| YouTube Channel

अपात्रं (apAtraM)

 
Apte 1890
English
अपात्रं 1 A worthless vessel or utensil.
2 (fig.) An unworthy or undeserving person, unfit receptacle or recipient
3 One unfit or disqualified to receive gifts
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते Bg. 17. 22
Ks. 24. 26.
Comp.
कृत्या, अपात्रीकरणं doing degrading or unworthy acts
disqualification, any action which makes a man unworthy
four disqualifications for a Brāhmaṇa are mentioned in Ms. 11. 70: -निंदितेभ्यो धनादानं वाणिज्यं शूद्रसेवनं अपात्रीकरणं ज्ञेयमसत्यस्य भाषणम्
see also 11. 126.
दायिन् a. giving to unworthy persons.
भृत् a. supporting the unworthy or worthless
प्रायेणापात्रभृद्भवति राजा Pt. 1.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपात्रं,
क्ली,
(कुत्सितं पात्रं अप्राशस्त्ये नञ्समासः ।)कुपात्रं असत्पात्रं यथा “अपात्रे पातयेद्दत्तंसुवर्णं नरकार्णवे” इति मलमासतत्त्वं
(योग्य-ताहीनं निन्दितं विद्यातपोहीनं दानादि-योग्यताहीनं ।“विद्येव कन्यका मोहादपात्रे प्रतिपादिता ।यशसे धर्म्माय जायेतानुशयाय तु”
इति कथासरित्सागरे ।)