| YouTube Channel

अपष्ठुः (apaSThuH)

 
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अप+ष्ठा(गतिनिवृत्तौ)+कुः। ‘अपदुःसुषुस्थः’ उ०१.२५। १.कालः। (वि) २.वामभागः। ‘अपष्ठुः पुंसि काले च वामे स्यादन्यलिङ्गकः’ मेदिनी । ३.विरुद्धः, प्रतिकूलः। ४.अनुकूलः। ‘प्रतिकूलानुकूलार्थे अपष्ठुरमपष्ठु च’ वैज०। ५.विरुद्धम्, असत्यम् । ‘तव धर्मराज इति नाम कथमिदमपष्ठु पठयते’ माघः१५.१७। ६.निर्दुष्टम् । ७.सुन्दरम् । ‘अपष्ठु चारौ निर्दोषे’ हैमः। ८.प्रतिकूलम् । ‘अपष्ठु पठतः पठ्यमधिगोष्ठि शठस्य ते’ नैष०१७.९६।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपष्ठुः,
पुं,
 (अप + स्था + कु, सुषमादित्वात् षत्वं ।)कालः । वामे त्रि । इति मेदिनी ॥
(समयः ।असत्यः । विरुद्धार्थः । प्रतिकूलः । विपरीतः ।“तव धर्म्मराज इति नाम कथमिदमपष्ठु पठ्यते ।भौमदिनमभिदधत्यथवा भृशमप्रशस्तमपि मङ्गलंजनाः ।” इति माघः । वामः । दक्षिणेतरः ।)