| YouTube Channel

अनूप (anUpa)

 
शब्दसागरः
English
अनूप
mfn.
 (-पः-पा-पं) Watery, wet.
m.
 (-पः) A buffalo.
E.
 अनु near or
with, and आप् water
ऊ is substituted for आ, and अच् is added.
Capeller Eng
English
अनूप॑
m.
 a moist country
water-basin
shore.
Yates
English
अनूप (पः) 1.
m.
 A buffalo.
a. Wet.
Wilson
English
अनूप
mfn.
 (-पः-पा-पं) Watery, wet.
m.
 (-पः) A buffalo.
E.
 अनु near or with, and आप् water
ऊ is substituted for आ, and
अच् is added.
Apte
English
अनूप [anūpa],
a.
 [अनु-अप् ऊदनोर्देशे
P.
 VI.3.98, अनुगताः आपः यस्मिन्] Situated near water, watery, rich or abounding in water, wet, marshy. जलप्रायमनूपं स्यात्पुंसि कच्छस्तथा- विधः Amar.
पः, पम् A watery place or country
स्यन्दनाश्वैः समे युध्येदनूपे नौद्विपैस्तथा
Ms.*
 7.192
Y.*
 3.42
शौरेरूपानूपमपाहरन्मनः
Śi.*
 12.44. नानाद्रुमलतावीरुन्निर्झरप्रांतशीतलैः । वनैर्व्याप्तमनूपं तत्सस्यैर्व्रीहियवादिभीः
N.
 of a particular country (-पाः
pl.
 )
तामग्रतः अनूपराजस्य विधाय
R.*
 6.37.
A marsh, bog.
A pond or tank of water.
Bank or side (of a river, mountain)
सागरात्पर्वतानूपात् Rām.
नदीं गोयुतानूपां अतरत्
ibid.
A buffalo.
A frog.
A kind of partridge.
An elephant.
Comp.
 -जम् moist ginger. -प्राय
a.
 marshy, boggy.
Apte 1890
English
अनूप a. [अनु-अप् ऊदनोर्देशे P. VI. 3. 98, अनुगताः आपः यस्मिन्] Situated near water, watery, rich or abounding in water, wet, marshy.
पः
पं 1 A watery place or country
स्यंदनाश्वैः समे युध्येदनूपे नौद्विपैस्तथा Ms. 7. 192
Y. 3. 42
नानाद्रुमलतावीरुन्निर्झरप्रांतशीतलैः । वनैर्व्याप्तमनूपं तत्सस्यैर्व्रीहियवादिभिः.
2 N. of a particular country (
पाः pl.)
R. 6. 37.
3 A marsh, bog.
4 A pond or tank of water.
5 Bank or side (of a river, mountain)
सागरात्पर्वतानूपात् Rām.
नदीं गोयुतानूपां अतरत् ibid.
6 A buffalo.
7 A frog.
8 A kind of partridge.
9 An elephant.
Comp.
जं moist ginger.
प्राय a. marshy, boggy.
Monier Williams Cologne
English
अनूप॑
mfn.
 (fr. 2. अ॑प्, q.v., with अनु), situated near the water, watery,
L.
अनूप॑ (अ॑स्),
m.
 a watery country,
Mn.
&c.
pond,
RV.
bank of a river
a buffalo (cf. आनूप),
L.
N.
 of a Ṛṣi, teacher of the Sāma-veda.
Monier Williams 1872
English
अनूप 1. अनूप, अस्, आ, अम् (fr. अप्, q. v., with
अनु), situated near the water, watery, wet, a watery
country
(अस्), m. pond, bank of a river
a buffalo
N. of a king.
—अनूप-ज, अम्, n. moist ginger.
—अनूप-देश, अस्, m. a marshy country.
—अनूप-
प्राय, अस्, आ, अम्, marshy.
—अनूप-विलास, अस्, m.
title of a work.
अनूप 2. अनूप, अस्, आ, अम्, (fr. अनु-वप्), Ved.
bestowing in order. (For. 1. अनूप, see above.)
Macdonell
English
अनूप anūpá [anu+ap-a],
m.
 shore
moorland
🞄reservoir
N. of a maritime country.
Goldstucker
English
अनूप I. 1. Bahuvr. 1. m. f. n. (-पः-पा-पम्) Watery, rich in
water. 2. m. (-पः) (Used in a comm. of the Rāmāyaṇa also
as a neuter: -पम्.)
^1 A moist country. According to the di-
vision of the medical Ātreya-Sanhitā one of the three cli-
mates of India--see besides जाङ्गल and साधारण
it is
defined in Wise's Hindu system of Medicine as having much
water on its surface, being intersected by rivers and irregular
in its surface, with high mountains and tall trees
the air
being there cool and the wind temperate
abounding in
grass, water flowers, geese, ducks, cranes, fish, serpents &c.,
unhealthy and its inhabitants being fat, indolent and weak.
^2 (ved.) A jar (कलश).
^3 The name of a country (mentioned
f. i. amongst those conquered by Rudradāman, one of the
Sinha-kings).
2. Tatpur. m. (-पः)
^1 A buffalo. [
^2 Any animal living
in the water or on shore.
^3 The francoline partridge (ति-
त्तिरक).
^4 An elephant.
^5 A frog (प्लव).
^6 Any shelled
animal which lives in the water.
^7 An amphibious animal.
^8 A fish. (The last seven meanings are given on the authority
of several medical authors.)]
^9 A proper name, an abbre-
viation of अनूपसिंह q. v. See अनूपविलास. E. अनु and
अप्, changed, according to Pāṇini, to ऊप्, samāsānta aff.
अ (the affix being the same in the Tatpur. and the Bahuvr.,
according to the Kāśikā), but as regards the change of the
vowel, it is more probable that अ of अप् has got lost and
the preceding vowel lengthened by way of compensation,
analogously to समीप, प्रतीप, द्वीप, वीप &c. In दर्भानूप
q. v. the न् is not changed to ण्.
II. Tatpur. m. (-पः) (ved.) Throwing or effusing in re-
gular succession or according to (scil. one's functions)
an
epithet of the three divinities Parjanya, Vāyu and Āditya
‘who effuse on the earth (i. e. produce there) rain, cold and
heat successively or according to their functions’ (accord.
to Yāska and Sāyaṇa). E. वप् with अनु, kṛt aff. अच्(?),
but it is better perhaps to assume that this अनूप means
originally ‘favourable, propitious’ and comes from अनु and
अप्, kṛt aff. अच्. For the latter etym. see the Preface.
Benfey
English
अनूप अनूप, i. e. अनु-अप् + अ,
I.
adj.
 ,
f.
 पा, Watery, Man. 7, 192.
II.
m.
 A
shore, Rām. 5, 15, 55.
Apte Hindi
Hindi
अनूप
वि* - अनु+अप्+अच्
"जलीय, जलबहुल अथवा दलदल वाला प्रदेश "
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
जलबहुल स्थान या देश
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
एक देश का नाम
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
"दलदल, कीचड़"
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
पानी का तालाब
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
"नदी का किनारा, पर्वत का पहलू"
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
भैंस
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
मेंढक
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
एक प्रकार का तीतर
अनूपः
पुं*
 - अनु+अप्+अच्
हाथी
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
जलबहुल स्थान या देश
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
एक देश का नाम
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
"दलदल, कीचड़"
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
पानी का तालाब
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
"नदी का किनारा, पर्वत का पहलू"
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
भैंस
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
मेंढक
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
एक प्रकार का तीतर
अनूपम्
नपुं*
 - अनु+अप्+अच्
हाथी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರದೇಶ /ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶ
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಹಿಷ /ಎಮ್ಮೆ
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂಡೂಕ /ಕಪ್ಪೆ
विस्तारः - > "अनुपो महिषे नाम्बुप्रायदेशे तु वाच्यवत्"- मेदि० ।
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆ
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೌಜಿಗ ಹಕ್ಕಿ
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಯೂರ /ನವಿಲು
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮುದ್ರ
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಲದ ಬಾಯಿ
अनूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನೂಪವೆಂಬ ಒಂದು ದೇಶ
व्युत्पत्तिः - > अनुगता आपो यत्र
प्रयोगाः - > "अनूपराजस्य गुणैरनूनाम्"
उल्लेखाः - > रघु० ६-३७
L R Vaidya
English
anUpa {% (I) a. (f. पा) %} Watery, rich in water.
anUpa {% (II) m. %} 1. A buffalo
2. the francoline partridge
3. an elephant
4. a frog.
anUpa {% (III) m. pl. %} The name of a country, अनूपराजस्य गुणैरनूनाम् R.vi.37.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अनूप, जलप्राय
adjective
जलाधिक्यं वा जलपूर्णता वा।
"सः ग्रामः अनूपया नद्या आवृतः वर्तते।"
Synonyms:
 जलाढ्य, जलप्राय, अनूप, बहूदक, उदन्य, अपवत्, अपस्, अप्त्य, अम्बुमत्, अम्मय, आनूप, आप्य, उदकल, उदज, उदन्वत्, औदक, कज, जाल, नारिक, बह्वप्, बह्वप, वार्य, सजल, साम्भस्, अम्बुमती
adjective
यस्मिन् अधिकं जलं वर्तते।
"आपणिकः जलाढ्यं दुग्धं विक्रीणाति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
जङ्गलो निर्जलोऽनूपोऽम्बुमान्कच्छस्तु तद्विधः ॥ ९५३ ॥
-wordlist-
जङ्गल (पुं), निर्जल (पुं), अनूप (पुं), अम्बुमत् (पुं), कच्छ (पुंक्ली)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: अनूपः
Root: अनूप
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Watery
Situated near water
Shloka(s):
3|1|45|2 ► अनूपः साम्बुरन्यस्तु जाङ्गलः शून्य उच्चटः॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|45|2 ⇢ अनूपः (अनूप) (पुं) ⇒ Watery
Situated near water ⇒
➠ 3|1|45|2 ⇢ अनूपा (अनूप) (स्त्री) ⇒ Watery
Situated near water ⇒
➠ 3|1|45|2 ⇢ अनूपम् (अनूप) (नपुं) ⇒ Watery
Situated near water ⇒
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ भूमिः
पुराणम्
English
अनूपम् / ANŪPA(M). A famous place in ancient india. Some scholars hold the view that anūpa is near river narmadā. (Sabhā Parva, Chapter 51, Verse 24).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अनूपं, त्रि, (अनुगता आपोऽत्र, समासान्त अच्, अस्य उत्वं ।) जलबहुलदेशः । जलप्लावितस्थानं ।तत्पर्य्यायः । जलप्रायं २ । इत्यमरः ॥
अस्य गुणाः ।शीतलत्वं । स्निग्धत्वं । वातश्लेष्मकारित्वं । गुरुत्वञ्च ।इति राजवल्लभः ॥
एतद्देशीयजलगुणाः । गुरुत्वं ॥
घनत्वं । पिच्छिलत्वं । मधुरत्वं । श्लेष्मजनकत्वं ।स्निग्धत्वं । अग्निनाशित्वं । प्रमेहगलगण्डश्लीप-दच्छर्द्दिप्रभृतिरोगकारित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ।
अनूपः,
पुं,
 (अनुगता आपोऽत्र, प्रादिभ्यो धातुजस्यवाच्योवाचोत्तरपदलोपश्चेति बहुव्रीहिः) महिषः ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(जलप्रायः । जलबहुलः ।बह्वम्बुयुक्तः । “अनूपो महिषे नाम्बुप्रायदेशे तुवाच्यवत्” । इति मेदिनी ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अनूप
त्रि०
 अनुगता आपो यत्र ७ ब० अच्मास० अतौत्वम् ।जलप्ताये स्थाने । “शकटः शाकिनी गावो जालमस्पन्दनंवनम् । अनूपं पशवो राजा दुर्भिक्षे नव वृत्तय” इतिआह्नि० त० छागलेयः । तत्स्थले सर्व्वदावासिनि महिषेपु० । “बह्वम्बुर्बहुवृक्षश्च वातश्लेष्मामयान्वितः । देशो-ऽनूप इति ख्यात” इत्युक्ते “अनूपसर” इति प्रसिद्धेदेशभेदे
पु०
 । “अनूपराजस्य गुणैरनूनामिति” रघुः ।
Capeller
German
अनूप॑
m.
 Ufer, Sumpfland, Wasserbecken.
Grassman
German
anūpá, a., längs des Wassers gelegen [von ánu und áp]
m., Ufer, Wasserbecken. [Page62]
-é {819, 9} von der Somakufe.
-ā́s {853, 23}.
Burnouf
French
अनूप अनूप a. aqueux, mouillé
-- S.
m.
 buffle.
Stchoupak
French
अनूप-
m.
 endroit marécageux, étang
rive, pente.