अनुनय (anunaya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अनुनय m.
  (-यः)
	 1. Salutation,  courtesy,  civility,  shewing respect or
adoration to a guest or a deity.
	 2. Regulation of conduct, 
discipline,  tuition. 
 E.
  अनु and नय,  from णीञ् to guide or lead,  and
अच् aff.
  

Capeller Eng

English

 अनुनय m.
  conciliatory behaviour,  friendliness, 
prepossession. 

Yates

English

 अनु-नय (यः) 1.
m.
  Salutation,  re-
spect
 regulation of conduct.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   अनुनय  anunaya  m.
   conciliation   
   अनुनय  anunaya  m.
   friendly persuasion    
   अनुनय  anunaya  m.
   appeasing    

Wilson

English

 अनुनय
m.
  (-यः)
1 Salutation,  courtesy,  civility,  shewing respect or adoration to a guest or a
deity.
2 Regulation of conduct,  discipline,  tuition. 
E.
  अनु and नय,  from णीञ् to guide or lead,  and अच् aff.
  

Apte

English

अनुनय [anunaya] नायिका [nāyikā],  नायिका See under अनुनी.

अनुनय [anunaya],  a.
  [नी-अच्] Kind,  conciliatory,  pacifying (as words). तुल्यदुःखो$ब्रवीद्भ्राता लक्ष्मणो$नुनयं वचः Rām.*
  4.27.33.

यः Conciliation,  propitiation,  pacification (of anger),  friendly persuasion
 कथं नु शक्यो$नुनयो महर्षेर्विश्राणना- च्चान्यपयस्विनीनाम् R.*
  2.54
 कथं वा तेषामनुनयः कृतः H.*
  4
 प्रकृति- वक्रः स कस्यानुनयं प्रितगृह्णाति Ś.*
  4.

Courtesy,  civility,  courteous or polite behaviour,  modesty,  modest or respectful deportment,  conciliatory act (such as salutation)
 showing respect (to a guest,  deity &c.
 )
 विविधैरनुतप्यन्ते दयितानुनयैर्मनस्विन्यः V.*
  3.5
 दयितजनः˚ 2. 22
 वाक्यैः स्निग्धैरनुनयो भवेदर्थस्य साधनम् S. D.*  458.

An humble supplication or entreaty,  a request in general
 भद्र प्रियं नः कींतु त्वदभिप्रायापरिज्ञानान्तरितो$यमस्मदनुनयः Mu.*
  2
 R.*
  6.2
 निषेधवाक्यालङ्कारजिज्ञासानुनये खलु Ak
 ˚आम- न्त्रणम् conciliatory address.

Discipline,  training,  regulation of conduct. -यम् adv.
  Fitly,  suitably.

Apte 1890

English

 अनुनय,  
नायिका See under अनुनी. 

 अनुनय a. [नी-अच्] Kind,  conciliatory,  pacifying (as words). 
यः 1 Conciliation,  propitiation,  pacification (of anger),  friendly persuasion
 कथं नु शक्योऽनुनयो महर्षेर्विश्राणनाच्चान्यपयस्विनीनां R. 2. 54
 कथं वा तेषामनुनयः कृतः H. 4
 प्रकृतिवक्रः स कस्यानुनयं प्रतिगृह्णाति Ś. 4. 
2 Courtesy,  civility,  courteous or polite behaviour,  modesty,  modest or respectful deportment,  conciliatory act (such as salutation)
 showing respect (to a guest,  deity &c.)
 विविधैरनुतप्यंते दयितानुनयैर्मनस्विन्यः V. 3. 5
 दयितजन° 2. 22
 वाक्यैः स्निग्धैरनुनयो भवेदर्थस्य साधनं S. D. 458. 
3 An humble supplication or entreaty,  a request in general
 भद्र प्रियं नः । किंतु त्वदभिप्रायापरिज्ञानांतरितोऽ यमस्मदनुनयः Mu. 2
 R. 6. 2
 निषेधवाक्यालंकारजिज्ञासानुनये खलु Ak
 °आमंत्रणं conciliatory address. 
4 Discipline,  training,  regulation of conduct. 
यः adv. Fitly,  suitably. 

Monier Williams Cologne

English

 अनु-नय a &c.
   See अनु-√ नी.

 अनु-नय b m.
  conciliation,  salutation,  courtesy,  civility,  showing respect or adoration to a guest or a deity

 humble entreaty or supplication,  reverential deportment

 regulation of conduct,  discipline,  tuition

 अनु-नय mfn.
   conciliatory,  kind

Monier Williams 1872

English

 अनुनय अनु-नय,  अनु-नयिन्,  &c. See
अनु-नी।

 अनु-नय,  अस्,  m. conciliation,  salutation,  courtesy, 
civility,  showing respect or adoration to a guest or a
deity
 humble entreaty or supplication,  reverential
deportment
 regulation of conduct,  discipline,  tuition
(अस्,  आ,  अम्),  conciliatory,  kind
 (अम्),  ind. fitly, 
becomingly.
—अनुनय-प्रतिघ-प्रहाण,  अम्, 
n. (with Buddhists) abandoning the obstacles to
conciliatory behaviour.
—अनुनयामन्त्रण (°य-
आम्°),  अम्,  n. conciliatory address.

Macdonell

English

 अनुनय anu-naya,  a.
  friendly
 m.
  conciliation
 🞄friendliness
 courtesy
 flattery.

Goldstucker

English

 अनुनय I. Tatpur. m. (-यः)
	^1 Salutation,  courtesy,  shewing
respect or adoration to a guest or deity,  submission,  hu-
mility.
	^2 Humble supplication,  conciliatory entreaty,  re-
concilement. E. नी with अनु,  kṛt aff. अच्.
II. Avyayībh. (-यम्) According to propriety,  agreeably
to what is required,  to circumstance
 e. g. अब्रवीदनुनयं वचः.
E. अनु and नय.

Benfey

English

 अनुनय अनुनय,  i. e. अनु-नी + अ,  m.
 
 1. Reconcilement,  Hit. ii. d. 117.
 2.
Courtesy,  Vikr. d. 20.
 -- Comp.
 
स-, 
 I.
adj.
  kind.
 II. यम्,  adv. tenderly, 
Daśak. in Chr. 190,  4.

Apte Hindi

Hindi

अनुनयः
पुं*
  - अनु+नी+अच्
"मनावन, प्रार्थना "

अनुनयः
पुं*
  - अनु+नी+अच्
"शालीनता, शिष्टता, सान्त्वनायुक्त आचरण"

अनुनयः
पुं*
  - अनु+नी+अच्
"नम्रनिवेदन, मिन्नत, प्रार्थना"

अनुनयः
पुं*
  - अनु+नी+अच्
"अनुशासन, प्रशिक्षण, आचरण के अधिनियम"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अनुनय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿನಯ /ನಮ್ರತೆ
अनुनय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಧಾನ /ಸಮಾಧಾನ /ವಿರೋಧಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಲಿಸುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > अनु +णीञ् (प्रापणे) - "अच्" (३-३-५६)
प्रयोगाः - > "कथं नु शक्योऽनुनयो महर्षेः"
उल्लेखाः - > रघु० २-५४
अनुनय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾರ್ಥನೆ /ಯಾಚನೆ
प्रयोगाः - > "अनुनयमगृहीत्वा व्याजसुप्ता पराची"
उल्लेखाः - > माघ० ११-९
अनुनय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಮಸ್ಕಾರ
विस्तारः - > "प्रणिपातस्त्वनुनयः प्रणतिः" - कल्पद्रु० ।

L R Vaidya

English

 anunaya {% m. %} 1. Conciliation
courtesy,  civility
humble supplication
regulation of conduct,  discipline.

Bopp

Latin

 अनुनय (r. नी ducere s. अ) reverentia,  observantia,  obse-
quium. HIT. 68. 2. 123. 5. UR. 33. 9.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 anunaya,  m. (= Pali id.
 also Skt. in mg. propitiation,  das Geneigtmachen
 friendliness,  affection,  in favorable or at least neutral sense),  love,  attachment
 ingratiation,  in BHS almost invariably in a bad sense (a rare exception is Divy 〔510.4〕,  of innocent attachment,  affection). Very often contrasted with pratigha,  q.v.
 the pair may replace rāga and dveṣa,  as feelings to be avoided
 so in dvandva cpd. anunaya-pratigha- (Pali also anunayapaṭigha),  LV 〔10.1〕
 〔33.7〕
 〔275.6—7〕
 〔374.3〕,  (read) ihānunayapratighānāṃ kalvahaivādaprahāṇaparyantaḥ prāpto mayā,  here I have got to the end—which consists of abandonment of quarrels and disputes—of attachment and repugnance
 〔442.5〕
 Divy 〔240.24〕
 KP 〔101.1〕
 Mmk 〔13.22〕
 Dbh 〔29.6〕
 also,  less commonly,  pratighānunaya (Pali also paṭi°) Sādh 〔115.15〕
 Gv 〔245.24〕
 without pratigha,  anunaya (undesirable) attachment or lust is contrasted with maitrī,  (desirable) affection,  (pure) love in Gv 〔472.3—4〕 ye te maitrīvihāriṇaś ca na kvacid anunayavihāriṇaḥ
 in Gv 〔351.24〕 perhaps contrasted with pratighāta,  q.v. (viṣayaraty-)anunayo vā pratighātacittatā vā
 Divy 〔257.20〕 anunaya-vacanair,  with words of (impure sexual) love (spoken by a mother to her son with whom she had incestuous relations)
 LV 〔319.21〕 (yadi) tāvac chakyetāyam anunayenotthāpayitum,  (Māra speaks:) whether he can be moved by lust (for women
 M. is sending his daughters to tempt the Bodhisattva)
 anunayāsaṃdhūkṣaṇatā (Mvy °saṃdhukṣ°,  v.l. and Mironov °saṃpṛkṣ°),  state of not being inflamed with (sexual) lust Mvy 〔2594〕
 LV 〔32.7〕
 anunaya-nimittaṃ SP 〔277.1〕 a cause (or motive) for ingratiating oneself (with women
 should be avoided by a Bodhisattva)
 Mvy 〔2131〕 = Tib. rjes su chags pa,  affection towards
 visabhāgasattvānunayāt Śikṣ 〔193.17〕,  see visabhāga.

Lanman

English

 anunaya,  m. conciliation. [√nī + anu.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

chags
१) अनुनय २) अनुरागिता ३) अवकीर्ण ४) आविष्करण ५) आसक्त ६) आसंग ७) ° इन् ८) उत्पादित ९) उदपादि १०) कांक्षा ११) तन्मय १२) देशयति १३) परिविष्ट १४) प्रसक्त १५) भवति १६) रज्येत १७) रति १८) राग १९) लिप्त २०) श्लिष्यति २१) सक्त २२) सक्ति २३) संग २४) स्थित २५) स्नेह २६) स्पृहा २७)

rjes su chags
अनुनय

chags pa
१) अतिस्नेह २) अध्यवसान ३) अध्यवसित ४) अनुनय ५) अनुनीत ६) अनुराग ७) अनुरोध ८) अभिलाष ९) आसक्ति १०) आस्था ११) इच्छा १२) उत्कर्ष १३) औत्सुक्य १४) कामगुण १५) तन्मय १६) दया १७) निर्बन्ध १८) पलिगोध १९) प्रणय २०) प्रतिषेवमान २१) प्रसक्त २२) रक्त २३) राग २४) लिप्त २५) लेप २६) लेभ २७) विग्रह २८) श्लेष २९) सक्त ३०) सक्ति ३१) संग ३२) संगृद्ध ३३) सज्यति ३४) स्नेह ३५) स्पृहा ३६)

rjes su chags pa
अनुनय

rjes su chags
१) अनुनय २) अनुरक्त ३) अनुराग

rjes su chags pa
१) अनुनय २) अनुरक्त

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रणतिः प्रणिपातोऽनुनयेऽथ शयने क्रमात् ।
विशाय उपशायश्च पर्यायोऽनुक्रमः क्रमे ॥ १५०३ ॥
परिपाट्यानुपूर्व्यातृदतिपातस्त्वतिक्रमः ।
उपात्ययः पर्ययश्च समौ संबाधसंकटौ ॥ १५०४ ॥
-wordlist-
 
प्रणति (स्त्री),  प्रणिपात (पुं),  अनुनय (पुं),  शयन (क्ली),  विशाय (पुं),  उपशाय (पुं),  पर्याय (पुं),  अनुक्रम (पुं),  क्रम (पुं),  परिपाटी (स्त्री),  आनुपूर्वी (स्त्रीक्ली),  आवृत् (स्त्री),  अतिपात (पुं),  अतिक्रम (पुं),  उपात्यय (पुं),  पर्यय (पुं),  सम्बाध (पुं),  सङ्कट (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्रणति
प्रणति,  अनुनय,  प्रणिपात,  सान्त्वन
प्रणतिः स्यादनुनयः प्रणिपातश्च सान्त्वनम् ॥ ७४९ ॥
verse 4.1.1.749
page 0086

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

हम्,  अनुनय,  कोपभाषण
स्फुटे दानेऽथाव्ययो ही दुःखहेतौ च विस्मये ।
विषादे चाव्ययो हं त्वनुनये कोपभाषणे ॥ ४७ ॥
verse 1.1.1.47
page 0122

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अनुनयः,  पुं,
   (अनु + नी + भावे अच् ।) विनयः ।(“कथं नु शक्योऽनुनयोमहर्षे-र्विश्राणनाच्चान्यपयस्विनीनाम्” ।इति रघुवंशे ।) तत्पर्य्यायः । प्रणिपातः २ प्र-णतिः ३ । इति हेमचन्द्रः ॥
 (सदाचारः । क्रोधो-पनयः ।“एवं रामवचः श्रुत्वा लक्ष्मणानुनयं तथा” ।इति रामायणं ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अनुनय पु०
  अनु + नी + अच् । विनये,  प्रणिपाते,  प्रार्थने, सान्त्वने च । “कथं नु? शक्योऽनुनयोमहर्षेर्विश्राणना-दन्यपयस्विनीनामिति” रघुः ।

Capeller

German

 अनुनय m.
  einnehmendes Wesen,  Freundlichkeit, 
Versöhnung,  Gewinnung.

Burnouf

French

 अनुनय अनुनय m.
  (नी) reconduite
		 honneurs rendus
à un hôte,  à une divinité
		 respects,  égards.
अनुनयामि 1,  (नी) ramener
		 réconcilier,  apaiser
rendre propice
 supplier
 persuader.
		 Amener,  apporter,  livrer, 
donner.

Stchoupak

French

 अनु-नय-
 a. bien disposé pour 
 m.
  fait de s'acquérir les bonnes
dispositions ou la faveur de 
 flatterie 
 conduite amicale ou courtoise, 
attentions 
 requête.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.