| YouTube Channel

अनसूया (anasUyA)

 
Capeller Eng
English
अनसूया
f.
 freedom from envy.
Monier Williams Cologne
English
अन्-असूया
f.
 freedom from spite
absence of ill-will or envy
N.
 of a daughter of Dakṣa
of one of Śakuntalā's friends.
Apte Hindi
Hindi
अनसूया
"स्त्री* , न* त*" - -
ईर्ष्या का अभाव
अनसूया
"स्त्री* , न* त*" - -
"अत्रि की पत्नी, स्त्रियोचित पतिभक्ति और सतीत्व का ऊँचा नमूना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अनसूया
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ / ಇತರರ ಗುಣದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
व्युत्पत्तिः - > न असूया ।
प्रयोगाः - > “न गुणान् गुणिनो हन्ति स्तौति चान्यगुणानपि । न हतेच्छान्यदोषांश्च सानसूया प्रकीर्तिता” ।
अनसूया
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಕುಂತಲೆಯ ಸಖಿ
अनसूया
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನಸೂಯೆ / ಅತ್ರಿಮಹರ್ಷಿಯ ಪತ್ನಿ
विस्तारः - > [ಅನಸೂಯೆಯು ಮಹಾಪತಿವ್ರತೆ. ಒಂದು ಸಲ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರರು ಅನಸೂಯೆಯ ಪ್ತಿವ್ರತ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲೋಸುಗ ತಮಗೆ ನಗ್ನಳಾಗಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಬಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುವರು. ಆಗ ಅನಸೂಯೆಯ್ ಕಮಂಡುಲುವಿನ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಲು ಆ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಶಿಶುಗಳಾಗುವರು. ಮೂರು ಶಿಶುಗಳನ್ನೂ ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ನಗ್ನಳ್ಗಿಯೇ ಹಾಲು ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ದಿನಗಳು ಕಳೆದರೂ ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳು ಬರದಿದ್ದುದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಇವರು ಅನಸೂಯೆಯಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಪತಿಗಳನ್ನು ನೀವೇ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳ ಗುರುತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾರದೆ ಹೋಗುವರು. ಆಗ ಪುನಃ ಕಮಂಡಲುವಿನ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಲು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೂ ನಿಜರೂಪವುಂಟಾಗಲು ಅವರು ತಮ್ಮತಮ್ಮ ಪತಿಗಳೊಡನೆ ನಿಜಲೋಕಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವರೆಂದು ಅನಸೂಯೆಯ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಕಥೆಯಿರುವುದು.]
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) न असूया गुणेषु दोषारोपः। १.असूयाभावः, परगुणदोषारोपाभावः। ‘न गुणान् गुणिनो हन्ति स्तौति चान्यगुणानपि । न हसेच्चान्यादोषांश्च सानसूया प्रकीर्तिता ॥’ बृहस्पतिः। ‘यत्किञ्चिदपि दातव्यं याचितेनानसूयया’ मनुः४.२२५। ३.अत्रिपत्नी, कर्दममुनिकन्या । ४.शकुन्तलासखी ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अनसूया
noun
शकुन्तलायाः सखी।
"अनसूया शकुन्तलां सान्त्वयति।"
Synonyms:
 अनसूया, अत्रिप्रिया
noun
ऋषेः कर्दमस्य तथा च देवहूतेः एका कन्या।
"अनसूयायाः विवाहः ऋषिणा अत्रिणा सह अभवत्।"
Synonyms:
 अनसूया
noun
असूयाभावः।
"अनसूयया समाजे शान्ति तथा च सद्भावना वर्धते।"
पुराणम्
English
अनसूया / ANASŪYĀ. Wife of Sage atri, son of brahmā. (viṣṇu purāṇa, Part 1, Chapter 10).1) Genealogy. From Mahāviṣṇu were born in order brahmā, svāyambhuva manu, Devahūti, anasūyā. To Svāyambhuva, son of brahmā, was born by his wife śatarūpā five children: uttānapāda, priyavrata, āhuti. Devahūti and prasūti and Devahūti was married to kardama, son of brahmā. They begot two daughters, kalā and anasūyā. marīci married kalā and atri married anasūyā. (bhāgavata, skandha 1, Chapter 4).2) The Tapaśśakti of anasūyā. Once upon a time, rains having failed for ten years the whole world sweated in agony and river gaṅgā got dried up. Famine stalked the world. In this dire contingency it was the tapaśśakti of anasūyā that made trees bear fruits and gaṅgā to flow again. Also, she converted ten days into nights on the request of the devas.
During their forest life rāma and sītā reached the hermitage of sage atri, and the sage and anasūyā treated the guests sumptuously. The above story about the tapaśśakti of anasūyā was told then by atri. The story helped to increase Rāma's respect for anasūyā. anasūyā gave sītā all proper advice. She taught sītā that absolute service to husband is the greatest tapas ordained to women. anasūyā gave to sītā a very sacred garland and a sublime gem. And, after that rāma and sītā left the hermitage. (vālmīki rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, Cantos 117 and 118.).3) Sons of anasūyā. She had three sons: dattātreya, durvāsas and candra. (viṣṇu purāṇa, Part 1, Chapter 10). (The reason for Mahāviṣṇu being born as dattātreya, śiva as durvāsas and brahmā as candra to anasūyā is given under atri).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अनसूया,
स्त्री,
 (असु कण्ड्वादित्वात् यक् + भावे अ, स्त्रियां टाप्, न असूया नञ्समासः ।) असूया-भावः । तस्या लक्षणं यथा वृहस्पतिः ।“न गुणान् गुणिनो हन्ति स्तौति मन्दगुणानपि ।नान्यदोषेषु रमते सानसूया प्रकीर्त्तिता” ॥
इत्येकादशीतत्त्वं ॥
अत्रिमुनिपत्नो । इति गारुडे२९ अध्यायः ॥
कर्द्दममुनिकन्या । इति श्रीभा-गवतं ॥
असूयाशून्ये त्रि ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अनसूया स्त्री असु--कण्ड्वादित्वात् यक्--भावे अङ् असूयागुणेषु दोषारोपः अभावार्थे
न०
 त० । “न गुणान् गुणि-नोहन्ति स्तौति चान्यगुणानपि । न हसेच्चान्यदोषांश्चसाऽनसूया प्रकीर्त्तिते” त्युक्तलक्षणे असूयाभावे । “एकमेव तुशूद्रस्य प्रभुः कर्म्म समादिशत् । एतेषामेव वर्णानां शुश्रू-षामनसूययेति” “यत्किञ्चिदपि दातव्यं याचितेनानसूय-येति” च मनुः । अत्रिमुनिपत्न्यां च शकुन्तलासह-चरीभेदे शकु० ।