धातुः: अन्
मूलधातुः: अन
धात्वर्थः: प्राणने
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: अन्यते


धातुः: अन्
मूलधातुः: अन
धात्वर्थः: प्राणने
गणः: अदादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: अनिति


धातुः: अट्
मूलधातुः: अट
धात्वर्थः: गतौ
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: अटति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“अति बन्धने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘बन्धनेऽन्तति, सातत्यगमनेऽतति, चिन्तयेत्।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>अन्त <a href="#foot_krm04">4</a> कः-न्तिका, अन्तकः-न्तिका, अन्ति <a href="#foot_krm05">5</a> तिषकः-षिका;</li> <li> अन्तिता-त्री, अन्तयिता-त्री, अन्तितिषिता-त्री;</li> <li> अन्तन्-न्ती, अन्तयन्-न्ती, अन्तितिषन्-न्ती;</li> <li> अन्तिष्यन्-ती-न्ती, अन्तयिष्यन्-ती-न्ती, अन्तितिषिष्यन्-ती-न्ती;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> अन्तयमानः, अन्तयिष्यमाणः;</li> <li> अन् <a href="#foot_krm07">7</a>, अन्तौ, अन्तः;</li> <li> अन्तितम्-तः-तवान्, अन्तितः, अन्तितिषितम्-तः-तवान्;</li> <li> अन्तः, सम <a href="#foot_krm08">8</a> न्ती, अन्तितिषुः, अन्तितयिषुः;</li> <li> अन्तितव्यम्, अन्तयितव्यम्, अन्तितिषितव्यम्;</li> <li> अन्तनीयम्, अन्तनीयम्, अन्तितिषणीयम्;</li> <li> अन्त्यम्, अन्त्यम्, अन्तितिष्यम्;</li> <li> ईषदन्तः, दुरन्तः, स्वन्तः;</li> <li> अ <a href="#foot_krm09">9</a> न्त्यमानः, अन्त्यमानः, अन्तितिष्यमाणः;</li> <li> अन्तः, अन्तः, अन्तितिषः;</li> <li> अन्तितुम्, अन्तयितुम्, अन्तितिषितुम्;</li> <li> अ <a href="#foot_krm10">10</a> न्ता, अन्तना, अन्तितिषा, अन्तितयिषा;</li> <li> अन्तनम्, अन्तनम्, अन्तितिषणम्;</li> <li> अन्तित्वा, अन्तयित्वा, अन्तितिषित्वा;</li> <li> समन्त्य, समन्त्य, समन्तितिष्य;</li> <li> अन्तम् २, अन्तित्वा २, अन्तम् २, अन्तयित्वा २, अन्तितिषम् २;</li> <li> अन्तितिषित्वा २</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (२०)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-६१-सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो ९४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[B। ‘अतर्दकास्त्वद्य विकर्दमाशयाः प्रखर्दवृत्तैरसमन्तितान्तिकाः। श्रुतान्दुकैश्चित्तगजेन्द्ररोधिनस्तुष्यन्तु सन्तो गुणबिन्दुलोलुपाः।।’ (धा। का। १-९।)]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[४। ‘न न्द्राः संयोगादयः’ (६-१-३) इति नकारस्य द्वित्वनिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्००१९+ ३३]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[१। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३) इति तकारस्य लोपः।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[२। ‘सुप्यजातौ णिनि’ -- (३-२-७८) इति णिनिः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[३। इदित्त्वात् ‘अनिदितां--’ (६-४-२४) इति नलोपो न।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[४। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इत्य- प्रत्ययः।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“अड्ड अभियोगे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> अयं दोपधः। </li> <li>{@अभियोगः@} = समाधानम्। </li> <li>अड्डकः-ड्डिका, अड्डकः-ड्डिका, <a href="#foot_krm03">3</a> अड्डिडिषकः-षिका;</li> <li> अड्डिता-त्री, अड्डयिता-त्री, अड्डिडिषिता-त्री;</li> <li> अड्डन्-न्ती, अड्डयन्-न्ती, अड्डिडिषन्-न्ती;</li> <li> अड्डिष्यन्-न्ती-ती, अड्डयिष्यन्-न्ती-न्ती, अड्डिडिषिष्यन्-ती-न्ती;</li> <li> अड्डयमानः, अड्डयिष्यमाणः;</li> <li> अट्, <a href="#foot_krm04">4</a> अत्-अद् <a href="#foot_krm05">5</a> - अड्डौ-अड्डः;</li> <li> अड्डितम्-तः-तवान्, अड्डितः, अड्डिडिषितम्-तः-तवान्;</li> <li> अड्डः, अड्डः, अड्डिडिषुः, अड्डिडयिषुः;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> अड्डितव्यम्, अड्डयितव्यम्, अड्डिडिषितव्यम्;</li> <li> अड्डनीयम्, अड्डनीयम्, अड्डिडिषणीयम्;</li> <li> अड्ड्यम्, अड्ड्यम्, अड्डिडिष्यम्;</li> <li> ईषदड्डः-दुरड्डः, स्वड्डः;</li> <li> अड्ड्यमानः, अड्ड्यमानः, अड्डिडिष्यमाणः;</li> <li> अड्डः, अड्डः, अड्डिडिषः;</li> <li> अड्डा, अड्डना, अड्डिडिषा, अड्डिडयिषा;</li> <li> अड्डितुम्, अड्डयितुम्, अड्डिडिषितुम्;</li> <li> अड्डनम्, अड्डनम्, अड्डिडिषणम्;</li> <li> अड्डित्वा, अड्डयित्वा, अड्डिडिषित्वा;</li> <li> प्राड्ड्य, समड्ड्य, समड्डिडिष्य;</li> <li> अड्डम् २, अड्डित्वा २, अड्डम् २, अड्डयित्वा २, अड्डिडिषम् २;</li> <li> अड्डिडिषित्वा २;</li> <li> </li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-३४८-सक। से-पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[१। ‘न न्द्राः संयोगादयः’ (६-१-३) इति दकारस्य द्वित्वनिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[२। डोपधपक्षे एवं रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[आ। ‘प्ररुण्ठिताघैरनुलुण्ठकैर्हरेः प्रचुड्डबो- धाद्भिः अतीव शोभितान्’ धा। का। १-४५।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्००१५+ ३०]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@अट्ट@} <a href="#foot_krm02">2</a> {@अतिक्रमहिंसनयोः@} <a href="#foot_krm03">3</a> अट्टकः-ट्टिका, अट्टकः-ट्टिका, <a href="#foot_krm04">4</a> अटिट्टिषकः, अट्टिटिषकः-षिका;</li> <li> अट्टिता-त्री, अट्टयिता-त्री, अटिट्टिषिता-त्री, अट्टिटिषिता-त्री;</li> <li> अट्टयन्-न्ती, अट्टयिष्यन्-ती-ती;</li> <li> अट्टमानः, अट्टयमानः, अटिट्टिषमाणः, अट्टिटिषमाणः;</li> <li> अट्टिष्यमाणः, अट्टयिष्यमाणः, अटिट्टिषिष्यमाणः, अट्टिटिषिष्यमाणः;</li> <li> अट्, अट्टौ-अट्टः, <a href="#foot_krm05">5</a> मार्गात्;</li> <li> अट्टितम्-तः-तवान्, अट्टितः, अटिट्टिषितम्, अट्टिटिषितम्-तः-तवान्;</li> <li> अट्टः, अट्टः, अटिट्टिषुः, अट्टिटिषुः;</li> <li> अट्टितव्यम्, अट्टयितव्यम्, अटिट्टिषितव्यम्, अट्टिटिषितव्यम्;</li> <li> अट्टनीयम्, अट्टनीयम्, अटिट्टिषणीयम्, अट्टिटिषणीयम्;</li> <li> अट्ट्यम्, अट्ट्यम्, अटिट्टिष्यम्, अट्टिटिष्यम्;</li> <li> ईषटट्टः, दुरट्टः, स्वट्टः;</li> <li> अट्ट्यमानः, अट्ट्यमानः, अटिट्टिष्यमाणः, अट्टिटिष्यमाणः;</li> <li> अट्टः, अट्टः, अटिट्टिषः, अट्टिटिषः;</li> <li> अट्टितुम्, अट्टयितुम्, अटिट्टिषितुम्, अट्टिटिषितुम्;</li> <li> अट्टा <a href="#foot_krm06">6</a>, अट्टना, अटिट्टिषा, अट्टिटिषा;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> अट्टनम्, अट्टनम्, अटिट्टिषणम्, अट्टिटिषणम्;</li> <li> अट्टित्वा, अट्टयित्वा, अटिट्टिषित्वा, अट्टिटिषित्वा;</li> <li> समट्ट्य, समट्ट्य, समटिट्टिष्य, समट्टिटिष्य;</li> <li> अट्टम् २ अट्टित्वा २ अट्टम् २ अट्टयित्वा अटिट्टिषम् २ अटिट्टिषित्वा २ अट्टिटिषम् २;</li> <li> अट्टिटिषित्वा २;</li> <li> </li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१२)</li> <li id="foot_krm02">02 => [[आ। ‘हिंसातिक्रमयोरट्टेरट्टतेऽनादरेऽट्टयेत्।’ (श्लो ७२) इति देवः। अतिक्रमः = उल्लङ्घनम्।]]</li> <li id="foot_krm03">03 => (१-भ्वादिः-२५४। सक-सेट्। आ।)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१ धातुरयं तोपधः दोपध इति मतद्वयम्। तोपधत्वे-अटिट्टिषकः इत्यादि, दोपधत्वे अट्टिटिषक इत्यादि च रूपाणीति ज्ञेयम्। टोपधोऽपि कल्पद्रुमे--तत्पक्षे क्विपि अट् इति।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[B। ‘मार्गात् स दृष्ट्वा हरिपादलाञ्छनं व्यवेष्टतोर्व्यां महनीयचेष्टितः। तत्केलिसंघोष्टि- तलोष्टमानमद्वने मरुद्घट्टितपोस्फुटद्रुमे।।’ धा। का १-३४। तोपधे दोपधे वा क्विपि रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[२। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इत्यः प्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [पृष्ठम्००१३+ २८]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@‘अट गतौ’@} <a href="#foot_krm02">2</a> आटकः-टिका, आटकः-टिका, अटिटिषकः-षिका, <a href="#foot_krm03">3</a> अटाटकः-टिका;</li> <li> अटिता-त्री, आटयिता-त्री;</li> <li> अटिटिषिता-त्री, अटाटिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> अटन्-पर्यटन्-न्ती, आटयन्-न्ती;</li> <li> अटिटिषन्-न्ती;</li> <li> अटिष्यन्-ती-न्ती, आटयिष्यन्-ती-न्ती, अटिटिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> आटयमानः, आटयिष्यमाणः, अटाट्यमानः <a href="#foot_krm05">5</a>;</li> <li> अट्, अटौ-अटः;</li> <li> अटितम्, आटितम्, अटिटिषितम्-तः-तवान्;</li> <li> अटाटितम्-तः तवान्;</li> <li> अटः, <a href="#foot_krm06">6</a> <a href="#foot_krm07">7</a> पर्याटी, <a href="#foot_krm08">8</a> भिक्षाटः, <a href="#foot_krm09">9</a> रात्रिमटः <a href="#foot_krm10">10</a> रात्र्यटः, अटिटिषुः, आटिटयिषुः, <a href="#foot_krm11">11</a> कुलटा, अंटाटः, अटनः <a href="#foot_krm12">12</a>;</li> <li> अटितव्यम्, आटयितव्यम्, अटिटिषितव्यम्, अटाटितव्यम्;</li> <li> अटनीयम्, आटनीयम्, अटिटिषणीयम्, अटाटनीयम्;</li> <li> आट्यम्, आट्यम्, अटिटिष्यम्, अटाट्यम्;</li> <li> ईषदटः-दुरटः-स्वटः;</li> <li> अट्यमानः, आट्यमानः, अटिटिष्यमाणः, अटाट्यमानः;</li> <li> आटः, आटः, अटिटिषः, अटाटः;</li> <li> अटितुम्, आटयितुम्, अटिटिषितुम्, अटाटितुम्;</li> <li> अट्टिः, अटा, आटना, पर्याटना, अटाटा <a href="#foot_krm13">13</a>, अटिटिषा, आटिटयिषा, अटा <a href="#foot_krm14">14</a> ट्या;</li> <li> पर्यटनम्, आटनम्, अटिटिषणम्, अटाटनम्;</li> <li> अटित्वा, आटयित्वा, अटिटिषित्वा, अटाटित्वा;</li> <li> पर्यट्य, समाट्य, समटिटिष्य, समटाट्य;</li> <li> <a href="#foot_krm15">15</a> आटम् २, अटित्वा २, आटम् २, आटयित्वा २, अटिटिषम् २, अटिटिषित्वा २, अटाटम् २;</li> <li> अटाटित्वा २;</li> <li> अटविः <a href="#foot_krm16">16</a>, अटवी;</li> <li> </li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (११)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-२९५ सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[१। ‘सूचिसूत्रि--’ (वा। ३-१-२२) इति यङ्। ‘अटाटकः’ इत्यत्र ‘यस्य हलः’ (६-४-४९) इति यकारस्य लोपः ‘अतो लोपः’ (६-४-४८) इत्यकारलोपः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [पृष्ठम्००११+ ४२]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[आ। ‘अटाट्यमानोऽरण्यानि ससीतः सहलक्ष्मणः’ भ-का। ४-२]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[B। ‘अम्लेटकैः चाकटुचाटुभाषितैरटैः पटत्संरटिताञ्जनोत्करैः’ धा। का। १-३९। ५।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[१। ‘सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ इति (३-२-७८) णिनिः।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[२। ‘कर्मण्यणू’ (३-२-१) इति अण्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[C। ‘नारायणे राश्रिमटाङ्गनानामसातये तत्र जनिष्यमाणे’ वासुदेवविज- यकाव्ये ३। १।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[३। ‘रात्रेः कृति विभाषा’ (६-३-७२) इति मुम् वा।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[४। शकन्ध्वादित्वात् (वा। १-१-६४) पररूपम्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[V। नन्द्यादेराकृतिगणत्वाल्ल्युः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[५। ‘परिसर्यापरिचर्यामृगयाटाट्या- नामुपसंख्यानम्’ वा (३-३-१०१) इति शे यकिट्यशब्दस्य द्वित्वम्, पूर्वभागे यकारनिवृत्तिर्दीर्घश्च निपा- त्यते। केवलं गमनमात्रमर्थः।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[५। ‘परिसर्यापरिचर्यामृगयाटाट्या- नामुपसंख्यानम्’ वा (३-३-१०१) इति शे यकिट्यशब्दस्य द्वित्वम्, पूर्वभागे यकारनिवृत्तिर्दीर्घश्च निपा- त्यते। केवलं गमनमात्रमर्थः।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [पृष्ठम्००१२+ २७]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[ऋ। औणादिकौ शब्दौ।]]</li></ul>

अन् (अ꣡नँ॒ प्राणने इत्येके - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = अननम्
अनीयर् = अननीयः - अननीया
ण्वुल् = आनकः - आनिका
तुमुँन् = अनितुम्
तव्य = अनितव्यः - अनितव्या
तृच् = अनिता - अनित्री
क्त्वा = अनित्वा
ल्यप् = प्रान्य
क्तवतुँ = अनितवान् - अनितवती
क्त = अनितः - अनिता
शानच् = अन्यमानः - अन्यमाना

अन् (अ꣡नँ꣡ च प्राणने - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = अननम्
अनीयर् = अननीयः - अननीया
ण्वुल् = आनकः - आनिका
तुमुँन् = अनितुम्
तव्य = अनितव्यः - अनितव्या
तृच् = अनिता - अनित्री
क्त्वा = अनित्वा
ल्यप् = प्रान्य
क्तवतुँ = अनितवान् - अनितवती
क्त = अनितः - अनिता
शतृँ = अनन् - अनती

अट् (अ꣡टँ꣡ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अटनम्
अनीयर् = अटनीयः - अटनीया
ण्वुल् = आटकः - आटिका
तुमुँन् = अटितुम्
तव्य = अटितव्यः - अटितव्या
तृच् = अटिता - अटित्री
क्त्वा = अटित्वा
ल्यप् = प्राट्य
क्तवतुँ = अटितवान् - अटितवती
क्त = अटितः - अटिता
शतृँ = अटन् - अटन्ती

अनाकार [anākāra], a. Formless, shapeless, epithet of the Supreme Being.

BEGINNER, Sanskrit to English, 1890 Apte edition

अनाकार a. Formless, shapeless, epithet of the Supreme Being. 

अनाकार Bahuvr. m. f. n. (-रः-रा-रम्) Shapeless, without
form. E. अ priv. and आकार.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

अनाकार अन्-आकार, अस्, आ, अम्, shapeless.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

अनाकार

पदविभागः - >विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - >ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ / ರೂಪವಿಲ್ಲದ (ಆಕಾಶ ಮೊದಲಾದುದು)
व्युत्पत्तिः - >नास्ति आकारोऽस्य ।

अनाकार mfn. (-रः-रा-रं) Shapeless, without form.
 E. अन् neg. आकार form.


rgyu med
१) अकारण २) अनाकार ३) अहेतु ४) अहेतुतः ५) नास्तिहेतुक ६) निर्हेतु ७) निर्हेतुक ८) वैषम्य

अनाकार त्रि० नास्ति आकारोऽस्य । अवयवहीने आका-शादौ, ईश्वरे च ।

अनाकार
mfn. (-रः-रा-रं) Shapeless, without form.
E. अट् neg. आकार form.


अना_कार (रः-रा-रं)
a. Shapeless.


अनाकार (anAkAra)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Apte

Apte 1890

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872

Goldstucker

Shabdartha Kaustubha

Sanskrit Tibetan

वाचस्पत्यम्