| YouTube Channel

अन्धम् (andham)

 
Apte Hindi
Hindi
अन्धम्
नपुं*
 - अन्ध्+अच्
अंधकार
अन्धम्
नपुं*
 - अन्ध्+अच्
"जल, पंकिल जल "
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अन्धःकारः, तमः, तिमिरम्, तिमिस्रम्, तमसम्, ध्वान्तम्, निरालोकता, सान्धःकारत्वम्, निष्प्रभता, अन्धम्, शार्वरम्, रात्रिवासः, निशाचरम्, भूच्छाया, खलुक्
noun
प्रकाशस्य अभावः।
"सूर्यास्ताद् अनन्तरम् अन्धःकारः भवति।"
Synonyms:
 जलम्, वारि, अम्बु, अम्भः, पयः, सलिलम्, सरिलम्, उदकम्, उदम्, जडम्, पयस्, तोयम्, पानीयम्, आपः, नीरम्, वाः, पाथस्, कीलालम्, अन्नम्, अपः, पुष्करम्, अर्णः, पेयम्, सलम्, संवरम्, शंवरम्, संम्बम्, संवत्सरम्, संववरः, क्षीरम्, पायम्, क्षरम्, कमलम्, कोमलम्, पीवा, अमृतम्, जीवनम्, जीवनीयम्, भुवनम्, वनम्, कबन्धम्, कपन्धम्, नारम्, अभ्रपुष्पम्, घृतम्, कं, पीप्पलम्, कुशम्, विषम्, काण्डम्, सवरम्, सरम्, कृपीटम्, चन्द्रोरसम्, सदनम्, कर्वुरम्, व्योम, सम्बः, सरः, इरा, वाजम्, तामरस, कम्बलम्, स्यन्दनम्, सम्बलम्, जलपीथम्, ऋतम्, ऊर्जम्, कोमलम्, सोमम्, अन्धम्, सर्वतोमुखम्, मेघपुष्पम्, घनरसः, वह्निमारकः, दहनारातिः, नीचगम्, कुलीनसम्, कृत्स्नम्, कृपीटम्, पावनम्, शरलकम्, तृषाहम्, क्षोदः, क्षद्मः, नभः, मधुः, पुरीषम्, अक्षरम्, अक्षितम्, अम्ब, अरविन्दानि, सर्णीकम्, सर्पिः, अहिः, सहः, सुक्षेम, सुखम्, सुरा, आयुधानि, आवयाः, इन्दुः, ईम्, ऋतस्ययोनिः, ओजः, कशः, कोमलम्, कोमलम्, क्षत्रम्, क्षपः, गभीरम्, गम्भनम्, गहनम्, जन्म, जलाषम्, जामि, तुग्र्या, तूयम्, तृप्तिः, तेजः, सद्म, स्रोतः, स्वः, स्वधा, स्वर्गाः, स्वृतिकम्, हविः, हेम, धरुणम्, ध्वस्मन्वतु, नाम, पवित्रम्, पाथः, अक्षरम्, पूर्णम्, सतीनम्, सत्, सत्यम्, शवः, शुक्रम्, शुभम्, शम्बरम्, वूसम्, वृवूकम्, व्योमः, भविष्यत्, वपुः, वर्वुरम्, वर्हिः, भूतम्, भेषजम्, महः, महत्, महः, महत्, यशः, यहः, यादुः, योनिः, रयिः, रसः, रहसः, रेतम्
noun
सिन्धुहिमवर्षादिषु प्राप्तः द्रवरुपो पदार्थः यः पान-खान-सेचनाद्यर्थम् उपयुज्यते।
"जलं जीवनस्य आधारम्। /अजीर्णे जलम् औषधं जीर्णे बलप्रदम्। आहारकाले आयुर्जनकं भुक्तान्नोपरि रात्रौ न पेयम्।"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अन्धम्
न०
 अद्यते अद--असुन् नुम् धश्च । ओदने ।अमृतान्धसोदेवाः । “द्विजातिशेषेण यदेतदन्धसा” किरा०“विपानं शुक्रमन्धस इति” यजु० १९, ७५ ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@‘अन्ध दृष्ट्युपघाते’@} 2 ‘उपसंहारे’ इत्येके।
अन्धकः-न्धिका, अन्दिधयिषकः-षिका
अन्धयिता-त्री, अन्दिधयिषिता-त्री
3 अन्धयन्-न्ती, अन्दिधयिषन्-न्ती
अन्धयिष्यन्-न्ती-ती, अन्दिधयिषिष्यन्-न्ती-ती
अन्धयमानः, अन्दिधयिषमाणः
अन्धयिष्यमाणः, अन्दिधयिषिष्यमाणः
अन्-अन्धौ-अन्धः
4 अन्धितम्-तः-तवान्, अन्दिधयिषितम्-तः-तवान्
अन्धः, 5 जनुषाऽन्धः, अन्दिधयिषुः
अन्धयितव्यम्, अन्दिधयिषितव्यम्
अन्धनीयम्, अन्दिधयिषणीयम्
अन्ध्यम्, अन्दिधयिष्यम्
ईषदन्धः-दुरन्धः-स्वन्धः
अन्ध्यमानः, अन्दिधयिष्यमाणः
अन्धः, अन्दिधयिषः
अन्धयितुम्, अन्दिधयिषितुम्
अन्धना, अन्दिधयिषा
अन्धनम्, अन्दिधयिषणम्
अन्धयित्वा, अन्दिधयिषित्वा
समन्ध्य, समन्दिधयिष्य
अन्धम् २, अन्धयित्वा २, अन्दिधयिषम् २
अन्धिदयिषित्वा २
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२८)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१९२५। सक। सेट्-उभ-)
03
=>
 [[आ। ‘यो ह्यच्छिद्रित एव वीर्यशतकृत् तस्मिन् पतत्यन्धयन् पिष्टाङ्गस्स ममार दण्डितखलस्येशस्य पादाङ्कितः। कृष्णोऽप्यश्रुजलाङ्गितेऽति सुखयत्यामुच्य पुष्पोत्करं देवौघे हृतदुःखने रसयति व्याकर्षदेनं क्षितौ।।’ (धा। का। ३-६२)]]
04
=>
 [पृष्ठम्००२७+ २८]
05
=>
 [[१। ‘पुंसाऽनुजो जनुषान्ध इति वक्तव्यम्’ (६-३-३-वा।) इति तृतीयायाः अलुक्।]]