| YouTube Channel

अपचय (apacaya)

 
शब्दसागरः
English
अपचय
m.
(-यः)
1. Loss, privation.
2. Respect, obeisance.
E.
अप opposite
to, and चय from चि to collect, with अच्
aff.
Capeller Eng
English
अपचय
m.
decrease, decline.
Yates
English
अप-चय (यः) 1.
m.
Loss
respect.
Spoken Sanskrit
English
अपचय apacaya
m.
decrement [ computer ]
अपचय apacaya
m.
decline
अपचय apacaya
m.
decrease
अपचय apacaya
m.
diminution
अपचय apacaya
m.
decay
Wilson
English
अपचय
m.
(-यः)
1 Loss, privation.
2 Respect, obeisance.
E.
अप opposite to, and चय from चि to collect, with अच्
aff.
Apte
English
अपचयः [apacayḥ], 1 Diminution, decrease, decay, decline, fall (fig. also.)
कफापचयः
Dk.*
16
तेनास्यापचयं यान्ति व्याधे- र्मूलान्यशेषतः Suśr. येषां राज्ञा सह स्यातामुच्चयापचयौ ध्रुवम्
H.*
3. 126. शिवस्योपचयं वीक्ष्य तथापचयमात्मनः Śiva. B.25.32.
Loss, privation, failure, defect
H.*
3.126.
N.
of several planetary mansions.
Apte 1890
English
अपचयः 1 Diminution, decrease, decay, decline, fall (fig. also.)
कफापचयः Dk. 160
तेनास्यापचयं यांति व्याधेर्मूलान्यशेषतः Suśr.
H. 3. 130
defeat Mv. 2. 13.
2 Loss, privation, failure, defect
H. 3. 133.
3 N. of several planetary mansions.
Monier Williams Cologne
English
अप-चय
m.
diminution, decay, decrease, decline
N.
of several planetary mansions.
Monier Williams 1872
English
अप-चय, अस्, m. diminution, decay, decrease,
loss, privation, decline
N. of several planetary man-
sions.
Macdonell
English
अपचय apa-caya,
m.
decrease, diminution
🞄-carita, (pp.)
n.
transgression
-cāra,
m.
want
🞄death
trangression
-cārin,
a.
deviating fr.
🞄erring
faithless (wife).
Goldstucker
English
अपचय Tatpur. m. (-यः) Decrease, decline, deterioration,
loss
e. g. परिमाणापचयेऽल्पशब्दः
used in opposition
to उपचय
e. g. प्रियशिरस्त्वाद्यप्राप्तिरुपचयापचयौ हि भेदे
or प्रतिक्षणं शरीरेषूपचयापचयदर्शनान्नानात्वम्
or in op-
position to वृद्धि
e. g. या शब्दसमूहत्यागपरिग्रहसंख्यावृ-
द्ध्यपचयवर्णसमासानुबन्धानां व्यक्तानुपचाराद्व्यक्तिः
also in op-
position to उदय
e. g. in the passage चिन्तयन्वृद्धिक्षयौ
मुनीन्द्राणाम् the word वृद्धिक्षयौ is explained उदयापचयौ.
^2 (In Astrology.) The collective name of eight bhāvas or
planetary mansions, which are called severally तनु, धन,
सुहृद्, सुत, जाया, मृत्यु, धर्म, व्यय (the remaining four, viz.
सहज, रिपु, कर्मन् and अय being called उपचय). E. चि
with अप, kṛt aff. अच्.
Benfey
English
अपचय अपचय, i. e. अप-चि +
m.
Decrease, Hit. iii. d. 131.
Apte Hindi
Hindi
अपचयः
पुं*
- अप+चि+अच्
"न्यूनता, कमी, ह्रास, छीजन, गिरावट "
अपचयः
पुं*
- अप+चि+अच्
"नाश, असफलता, दोष"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अपचय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಡಮೆಯಾಗುವುದು /ಕ್ಷೀಣವಾಗುವುದು
निष्पत्तिः - > अप + चिञ् (चयने) - "अच्" (३-३-५६)
प्रयोगाः - > "तेनास्यापचयं यान्ति व्याधेर्मूलान्यशेषतः"
उल्लेखाः - > सुश्रुत०
अपचय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಷ್ಟ
अपचय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಾನಿ /ತೊಂದರೆ
L R Vaidya
English
apacaya {% m. %} Decrease, decline, deterioration, taking away.
Bopp
Latin
अपचय m. (r. चि colligere s. अ) deminutio, expensum.
HIT. 105. 12.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
apacaya (m., = Pali id.), in good sense, diminution (sc. of karman, or worldliness
in Pali sometimes virtually = nirvāṇa): Av 〔ii.188.10〕
〔189.6〕 °yāya, dat.
see saṃcaya.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अपचय °(Blumen-)Pflücken, Padyac. VII, 15b.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
समुच्चयः समाहारोऽपहारापचयौ समौ
-wordlist-
समुच्चय (पुं), समाहार (पुं), अपहार (पुं), अपचय (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपचयः,
पुं,
(अप + चि + भावे अच् अपहरणं ।)क्षतिः हानिः तत्पर्य्यायः अपहारः इत्य-मरः
(पूजा सम्मानना क्षयः “देहस्यापचयो-मतौ निविशते गाढो गृहेषु ग्रहः” इति शान्ति-शतके ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अपचय
पु०
अप + चि भावे अच् हानौ, अपहरणे, व्यये
Capeller
German
अपचय
m.
die Abnahme, Verminderung.
Burnouf
French
अपचय अपचय
m.
(चि) diminution
déchet
dommage,
préjudice.
Dépense, frais.
Stchoupak
French
अप-चय-
m.
diminution, perte, déclin.