अप्रधान (apradhAna)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Capeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अप्रधान apradhAna subordinate
अप्रधान apradhAna secondary
अप्रधान apradhAna not principal
Apte
Englishअप्रधान [apradhāna], Subordinate, secondary, inferior
आवां तावदप्रधानौ 2. -नम् (˚ता, ˚त्वम्)
Subordinate or secondary state, inferiority.
A secondary or subordinate act. (The word अप्रधान usually occurs in the neuter gender either by itself, or as an attribute to a noun, or as last member of )
Apte 1890
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishGoldstucker
Englishअप्रधान Tatpur. 1. m. f. n. (-नः-ना-नम्) Not principal,
subordinate, secondary
e. g. Hitop.: करटको ब्रूते । आवां
तावदप्रधानौ.--In most instances, however, the word
occurs only as a neuter either as an attribute to a noun or
absolutely or as part of a compound, in the sense: ‘any
thing secondary, a secondary object, a secondary act &c.’,
e. g. in Pāṇini's Sūtra: सहयुक्तेऽप्रधाने
or in the Kāsikā
on Pāṇ. (हलादिः शेषः):…अपरे तु ब्रुवते । शेषशब्दोऽयं
निवृत्त्या विशिष्टमवस्थानमाह । तदवस्थानमुक्तितो यद्यपि प्र-
धानम् । अविधेयत्त्वात्तु तदप्रधानम् । निवृत्तिरेव तु विधेयत्वा-
त्प्रधानम्
or in the Kārikā to Pāṇ. (अकथितं च): प्रधान-
कर्मण्याख्येये लादीनाहुर्द्विकर्मणाम् । अप्रधाने दुहादीनां ण्यन्ते
कर्तुश्च कर्मणः
or in Bharatas. (on Vopadeva's Sūtra सहवा-
रण°°) सहयोगस्य प्रधानाप्रधानत्वाविशेषोक्तेः &c. … । न
च पितापुत्रसंबन्धेन प्रधानाप्रधानता &c., where the affixes
त्व and तल् belong to the whole compound प्रधानाप्रधान
or in the Jaiminīya-nyāyam.: प्रधानस्य प्रयोक्तृत्वमप्रधानप्र-
योक्तृता &c. E. अ neg. and प्रधान.
Apte Hindi
Hindiअप्रधान
"वि*, न* त*" - -
"अधीन, गौण, घटिया"
अप्रधानम्
- -
"अधीनता, गौणस्थिति, घटियापन"
अप्रधानम्
- -
गौण या अमुख्य कार्य
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअप्रधान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಧಾನಕರ್ಮದ ಅಂಗ
अप्रधान
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ /ಗೌಣ
अप्रधान
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಮಟ್ಟದ /ಕೆಳದರ್ಜೆಯ
L R Vaidya
EnglishAbhyankara Grammar
Englishअप्रधान (1) non-principal, subordi- nate, secondary, cf. अप्रधानमुपसर्जन- मिति, M. Bh. on I. 2.43
(2) non- essential, non-predominent, cf. सहयुक्तेऽप्रधाने P. II. 2.19 and the instance पुत्रेण सहागतः पिता । Kāś. on II.2.19.
Wordnet
Sanskrit गौण, अप्रधान
यद् अन्यस्मिन् आश्रितम् अस्ति।
"गौणं रोगसङ्क्रमणम् अपि प्राणघातकं भवितुम् अर्हति।"
गौण, अप्रधान, अमुख्य
यः प्रमुखः नास्ति।
"गौणस्य अस्य विषयस्य चर्चा आवश्यकी नास्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritगुणोपसर्जनोपाग्र्याण्यप्रधानेऽधमं पुनः ॥ १४४१ ॥
निकृष्टमणकं गर्ह्यमवद्यं काण्डकुत्सिते ।
अपकृष्टं प्रतिकृष्टं याप्यं रेफोऽवमं ब्रुवम् ॥ १४४२ ॥
खेटं पापमपशदं कुपूयं चेलमर्व च ।
गुण (पुं), उपसर्जन (क्ली), उपाग्र्य (क्ली), अप्रधान (क्ली), अधम (वा), निकृष्ट (वा), अणक (वा), गर्ह्य (वा), अवद्य (वा), काण्ड (वा), कुत्सित (वा), अपकृष्ट (वा), प्रतिकृष्ट (वा), याप्य (वा), रेफ (पुं), अवम (वा), ब्रुव (वा), खेट (वा), पाप (वा), अपशद (वा), कुपूय (वा), चेल (वा), अर्वन् (वा)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritगुण
गुण, सत्त्वादि, रूपादि, शौर्यादि, तन्तु, सिञ्जिनी, अप्रधान
सत्त्वादौ रूपादौ शौर्यादौ तन्तुषु प्रयोगज्ञाः ।
गुणशब्दं सिञ्जिन्यां प्रयोजयन्त्यप्रधानेऽपि ॥ ८६५ ॥
verse 5.1.1.865
page 0099
अमरकोशः
SanskritWord: अप्रधानम्
Root: अप्रधान
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ secondary
⇒ subordinate
⇒ not principal
Shloka(s):
3|1|60|1 ► अप्राग्र्यं द्वयहीने द्वे अप्रधानोपसर्जने। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|1|60|1 ⇢ अप्राग्र्यः (अप्राग्र्य) (पुं)
➠ 3|1|60|1 ⇢ (अप्राग्र्य) (स्त्री)
➠ 3|1|60|1 ⇢ अप्राग्र्यम् (अप्राग्र्य) (नपुं)
➠ 3|1|60|1 ⇢ अप्रधानम् (अप्रधान) (नपुं)
➠ 3|1|60|1 ⇢ उपसर्जनम् (उपसर्जन) (नपुं) ⇒ eclipse, infusion, secondary, substitute, subordinate, representation, act of pouring upon, inauspicious phenomenon, anything or any person subordinate to another, any word which by composition or derivation loses its original independence while it also determines the sense of another word
Related word(s):
जातिः ➡ द्रव्यम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritअप्रधान न प्रधानम् । १ प्रधानभिन्ने मुख्यभिन्ने गौणे ।“प्रधानकर्म्मण्याख्यये लादीनाहुर्द्विकर्म्मणाम् अप्रधानेदुहादीनां ण्यन्ते कर्त्तुश्च कर्म्मणः” हरिः कर्म्मणोऽप्रधान-त्वञ्च अप्रधानक्रियाफलाश्रयत्वम् । “प्राधान्यं हि विधेर्यत्रप्रतिषेधेऽप्रधानतेति” भाट्टाः २ अनुत्कृष्टे अस्य त्रिलि-ङ्गत्वमपीष्यते । “अप्रधानः प्रधानः स्यात् सेवते यदिपार्थिवम् । प्रधानीऽप्यप्रधानः स्याद्यदि सेवाविवर्जितः”नीति० । ३ प्रधानकर्म्माङ्गे “अप्रधानकालं सकृदसन्नि-पातात्” कात्या० १, ७, १५, अयमर्थः । “वसन्तेब्राह्मणोऽग्नीनादघीतेत्यनारभ्याधीतमप्याधानमग्निहोत्रादी-नामङ्गमिति कृत्वा चिन्त्यते किमङ्गं सत् आधानं प्रतिकर्मप्रतिप्रयोगं च भेदेन कर्त्तव्यम् उत सर्व्वप्रयोगाणां साधा-रणं सकृदिति । तत्र कर्म्माङ्गत्वे प्रयाजाद्यङ्गवत् प्रतिकर्म-भेदेन कर्त्तव्यम् न च वहिःकालत्वेनागृह्यमाणविशेषता, यद्यस्यानन्तरं क्रियते तत्तदर्थमित्यानन्तर्य्येण विशेषग्रह-णात् । तस्मात् प्रतिकर्मभेदेनाधानप्राप्ताविदमुच्यते अप्र-धानकालं यदङ्गमाधानसदृशम् तत्सकृदेव कर्त्तव्यम् न भेदेनकर्मण आदौ । कुतः? असंनिपातात् न चैतत् कस्यचित्कर्मणः प्रक्रमे कर्ममध्ये वा संनिपतितम् येन विशेषग्रहणंस्यात् किन्तु यदेव किञ्चिदग्निकार्य्यं निमित्तवशात्-कामवशाद्वा यथाकामं प्राप्तम् तदर्थमाधास्येऽग्नीनिति, नतु कञ्चिदेव कर्मविशेषमभिसंधायाधानम् एवमनभि-संहित्कर्मविशेषेण सर्योद्देशेनाधाने कृते यद्यपि कारण-वशात् किञ्चित् कर्म प्रथममापतति तथापि न तादर्थ्यमेवभवति प्रथमावस्थायामेव सर्वाथत्वावधारणात् तस्मात्अप्रधामकालीनत्वात् मकृदेव कार्य्यामिति” कात्या० व्या० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.