अध्यापन (adhyApana)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अध्यापन adhyApana lecturing
पाठन pAThana lecturing
अध्यापन adhyApana lecturing
अध्यापन adhyApana teaching
अध्यापन adhyApana education
अध्यापन adhyApana instruction
Wilson
EnglishApte
Englishअध्यापनम् [adhyāpanam], [इ-णिच्-भावे-ल्युट्] Teaching, instructing, lecturing, especially on sacred knowledge
one of the six duties of a Brāhmaṇa. According to Indian lawgivers अध्यापन is of three kinds: (1) undertaken for charity, (2) for wages and (3) in consideration of services rendered
Hārīta: अध्यापनं च त्रिविधं धर्मार्थमृक्थ- कारणम् । शुश्रूषाकरणं चेति त्रिविधं परिकीर्तितम् ॥
Apte 1890
Englishअध्यापनं [इ-णिच्, भावे-ल्युट्] Teaching, instructing, lecturing, especially on sacred knowledge
one of the six duties of a Brāhmaṇa. According to Indian law-givers अध्यापन is of three kinds: (1) undertaken for charity, (2) for wages and (3) in consideration of services rendered
cf. Hārīta: अध्यापनं च त्रिविधं धर्मार्थमृक्थकारणम् । शुश्रूषाकरणं चेति त्रिविधं परिकीर्तितम् ॥
Monier Williams 1872
EnglishGoldstucker
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiअध्यापनम्
- अधि+इ+णिच्+ल्युट्
"पढ़ाना, सिखाना, व्याख्यान देना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअध्यापन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿಕ್ಷಣ / ಉಪದೇಶ
निष्पत्तिः - > अधि+इङ् (अध्ययने) +णिच् “ल्युट्” (३-३-११५) ।
प्रयोगाः - > 1. “अध्यापनं च त्रिविधं धर्मार्थमृक्यकारणम् । शुश्रूषाकारणं चेति त्रिविधं परिकीर्तितम्” || 2. “योऽधर्मेणाह यश्चाधर्मेण पृच्छति । तयोरन्तरः प्रैति विद्वेषं वाधिगच्छति” ||
उल्लेखाः - > 1. हारीत० । 2. हारीत० ।
विस्तारः - > ಉಪದೇಶವು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಶುಶ್ರೂಷೆಗಾಗಿಯೂ ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿ ನಡೆಯತಕ್ಕದ್ದು. ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳಾಗಲೀ ಶುಶ್ರೂಷೆಯಾಗಲೀ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ವಿದ್ಯಾದಾನ ಮಾಡಕೂಡದು. ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವುದೂ ಅಧರ್ಮದಿಂದ (ಮರ್ಯಾದೆ ಮೀರಿ) ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಡುವುದೂ ಮನಃ ಕಾಲುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಉಪದೇಶವು ಕೂಡದು.
L R Vaidya
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanklog tu 'jug pa
अध्यापन
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritअध्यापन अधि + इङ्--णिच्--भावे ल्युट् । पाठनायाम् ।“याजनाध्यापनं तथेति” मनुः । “अध्यापनञ्च त्रिविधंधर्म्मार्थमृक्थकारणम् शुश्रूषाकारणञ्चेति त्रिविधंपरिकीर्त्तितमिति” हारीतसंहितोक्तेस्त्रिविधमध्यापनम्अध्यापनप्रकारादि यथा “नापरीक्षितं याजयेत् नाध्या-पयेत् नोपनयेत ॥
योऽधर्मेणाह यश्चाधर्म्मेण पृच्छति तयो-रन्यतरः प्रैति, विद्वेषं वाधिगच्छति ॥
धर्म्मार्थौ यत्र नस्यातां शुश्रूषा वापि तद्विधा । तत्र विद्या न वप्तव्या शुभंबीजमिवोषरे । विद्याह वै ब्राह्मणमाजगाम गोपाय मांशेवधिस्तेऽहमस्मि । असूयकायानृजवेऽयताय न मां ब्रूया-वीर्य्यवती तथा स्याम् ॥
यमेव विद्याः शुचिमप्रमत्तं मेधा-विनं ब्रह्मचर्य्योपपन्नम् । यस्ते न द्रुह्येत् कतमांश्च नाहतस्मै मां ब्रूया विधिपाय ब्रह्मन् इति” ॥
युचि तुस्त्रीत्वात् टापि, अध्यापना तस्मिन्नेवार्थे स्त्री ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.