अनुकूल (anukUla)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishअनुकूल - anukUla - - convenient
अनुकूल - anukUla - - kind
अनुकूल - anukUla - - following the bank or slope or declivity
अनुकूल - anukUla - - pliable
अनुकूल - anukUla - - well-disposed
अनुकूल - anukUla - - according to the current
अनुकूल - anukUla - - favourable
अनुकूल - anukUla - - following the shore or a slope
अनुकूल - anukUla - - agreeable
अनुकूल - anukUla - - conformable to
अनुकूल - anukUla - - facing
अनुकूल - anukUla - - conducive
अनुकूल - anukUla - - friendly
अनुकूल - anukUla - - faithful or kind and obliging husband
अनुकूल - anukUla - - narrative of calamity leading finally to happiness
अनुकूल anukUla convenient
उचित ucita convenient
सुकर sukara convenient
सुविधायुक्त suvidhAyukta convenient
सुविध suvidha convenient
उपयोगिन् upayogin convenient
सम sama convenient
हित hita ppp. convenient
सुविधया suvidhayA adverb conveniently
सुखाप्लव sukhAplava convenient for bathing
साधुनिग्रह sAdhunigraha having a convenient handle
उचितज्ञ ucitajJa knowing what is becoming or convenient
अनुकूल anukUla conducive
उपग upaga conducive
उपग upaga conducive to
िष्ठ niSTha conducive to
सात्मीभाव sAtmIbhAva conduciveness
सम्पद्यते { सम्पद् } sampadyate { sampad } verb be conducive to
अश्वीय azvIya conducive to horses
आर्धुक Ardhuka conducive to success
परायण parAyaNa leading or conducive to
स्थित sthita leading or conducive to
नैर्याणिक nairyANika conducive to emancipation
निर्याणिक niryANika conducive to emancipation
उत्कर्तृत्व utkartRtva state of being conducive to
त्वच्य tvacya conducive to healthiness of skin
श्रेयस् zreyas conducive to welfare or prosperity
श्रेयस्कर zreyaskara conducive to happiness or prosperity
औजस्य aujasya conducive to or increasing vitality or energy
लोक्य lokya conducive to the attainment of a better world
योग yoga any simple act or rite conducive to yoga or abstract meditation
Wilson
EnglishApte
Englishअनुकूल [anukūla], [अनुगतः कूलं तटं स्नेहादिबन्धनं वा]
Favourable, agreeable (lit. following the bank of slope, according to the current, with the grain
), as wind, fate
मन्दं मन्दं नुदति पवनश्चानुकूलो यथा त्वाम् 9
शान्त ˚पवनश्च 4.11
˚परिणामा संवृत्ता 7
बाणास्त एव मदनस्य ममानुकूलाः 3.2.
Friendly, kind, well or kindly disposed.
Conformable to
pleasing, agreeable or favourable to, conducting to, capable of
. in
स्पर्शानुकूला इव सूर्यकान्ताः 2.7
अननुकूलो$भिमानस्य 45 not inclined to pride
दर्शनानुकूलाहमस्य न वेति 197
कुशलविरचितानुकूलवेशः 5.76 befitting, suitable.
लः A faithful or kind husband, (एकरतिः S. D. or एकनिरतः एकस्यामेव नायिकायाम् आसक्तः), a variety of नायक.
'Favourable to all', epithet of Viṣṇu.
ला of a tree (दन्ती) Croton Polyandrum.
of a metre.
लम् Favour, kindness
नारीणामनुकूलमाचरति चेत् K. 9.
(Rhet. ) A figure in which unfavourableness turns into kindness
अनुकूलं प्रतिकूल्यमानुकूल्यानुबन्धि चेत् S. D.
कुपितासि यदा तन्वि निधाय करजक्षतम् । बधान भुजपाशाभ्यां कण्ठमस्य दृढं तदा ॥.
Apte 1890
Englishअनुकूल a. [अनुगतः कूलं तटं स्नेहादिबंधनं वा] 1 Favourable, agreeable (lit. following the bank or slope, according to the current, with the grain
), as wind, fate &c.
मंदं मंदं नुदति पवनश्चानुकूलो यथा त्वां Me. 9
शांत°पवनश्च Ś. 4. 10
°परिणामा संवृत्ता Ś. 7
V. 3. 20.
2 Friendly, kind, well or kindly disposed.
3 Conformable to
pleasing, agreeable or favourable to, conducing to, capable of
oft. in comp.
स्पर्शानुकूला इव सूर्यकांताः Ś. 2. 7
अननुकूलोऽभिमानस्य K. 45 not inclined to pride
दर्शनानुकूलाहमस्य न वेति 197
कुशलविरचितानुकूलवेशः R. 5. 76 befitting, suitable.
लः 1 A faithful or kind husband, (एकरतिः S. D. or एकनिरतः एकस्यामेव नायिकायां आसक्तः), a variety of नायक.
2 ‘Favourable to all, ’ epithet of Viṣṇu.
ला 1 N. of a tree (दंती) Croton Polyandrum.
2 N. of a metre.
लं 1 Favour, kindness
नारीणामनुकूलमाचरति चेत् K. P. 9.
2 (Rhet.) A figure in which unfavourableness turns into kindness
अनुकूलं प्रातिकूल्यमानुकूल्यानुबंधि चेत् S. D.
कुपितासि यदा तन्वि निधाय करजक्षतम् । बधान भुजपाशाभ्यां कंठमस्य दृढं तदा ॥.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishअनुकूल अनु-कूल, अस्, आ, अम्, following the
bank (कूल), slope or declivity, according to the current,
favourable, agreeable
conformable to
friendly, kind,
well-disposed
(अस्), m. a faithful or kind and obliging
husband
(आ), f. Croton Polyandrum
N. of a metre
(अम्), n. favour, kindness (often in an ironical sense).
—अनुकूल-ता, f. concord, good-will, favour, con-
formity, consent
prosperity.
—अनुकूल-नायक, अस्,
m. a kind husband or lover.
—अनुकूल-वायु, उस्,
m. a favourable wind.
Macdonell
EnglishGoldstucker
Englishअनुकूल Tatpur. 1. m. f. n. (-लः-ला-लम्)
^1 Conformable to.
^2 Well disposed to, friendly, favourable.
2. m. (-लः) (In Rhetoric.) See अनुकूलनायक.
3. f. (-ला)
^1 The name of a medicinal plant (Croton
polyandrum). See दन्ती.
^2 The name of a metre regulated
by number and quantity
it belongs to the class, called
त्रिष्टुभ् q. v. and consists of a stanza of four lines with the
following eleven syllables in each: ¯˘˘¯¯ । ˘˘˘˘¯¯.
Also called कुद्मलदन्ती, मौक्तिकमाला and श्री.
4. n. (-लम्) (In Rhetoric.) An alaṅkāra or mode of writing
or speaking elegantly, viz. representing an act, unpleasant in
itself, as arising out of kindness or affection
e. g. when ‘an
ill-humoured mistress embraces her lover and apparently out
of excess of love wounds him with her nails’. E. अनु and कूल
literally ‘along or according to the bank (of a river)’.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiअनुकूल
वि* - अनु+कूल्+अच्
"मनोवांछित, अभिमत, जैसे कि वायु, भाग्य आदि "
अनुकूल
वि* - अनु+कूल्+अच्
"मित्रतापूर्ण, कृपापूर्ण"
अनुकूल
वि* - अनु+कूल्+अच्
अनुरूप
अनुकूलः
- अनु+कूल्+अच्
निष्ठावान तथा कृपालु पति नायक का एक भेद
अनुकूलम्
- अनु+कूल्+अच्
"अनुग्रह, कृपा"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअनुकूल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು /ಪರಮಾತ್ಮ
प्रयोगाः - > "अनुकूलः शतावर्तः"
उल्लेखाः - > वि० स०
अनुकूल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭೇದ /ಒಬ್ಬಳೇ ನಾಯಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನುರಾಗವುಳ್ಳವನು
प्रयोगाः - > "अनुकूलस्त्वेकनिरतः"
उल्लेखाः - > सा० द० ३-३७
अनुकूल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಹಾಯ್ಯ /ಉಪಕಾರ
अनुकूल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಯೆ /ಪ್ರೀತಿ
अनुकूल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಹಾಯಕ /ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವ
प्रयोगाः - > "मन्दं मन्दं नुदति पवनश्चानुकूलो यथा त्वाम्"
उल्लेखाः - > मेघ० १-९
अनुकूल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ನೇಹಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ /ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "सदानुकूलेषु हि कुर्वते रतिम्"
उल्लेखाः - > किरा० १-५
अनुकूल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಯೆಯುಳ್ಳ
अनुकूल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಪ್ಪುವಂತಹ /ಅನುರೂಪವಾದ /ಯೋಗ್ಯವಾದ
प्रयोगाः - > "कुशलविरचितानुकूलवेषः"
उल्लेखाः - > रघु० ५-७६
अनुकूल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಿತವಾದ /ಸುಖಕರವಾದ
L R Vaidya
EnglishWordnet
Sanskrit अनुकूल, अनुसार, अविरुद्ध, अनुगत
यः अनुरूपः।
"भवताम् अनुकूलं कर्म कर्तुम् अहम् असमर्थः।"
अनुग्राहिन्, उपकारिन्, अनुकूल, अनुग्रहशील, उपकारशील, हितबुद्धि, सुशील, दक्षिण, सुजन
यः अनुगृह्णाति।
"अनुग्राहिणः पुरुषस्य जीवनं शान्तियुक्तम् अस्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanrgyun du 'thun par 'bab
अनुकूल
अभिधानरत्नमाला
Sanskritअनपष्ठु
अनपष्ठु, अनुकूल
प्रतिकूलानुकूलार्थे अपष्ठु त्वनपष्ठु च ॥ ७५६ ॥
verse 4.1.1.756
page 0087
Mahabharata
EnglishAnukūla = Vishṇu (1000 names).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअनुकूलः, त्रि, (अनुकूलं करोति, अनुकूल + करो-त्यर्थे णिच् पचाद्यच् ।) अप्रतिकूलः । दक्षिणः ।सहायः । यथा, “मयानुकूलेन नभस्वतेरितं” ।इति श्रीभागवतं ॥
अनुकूलः, (अनुकूलयति केवलस्वपत्नीं सुखयति, अनुकूल + करोत्यर्थे णिच् अच् ।) पतिभेदः ।तस्य लक्षणं ।“सदा पराङ्गनापराङ्मुखत्वे सति स्वस्त्र्यनुरक्तत्वं” ।इति रसमञ्जरी ॥
(यथा साहित्यदर्पणे, --“एकस्यामेव नायिकायामासक्तोऽनुकूलनायकः ।किन्त्वन्येऽपि जना वदन्ति सुभगोऽप्यस्याः प्रियोनान्यतो दृष्टिं निक्षिपतीति विश्वमियता मन्या-महे दुःस्थितं” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskritअनुकूल कूलमावरणं स्नेहेनानुबन्ध इति यावत् अनु-गतस्तम् अत्या० स० । सहचरे, सहाये, स्वपक्षपातिनि, “नारीणामनुकूलमाचरसि चेज्जानासीति” का० प्र० ।“अनुकूलयतीन्द्रोऽपि स्वर्गद्रुमविभूषणैरिति” कुमा०अनुकूलयति अनुकूलं करोतीति नामधातुः । दन्तीवृक्षेस्त्री राजनि० । अलङ्कारशास्त्रप्रसिद्धे “अनुकूल एक-रति” रित्युक्ते नायकभेदे “एकस्यामेव नायिकायामास-क्तोऽनुकूलनायक” इति तदर्थः यथा “अस्माकं सखि!वाससी न रुचिरे, ग्रैवेयकं नोज्ज्वलं, नो वक्रागतिरुद्धतं, न हसितं, नैवास्ति कश्चिन्मदः । किन्त्व-थेऽपि जना वदन्ति सुभगोऽप्यस्याः प्रियो न्यान्यतो दृष्टिंनिक्षिपतीति विश्वमियता मन्यामहे दुःस्थितम्” इति ॥
“अनुकूलं प्रातिकूल्यमानुकूल्यानुबन्धि चेत्” इति (सा०द०) इत्युक्तेऽर्थालङ्कारभेदे । यथा “कुपितासि यदातन्वि! निधाय करजक्षतम् । बधान भुजपाशाभ्यां कण्ठ-मस्य दृढं तदा ॥
” “सर्वेषामात्मत्वेनानुकूले परमेश्वरेपु० “अनुकूलः शतावर्त्तैति” विष्णुस० । सर्वेषामात्मत्वादनु-कूलः न हि स्वस्मिन् प्रतिकूलं स्वयमाचरतीति” भा० ।
Burnouf
FrenchStchoupak
Frenchअनु-कूल-
a. favorable (vent, sort, signes, etc.), souhaité, agréable
en bons termes, amical
-अम् à la rive
-ता- inclination pour
qq'un
-त्व- nt. caractère favorable (d'une chose).
°कारिन्- a. qui montre des sentiments aimables, qui favorise.
°ज- arbre de la rive.
अनुकूलोक्त- nt. paroles dites selon les vues de.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.