| YouTube Channel

अपसलवि (apasalavi)

 
शब्दसागरः
English
अपसलवि ind. The space between the thumb and the forefinger.
Capeller Eng
English
अपसलवि॑
adv.
 to the left.
Yates
English
अप-सलवि
ind. Space between the
thumb and forefinger.
Spoken Sanskrit
English
अपसलवि - apasalavi -
ind.
 - the space between the thumb and the forefinger
अपसलवि - apasalavi -
ind.
 - to the left
Wilson
English
अपसलवि ind. The space between the thumb and the forefinger.
Apte
English
अपसलवि [apasalavi],
ind.
 [अप-सल् बा˚ अविं]
To the left (opp. प्रसलवि
˚वि सृष्टया रज्ज्वा Kāty. (अप्रादक्षिण्येन).
(The space) Between the thumb and the forefinger, supposed to be sacred to the Manes, as water
&c.
 in ceremonies like तर्पण is offered to them being poured down through that space
प्रदेशिन्यङ्गुष्ठयोरन्तरा अपसलवि अपसव्यं वा तेन पितृभ्यो निदधाति Śabdak.
Apte 1890
English
अपसलवि ind. [अप सल् बा° अवि] 1 To the left (opp. प्रसलवि)
°वि सृष्टया रज्ज्वा Kāty. (अप्रादक्षिण्येन).
2 (The space) Between the thumb and the forefinger, supposed to be sacred to the Manes, as water &c. in ceremonies like तर्पण is offered to them being poured down through that space
प्रदेशिन्यंगुष्ठयोरंतरा अपसलवि अपसव्यं वा तेन पितृभ्यो निदधाति Śabdak.
Monier Williams Cologne
English
अप-सलवि॑
ind.
 to the left (opposed to प्र-सलवि॑
cf.
 अव-सलवि),
ŚBr.
the space between the thumb and the forefinger (sacred to the Manes).
Monier Williams 1872
English
अपसलवि अप-सलवि, ind., Ved. to the
left (opposed to प्र-सलवि)
the space between the
thumb and the forefinger (sacred to the Manes).
Goldstucker
English
अपसलवि Bahuvr. and Avyayībh. (ved.)
^1 Not from the
right to the left, i. e. from the left to the right
the re-
verse of प्रसलवि and प्रदक्षिण
and the same as अपसव्यम् II.
^2 The space between the thumb and the forefinger, the
space considered as sacred to the Manes and wherefrom
the oblations to the latter are made. Comp. पितृतीर्थ and
the following
Raghunandana in the Śrāddhatattva: तथा
च गोभिलगृह्यम् ।…इति सव्येनैव पाणिना सूत्रतन्तुं गृहीत्वा ।
अपसलवि पूर्वस्यां कर्ष्वां पिण्डे निदध्यात् । पितुर्नाम गृहीत्वा ।
असावेतत्ते वासो ये चात्र त्वामनु यांश्च त्वमनु तस्मै ते स्वधेति ।
अप उपस्पृश्य । एवमेवेतरयोः सव्येनैव पाणिना उदकपात्रं गृही-
त्वा । अपसलवि पिण्डानामुपरि सिञ्चेत् ।…एषामर्थः…
‘सपुष्पं जलमादाय तेषां पृष्ठे पृथक्पृथक् । अप्रदक्षिणं नेनिज्या-
द्गोत्रे नामानुमन्त्रितम्’ । इति ब्रह्मपुराणवचनात् । अपसलवि
पितृतीर्थेन प्रदेशिन्यङ्गुष्ठयोरन्तरा अपसलवि अपसव्यं वा तेन
पितृभ्यो निदधातीति भट्टभाष्यधृतगृह्यान्तरादपसव्यशब्देन पि-
तृतीर्थमुच्यते । अस्मादेव वचनात् । तथा च मनुः । प्राचीनावीति-
ना सम्यगपसव्यमतन्द्रिणा इत्यादि (Manu 3. 279.) &c. E. अप and
सलवि. For the meaning of अप in this word comp. अपदिशम्.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(अ) अप+सल+अवि बाहु०। तर्जन्यङ्गुष्ठमध्यस्थानं पितृतीर्थम् । ‘तर्जन्यङ्गुष्ठयोरन्तरा अपसलवि अपसव्यं वा तेन पितृभ्यो निदधाति’ श्राद्धतत्त्वम् ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपसलवि,
व्य,
 (अप + सल् + बाहुल्यात् अवि ।)प्रदेशिन्यङ्गुष्ठयोरन्तरा । पितृतीर्थं । यथा ।“प्रदेशिन्यङ्गुष्ठयोरन्तरा अपसलवि अपसव्यं वातेन पितृभ्यो निदधाति” । इति श्राद्धतत्त्वे भट्ट-भाष्यधृतगृह्यं ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अपसलवि
अव्य०
 अप + सल--बा० अवि । तर्ज्जन्यङ्गुष्ठ-मध्यस्थानरूपे पितृतीर्थे “तर्जन्यङ्गुष्ठयोरन्तरा अपसलविअपसव्यं वा तेन पितृभ्योनिदधाति” शु० त० गृह्यम् ।“सव्येनैव पाणिना सूत्रतन्तुं गृहीत्वा अपसलवि पूर्व्वस्यांकर्ष्वां पिण्डे निदध्यादिति” गोभिलः ।