| YouTube Channel

अनलः (analaH)

 
Apte
English
अनलः [analḥ], [नास्ति अलः पर्याप्तिर्यस्य, बहुदाह्यदहने$पि तृप्तेरभावात् Tv.
cf.
 नाग्निस्तृप्यति काष्ठानाम्
said by some to be from अन् to breathe].
Fire.
Agni or the god of fire. See अग्नि.
Digestive power, gastric juice
मन्दः संजायते$नलः Suśr.
Wind.
Bile.
One of the 8 Vasus, the fifth.
N.
 of Vāsudeva.
Names of various plants
चित्रक, रक्तचित्रक Plumbago Zeylanica and Rosea, भल्लातक the marking-nut tree.
The letter र्.
The number three.
(Astr.) The 5th year of Bṛhaspati's cycle.
The third lunar mansion कृत्तिका.
A variety of Pitṛideva or manes (कव्यवाहो$नलः सोमः).
[अनान् प्राणान् लाति आत्मत्वेन] The soul (जीव).
N.
 of Viṣṇu (न नलति गन्धं प्रकटयति न बध्यते वा नल्-अच्).
The Supreme Being.
cf.
 अनेलो राज्ञि नाले च पुंस्यग्न्यौषधिभेदयोः Nm.
Anger
करिणां मुदे सनलदानलदाः
Ki.*
 5.25.
Comp.
 -आत्मजः
N.
 of Kārtikeya
Mb.
 * 9.44.11. -आनन्दः
N.
 of a Vedāntic writer, author of Vedānta-Kalpataru. -द
a.
 [अनलं द्यति]
removing or destroying heat or fire
=
 अग्निद q. v. -दीपन
a.
 [अनलं दीपयति] promoting digestion, stomachic. -प्रभा [अनलस्य प्रभेव प्रभा यस्य]
N.
 of a plant (ज्योतिष्मती) Helicacabum Cardiospermum. (Mar. लघुमालकांगोणी). -प्रिया
N.
 of Agni's wife स्वाहा.-वाटः
N.
 of ancient Paṭṭaṇa. -सादः loss of appetite, dyspepsia.
Apte 1890
English
अनलः [नास्ति अलः पर्याप्तिर्यस्य, बहुदाह्यदहनेपि तृप्तेरभावात् Tv.
cf. नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां
said by some to be from अन् to breathe]. 1 Fire.
2 Agni or the god of fire. See अग्नि.
3 Digestive power, gastric juice
मंदः संजायतेऽ नलः Suśr.
4 Wind.
5 Bile.
6 One of the 8 Vasus, the fifth.
7 N. of Vāsudeva.
8 N. of various plants
चित्रक, रक्तचित्रक Plumbago Zeylanica and Rosea, भल्लातक the marking nut tree.
9 The letter र्.
10 The number three.
11 (Astr.) The 50th year of Bṛhaspati's cycle.
12 The third lunar mansion कृत्तिका.
13 A variety of Pitṛdeva or manes (कव्यवाहोऽनलः सोमः).
14 [अनान् प्राणान् लाति आत्मत्वेन] The soul (जीव).
15 N. of Viṣṇu (न नलति गंधं प्रकटयति न वध्यते वा नल्-अच्).
16 The Supreme Being.
Comp.
द a. [अनलं द्यति] {1} removing or destroying heat or fire
करिणां मुदे सनलदाऽनलदाः Ki. 5. 25. {2} = अग्निद q. v.
दीपन a. [अनलं दीपयति] promoting digestion, stomachic.
प्रभा [अनलस्य प्रभेव प्रभा यस्य] N. of a plant (ज्योतिष्मती) Helicacabum Cardiospermum.
प्रिया N. of Agni's wife स्वाहा.
सादः loss of appetite, dyspepsia.
Hindi
Hindi
आग
Apte Hindi
Hindi
अनलः
पुं*
 - नास्तिः अलः पर्याप्तिर्यस्य
आग
अनलः
पुं*
 - नास्तिः अलः पर्याप्तिर्यस्य
अग्नि या अग्निदेवता
अनलः
पुं*
 - नास्तिः अलः पर्याप्तिर्यस्य
पाचनशक्ति
अनलः
पुं*
 - नास्तिः अलः पर्याप्तिर्यस्य
पित्त
अनलः
पुं*
 - -
क्रोध
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) नास्ति अलः पर्याप्तिः बहुदाह्यदहनेऽपि न तृप्तिः अस्य । अनिति वा । अन(प्राणने)+कलच् । ‘बृषदिभ्यश्चित्’ उ०१.१०६। १.अग्निःअग्निदेवः। ‘नाग्निस्तृप्यति काष्ठानाम्’ । ‘तपोऽनले जुह्वति सूरयस्तनूः’ नैष०९.४५। २.जठराग्निः, पाचनशक्तिः। ३.चित्रकवृक्षः। ४.भल्लातकवृक्षः। ५.कृत्तिकानक्षत्रम् । ६.विष्णुः, वासुदेवः। ‘पवनः पावनोऽनलः’ वि०स०। ७.अनान् प्राणान् लाति अत्मत्वेन । जीवः। ८.देहस्थः पित्तरसः। ९.षष्टिवत्सरमध्ये पञ्चाशत्तमः वत्सरः। १०.त्रिसङ्ख्या । ११.अनिलः, वायुः। १२.वसुभेदः, अष्टवसुमध्ये पञ्चमः। ‘अनलो वासुदेवेऽग्नावनलो वसुवातयोः’ विश्वः। १३.पितृदेवभेदः। कव्यवालोऽनलः सोमः० सोमपाः पितृदेवताः’वायुपु०। (वि) १४.तृप्तिरहितः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अनलः
noun
मालिनाम्नः राक्षसस्य चतुर्षु पुत्रेषु अन्यतमः।
"अनलस्य वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"
Synonyms:
 अग्निः, वैश्वानरः, वीतहोत्रः, अग्निहोत्रः, हुरण्यरेताः, सप्तार्चि, विभावसुः, वृषाकपिः, स्वाहापतिः, स्वाहाप्रयः, स्वाहाभुक्, अग्निदेवः, अग्निदेवता, धनञ्जयः, जातवेदः, कृपीटयोनिः, शोचिष्केशः, उषर्बुधः, बृहद्भानुः, हुतभुक्, हविरशनः, हुताशः, हुताशनः, हविर्भुक्, हव्यवाहनः, हव्याशनः, क्रव्यवाहनः, तनुनपात्, रोहिताश्वः, आशुशुक्षणिः, आश्रयाशः, आशयाशः, आश्रयभुक्, आश्रयध्वंसी, पावकः, पावनः, तेजः, वह्निः, ज्वलनः, अनलः, कृशानुः, वायुसखा, वायुसखः, दहनः, शिखी, शिखावान्, कृष्णवर्त्मा, अरणिः, घासिः, दावः, पचनः, पाचनः, पाचकः, जुहुवान्, वाशिः, अर्चिष्मान्, प्रभाकरः, छिदिरः, शुन्ध्युः, जगनुः, जागृविः, अपाम्पितः, जलपित्तः, अपित्तम्, हिमारातिः, फुत्करः, शुक्रः, आशरः, समिधः, चित्रभानुः, ज्वालाजिह्वा, कपिलः, विभावसुः, तमोनुद्, शुचिः, शुक्रः, दमुनः, दमीनः, अगिरः, हरिः, भुवः
noun
देवताविशेषः-हिन्दुधर्मानुसारम् अग्नेः देवतास्वरूपम्।
"अग्नेः पत्नी स्वाहा।"
Synonyms:
 अनलः
noun
बिभीषणस्य मन्त्री।
"अनलः अतीव चतुरः आसीत्।"
Synonyms:
 पित्तम्, मायुः, पलज्वलः, तेजः, तिक्तधातुः, उष्मा, अग्निः, अनलः, शाण्डिलीपुत्रः
noun
शरीरस्थधातुविशेषः यः पित्ताशये जायते तथा च यः पचनक्रियायां साहाय्यं करोति।
"पित्तं अन्नस्य पचनक्रियायां सहायकम्।"
Synonyms:
 अग्निः, पावकः, पावनः, तेजः, वह्निः, ज्वलनः, अनलः, कृशानुः, वायुसखा, वायुसखः, दहनः, शिखी, शिखावान्, कृष्णवर्त्मा, अरणिः, घासिः, दावः, पचनः, पाचनः, पाचकः, जुहुवान्, वाशिः, अर्चिष्मान्, प्रभाकरः, छिदिरः, शुन्ध्युः, जगनुः, जागृविः, अपाम्पितः, जलपित्तः, अपित्तम्, हिमारातिः, फुत्करः, शुक्रः, आशरः, समिधः, चित्रभानुः, ज्वालाजिह्वा, कपिलः, विभावसुः, तमोनुद्, शुचिः, शुक्रः, दमुनः, दमीनः, अगिरः, हरिः, कविः
noun
तेजःपदार्थविशेषः।
"पर्वते दृश्यमानः धूमः अग्नेः सूचकः।"
Tamil
Tamil
அனல: : அக்னி தேவன், நெருப்பு, ஜீரண சக்தி, கிருத்திகை நட்சத்திரம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अनलः,
पुं,
 (नास्ति अलः बहुदाह्यवस्तुदहनेऽपितृप्तिर्यस्य सः, कृत्तिकानक्षत्रे, वत्सरे भगवतिवासुदेवे ।) अग्निः । वसुभेदः । इति मेदिनी ॥
चित्रकः । रक्तचित्रकः । भल्लातकः । पित्तं । इतिराजनिर्घण्टः ॥