अब्धि (abdhi)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishअब्धि - abdhi - - sea [ n ]
अब्धि - abdhi - - pond
अब्धि - abdhi - - lake
अब्धि - abdhi - - numeral 4
अब्धि - abdhi - - ocean
Apte
Englishअब्धिः [abdhiḥ], [आपः धीयन्ते अत्र, धा-कि]
The ocean, receptacle of water
(fig. also) दुःख˚, कार्य˚, ज्ञान˚
store or reservoir of anything.
A pond, lake.
(In ) A symbolical expression for the number 7
sometimes for 4. -अग्निः the submarine fire.
कफः, फेन: froth, foam.
the cuttle-fish bone, being regarded as the froth of the ocean. -ज born in the ocean. (-जः)
the moon.
The conch. -जम् Salt. (-जौ) (dual) of the Aśvins.
(जा) spirituous liquor (produced from the ocean).
the Goddess Lakṣmī. -झषः a sea-fish.-डिण्डिरः froth, foam.
द्वीपा the earth.
a portion of land surrounded by the ocean. -नगरी of Dwārakā, the capital of Kṛiṣṇa.
नवनीतकः the moon (the butter of the ocean). -मण्डूकी the pearloyster. -शयनः of Viṣṇu (so called from his resting in the ocean at the destruction and renovation of the world). -सारः a gem.
Apte 1890
Englishअब्धिः [आपः धीयंते अत्र, धा-कि] 1 The ocean, receptacle of water
(fig. also), दुःख°, कार्य°, ज्ञान° &c.
store or reservoir of anything.
2 A pond, lake.
3 (In Math.) A symbolical expression for the number 7
sometimes for 4.
Comp.
अग्निः the submarine fire.
कफः,
फेनः {1} froth, foam. {2} the cuttle-fish bone, being regarded as the froth of the ocean.
ज a. born in the ocean. (
जः) {1} the moon. {2} The conch. (
जौ) (dual) N. of the Aśvins. (
जा) {1} spirituous liquor (produced from the ocean). {2} the Goddess Lakṣmī.
झषः a sea-fish.
द्वीपा {1} the earth. {2} a portion of land surrounded by the ocean.
नगरी N. of Dvārakā, the capital of Kṛṣṇa.
नवनीतकः the moon (the butter of the ocean).
मंडूकी the pearl-oyster.
शयनः N. of Viṣṇu (so called from his resting in the ocean at the destruction and renovation of the world).
सारः a gem.
Monier Williams 1872
Englishअब्धि अब्-धि, इस्, m. (fr. अप् and rt. धा), a
pond, lake
the ocean
sometimes used to denote the
numerals 4 or (?) 7.
—अब्धि-कफ, अस्, m. cuttle
fish bone, being considered as the forth of the sea.
—अब्धि-ज, अस्, आ, अम्, born in the ocean
(औ),
m. the अश्विन्स्
(आ), f. spirituous liquor.
—अब्धि-
झष, अस्, m. a sea-fish.
—अब्धि-द्वीपा, f, earth
an island surrounded by the ocean.
—अब्धि-नगरी,
f., N. of Dvārakā, the capital of Kriṣṇa.
—अब्धि-न-
वनीतक, अस्, m. the moon.
—अब्धि-फेन, अस्, m.
cuttle fish bone.
—अब्धि-मण्डूकी, f. the pearl oyster.
—अब्धि-शयम्न, अस्, m., N. of Viṣṇu, sleeping
on the ocean at the periods of the destruction and
renovation of the world.
—अब्धि-सार, अस्, m. a
gem.
—अब्ध्य-अग्नि, इस्, m. submarine fire.
Macdonell
EnglishGoldstucker
Englishअब्धि Tatpur. m. (-धिः)
^1 The ocean
lit. and figur.
e. g.
(figur.) in the Nalodaya: अपि यो दायादाय क्षयप्रदोऽहंसि
सतां यदाया दायः । करमादायादाय श्रियोऽब्धिरधिराज-
मसिगदायादा यः
or in the Rudrayāmalat.: सदा सेव्यो देवैः
स भवति नरो भक्तिसुलभः । स जीवन्मुक्तोऽपि तरति च भवा-
ब्धिमचिरतः.
^2 The name of one of the attendants of the
Sun (acc. to Vyāḍi on Hemach.).
^3 (In mathematical lan-
guage sometimes used to denote) the numeral 4
e. g. in
Brahmagupta's Brāhmasiddhānta: परिवर्ताखचतुष्टयशराब्धि-
रसगुणयमद्विवसुतिथयः (comp. Colebr. As. Res. XII. p. 231
note)
or कस्यासौ घटिकासंघो द्युगणस्य यदुद्भवम् । पञ्चाभ्र-
चन्द्राब्धिमितं विधोर्मण्डलशेषकम्
or in the Keralagrantha, as
quoted by Rādhāk. (s. v. अभिघात): अभिघातं स्यात्पूर्वं वेद-
द्वित्र्यब्धिवर्णाश्चेत् । नगवर्गाणां परतो धरणीचन्द्रद्विरामाढ्याः
or in the Sūryasiddh. quoted Journ. As. XVI. p. 35. 1. 12.
Schlegel is probably correct when he ascribes this use of
the word to the division of the ocean according to the four
cardinal points of the compass (Refl. sur l'étude des langues
as. p. 198), but he is mistaken when he adds, that ‘ocean’
may designate also the numeral 7, for all the synonymes
of this word are only used to denote 4
comp. E. Jacquet
Journ. As. vol. XVI. (1835) p. 17. 104. and, besides Raffles
quoted there, Humboldt's Kawi Sprache I. p. 32.--E. अप्
and धि.
Benfey
EnglishHindi
Hindiसमुद्र
Apte Hindi
Hindiअब्धिः
- आपः धीयन्ते अत्र--अप्+धा+कि
"समुद्र, जलाशय"
अब्धिः
- आपः धीयन्ते अत्र--अप्+धा+कि
"ताल, झील"
अब्धिः
- आपः धीयन्ते अत्र--अप्+धा+कि
"सात की संख्या, कई बार चार की संख्या"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअब्धि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಗರ /ಸಮುದ್ರ /ಕಡಲು
निष्पत्तिः - > डुधाञ् (धारणे) - "किः" (३-३-९३)
व्युत्पत्तिः - > आपः धीयन्तेऽस्मिन्
प्रयोगाः - > "विधाय तार्क्ष्यं गगनाब्धिपोतं सार्धं मया देवि समाव्रजन्तीम्"
उल्लेखाः - > याद० १८-११६
अब्धि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರಸ್ಸು /ಕೊಳ
अब्धि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆರೆ
अब्धि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಏಳು ಸಂಖ್ಯೆ
L R Vaidya
Englishभूतसङ्ख्या
Sanskrit४, अपस्, अब्धि, अम्बु, अम्बुधि, अम्बुनिधि, अम्भोधि, अम्भोनिधि, अय, अर्णव, आप, आम्नाय, आय, आश्रम, उदधि, उदन्वान्, उपाय, कषाय, कृत, केन्द्र, कोष्ठ, गति, जल, जलधि, जलनिधि, तुरीय, तुर्य, तोय, दिक्, दिश्, दिशा, ध्यान, नदी, निगम, निम्नगेश, नीरधि, नीरनिधि, पयोधि, पयोनिधि, पाथ, पाथोधि, पितामहास्य, प्रणिम्नगेश, बन्ध, बन्धु, ब्रह्मोद्भव, महोर्मि, महोर्मिक, माल, युग, लवणोद, लोकपाल, वर्ण, वारिधि, वारिनिधि, वार्धि, विषधि, विषनिधि, वेद, श्रुति, सञ्ज्ञा, समुद्र, सलिलाकर, सागर, सुख
Aufrecht Catalogus Catalogorum
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanrgya mtsho
१) अब्धि २) अर्णाव ३) अदधि ४) जलनिधि ५) जलेन्द्र ६) महार्णव ७) महासागर ८) लवणाम्भस् ९) समुद्र १०) सागर ११) सागरो नागराजा १२) सिन्धु १३) हृ+द् १४)
chu gter
१) अब्धि २) उदधि ३) जलधि ४) जलनिधि
नाममाला
Sanskritवार्धि, वारिधि, कधि, पयोधि, अम्भोधि, अम्बुधि, पाथोधि, अर्णोधि, सलिलधि, जलधि, सरधि, वनधि, कुशधि, नीरधि, तोयधि, जीवनधि, अब्धि, विषधि
तत्पर्य्यायचरो मत्स्यस्तत्पर्य्यायप्रदो घनः ।
तत्पर्य्यायोद्भवं पद्मं तत्पर्य्यायधिरम्बुधिः ॥ १६ ॥
verse 0.1.1.16
page 0008
स्रोतस्विनीपति, धुनीपति, सिन्धुपति, स्रवन्तीपति, निम्नगापति, आपगापति, नदीपति, नदपति, द्विरेफपति, सरित्पति, तरङ्गिणीपति, अब्धि, पारवार, अमृतोद्भव, अपारवार्, अकूपार, रत्नाकर, मीनाकर, समुद्र, वारिराशिन्, सरस्वान्, सागर, अर्णव
तत्पतिश्च भवत्यब्धिः पारावारोऽमृतोद्भवः ।
अपारवारकूपारौ रत्नमीनाऽभिधाऽकरः ॥ २५ ॥
समुद्रो वारिराशिश्च सरस्वान् सागरोऽर्णवः ।
verse 0.1.1.25
page 0013
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritअब्धि आपो धीयन्तेऽस्मिन् धा--आधारे कि उप० स० ।१ सरोवरे २ समुद्रे च स च जम्बूद्वीपपूर्व्वापरादिवर्त्तिताभेदेन चतुर्विधः यथोक्तं भागवते “तत्र चतुर्द्धा विभज्यमाना-चतुर्भिर्नाभमिश्वतुर्दिशमभिष्यन्दन्ती नदनदीपतिमेवाभि-निविशति, सीतालकनन्दावङ्कुर्भद्रेति । सीता तु ब्रह्मसद-नात् केशराचलादिशिखरेभ्योऽधोऽधःप्रसवन्ती गन्ध-मादनमूर्द्ध्वसु पतित्वान्तरेण भद्राश्वं वर्षं प्राच्यां दिशि क्षारसमुद्रमभिप्रविशति । एवं माल्यवच्छिखरान्निष्पतन्ती ततउपरतवेगा केतुमालमभिवङ्क्षु प्रतीच्यां दिशि संरित्पतिंप्रविशति । भद्रा चोत्तरतोमेरुशिखरतो निपतिता गिरिशिखराद्गिरिशिखरमतिहाय शृङ्गवतः शृङ्गादवस्यन्दमानाउत्तरांस्तु कुरूनभित उदोच्यां दिशि लवणार्णवं प्रविशति ।तथैवालकनन्दा दक्षिणेन ब्रह्मसदनाद्बहूनि गिरिकूटानिअतिक्रम्य हेमकूटहिमकूटान्यतिरमसरंहसालुठन्ती भारत-मभिवर्षं दक्षिणस्यां दिशि लवणजलघिमभिप्रविशति” अतएव ततसंख्यातुल्यसंख्याकचतुःसंख्याबोधकताऽस्य । “पञ्चपञ्चयुगषट्कलोचनद्व्यब्धिषड्गुणमिता ६४२२६२५५ गुरो-र्मता” । “खाष्टाब्दयो (४८०)ऽष्टाक्षगजेषुदिग्द्विपद्विपाब्धयः४८८१०५८५८, इति च सि० शि० । सप्तद्वीपान्तरालस्थलवणादिभेदात् सप्तविधोऽपि यथोक्तं सि० शि० “भूमेरधेक्षारसिन्धोरुदक्स्थं जम्बूद्वीपं प्राहुराचार्य्यवर्य्याः ।अर्द्धेऽन्यस्मिन् द्वीपषट्कस्य याम्ये क्षारक्षीराद्यम्बुघीनांनिवेशः । लवणजलधिरादौ दुग्धसिन्धुश्च तस्मादमृतममृतरश्मिः श्रीश्च यस्माद्बभूव । महितचरणपद्मः पद्मजन्मा-दिदेवैर्वसति सकलवासो वासुदेवश्च यत्र । दध्नो घृतस्ये-क्षुरसस्य तस्मान्मद्यस्य च स्वादुजलस्य चान्त्यः । स्वादू-दकान्तर्बडवानलोऽसौ पाताललोकाः पृथिवीपुटानि” ।तेषाञ्च द्वीपद्वयान्तरालस्थितिमूलम् अब्धद्वीपाशब्दे दृश्यम्तेन तत्संख्यातुल्यसप्तसंख्यकेऽप्यस्य क्वचित् प्रवृत्तिःअतएव सप्तद्वीपेत्यर्थे अब्दिद्वीपेति प्रयुक्तम् । “चतुरःसप्त वाम्बुधीन्” वाग्भटालङ्कारः ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.