| YouTube Channel

अपोहन (apohana)

 
शब्दसागरः
English
अपोहन
n.
 (-नं) Reasoning, exercise of reason.
E.
 अप, and ऊह to reason,
ल्युट्
aff.
Yates
English
अपो_हन (नं) 1.
n.
 Reasoning.
Spoken Sanskrit
English
अपोहन apohana
n.
 reasoning faculty
अपोहन apohana
n.
 reasoning power
अपोहन apohana
n.
 removal
Wilson
English
अपोहन
n.
 (-नं) Reasoning, exercise of reason.
E.
 अप, and ऊह to reason, ल्युट्
aff.
Apte
English
अपोहनम् [apōhanam], 1 Removal
&c.
=
 अपाह above.
Reasoning faculty
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च
Bg.*
 15.15 (Mr Telang translates अ˚ by removal
Lok. Tilak translates as नाश.) ततो धर्मस्ततो ज्ञानं यावत्स्मृतिरपोहनम्
Bhāg.*
 11.13.6.
Apte 1890
English
अपोहनं 1 Removal &c. = अपोह above.
2 Reasoning faculty
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च Bg. 15. 15 (Mr. Telang translates अ° by removal).
Monier Williams Cologne
English
अपोहन
n.
 id.
Goldstucker
English
अपोहन Tatpur. n. (-नम्) Removing, taking off, destroying
e. g. in the Bhagavadgītā (15. 15.) Viṣṇu says: मत्तः स्मृ-
तिर्ज्ञानमपोहनं च ‘from me comes recollection and know-
ledge (scil. of virtuous acts) and the removal (i. e. the
cessation of recollection and of knowledge of sinful acts)’.
Śaṅkara: मत्त आत्मनः सर्वप्राणिनां स्मृतिर्ज्ञानं तदपोहनं च ।
येषां पुण्यकर्मणां पुण्यकर्मानुरोधेन ज्ञानस्मृती भवतः । तथा
पापकर्मणां पापकर्मानुरोधेन स्मृतिज्ञानयोरपोहनमपगमनं च
Sadānanda: मत्त आत्मन एवातः प्राणिजातस्य च स्मृतिः ।
एतज्जन्मनि पूर्वानुभूतार्थविषया च सा । जन्मान्तरानुभूतार्थवि-
षयाप्यस्ति योगिनाम् । विषयेन्द्रियसंयोगजन्यं ज्ञानं तथात्मनः ।
दिक्कालविप्रकृष्टैकविषयं चापि योगिनाम् । मत्त एव तयोः
कामक्रोधाद्याकुलचेतसाम् । पापकर्मानुरोधेन विनाशः स्मृति-
बोधयोः ॥
Arjunamiśra: मत्त एव हेतोः प्राणिजातस्य पूर्वा-
नुभूतार्थविषया स्मृतिर्भवति । ज्ञानं च विषयेन्द्रियसंप्रयोगजं
भवति । अपोहनं च तयोः प्रमोषो भवति ॥
similarly Madhu-
sūdhana: …अपोहनं च स्मृतिज्ञानयोरपापश्च मत्त एव
भवति.] E. ऊह् with अप, kṛt aff. ल्युट्.
Benfey
English
अपोहन अपोहन, i. e. अप-वह् +
अन,
n.
 Removal, Bhag. 15, 15 (of re-
collection and knowledge.)
Apte Hindi
Hindi
अपोहनम्
नपुं*
 - अप+वह्+ल्युट्
हटाना=अपोह
अपोहनम्
नपुं*
 - अप+वह्+ल्युट्
तर्कशक्ति
L R Vaidya
English
apohana {% n. %} Reasoning faculty, (the same as अपोह q.v.), मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च Bg.xv.15.
Bopp
Latin
अपोहन n. (r. ऊह् praef. अप ratiocinari, s. अन) ratioci-
nium. BH. 15. 15.
Indian Epigraphical Glossary
English
apohana (SITI), waste or uncultivated
cf. Tamil agovana,
waste land.
Capeller
German
अपोहन vertreibend
n= vor.
Stchoupak
French
अपोहन-
nt. fait d'écarter
a. qui repousse.