ता भीरुर्नितम्बिनी ५०४
प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी ललनाङ्गना
-wordlist-
कुल्य (पुं), कुलीन (पुं), अभिजात (पुं), कौलेयक (पुं), महाकुल (पुं), जात्य (पुं), गोत्र (क्ली), सन्तान (पुं), अन्ववाय (पुं), अभिजन (पुं), कुल (क्ली), अन्वय (पुं), जनन (क्ली), वंश (पुं), स्त्री (स्त्री), नारी (स्त्री), वनिता (स्त्री), वधू (स्त्री), वशा (स्त्री), सीमन्तिनी (स्त्री), वामा (स्त्री), वर्णिनी (स्त्री), महिला (स्त्री), अबला (स्त्री), योषा (स्त्री), योषित् (स्त्री), स्त्रीविशेष (पुं), कान्ता (स्त्री), भीरु (स्त्री), नितम्बिनी (स्त्री), प्रमदा (स्त्री), सुन्दरी (स्त्री), रामा (स्त्री), रमणी (स्त्री), ललना (स्त्री), अङ्गना (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अन्ववाय
अन्ववाय, अन्वय, वंश, गोत्र, अभिजन, कुल
अन्ववायोऽन्वयो वंशो गोत्रं चाभिजनः कुलम्
verse 2.1.1.396
page 0046
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभिजनः,
पुं,
(अभिजायतेऽत्र, अभि + जन् +आधारे घञ्, वृद्ध्यभावः ।) ख्यातिः जन्मभूमिः ।कुलश्रेष्ठः वंशः इति मेदिनी
(अन्वयः ।“अभिजनतपोविद्यावीर्य्यक्रियातिशयैर्निजैः” ।इति महावीरचरिते ।“कथं दशरथाज्जातः शुद्धाभिजनकर्म्मणः” ।इति रामायणे ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अभिजन
पु०
अभिजायतेऽस्मिन् जन + आधारे--घञ् अवृद्धिः ।१ कुले, “म परिचयं रक्षति नाभिजनमीक्षते” काद० ।“वयसः कर्मणोऽर्थस्य श्रुतस्याभिजनस्य वेशवाग्बुद्धि-सारूप्यमाचरन् विचरेदिह” मनुः जन्मभूमौ, अभिमतः पित्रादीनां जनोजन्मस्थानम् पित्रा-दिभिरध्युषिते स्थाने “अभिजनश्च” पा० “अभिजनी-नाम यत्र पूर्व्वैरुषितम्” भाष्यम् अभिमतोजनः श्रेष्ठत्वात्प्रा० स० कलश्रेष्ठे अभि + जन--भावे घञ् उत्कृष्ट-स्थानजतया अभिमतोत्पत्तौ “श्रैष्ठ्येनाभिजनेनेदं सर्वंवै ब्राह्मणोऽर्हति” मनुः ब्रह्ममुखोद्भवत्वेनाभिजनेन श्रेष्ठ-तया” कुल्लू० अभिजायते सत्पुरुषोभवति येन करणेघञ् कार्त्तौ “यावत् कीर्त्तिर्हि लोकेषु तावत् पुरुषउच्यते” इत्युक्तेः कीर्त्त्यैव सफलजन्मत्वात्तस्यास्तथात्वम् ।अभिजनादागतः अण् आभिजनः वंशसंबन्धादागते,
त्रि०
“तां पार्व्वतीत्याभिजनेन नान्ना” कु०
Capeller
German
अभिजन
m.
Abstammung, Geschlecht,
Adel.
°वन्त् adelig, edel.
Burnouf
French
अभिजन अभिजन
m.
(जन्) famille
naissance,
origine, race
noblesse.
Pays natal.
अभिजनवत् a. de bonne race, noble.
अभिजात a. mms.
अभिजाये 4, naître, se produire
tirer son origine.
Stchoupak
French
अभि-जन-
m.
famille, aïeux
origine
renommée
-वन्त्- a. de noble
extraction.