अध्ययन (adhyayana)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishअध्ययन - adhyayana - - reading
अध्ययन - adhyayana - - Vedas
अध्ययन - adhyayana - - study
अध्ययन - adhyayana - - going over
अध्ययन - adhyayana - - studying
अध्ययन - adhyayana - - education
अध्ययन - adhyayana - - recitation
अध्ययन - adhyayana - - learning
अध्ययन - adhyayana - - repetition
Wilson
EnglishApte
Englishअध्ययनम् [adhyayanam], 1 [इ-ल्युट्] Learning, study, reading (especially the Vedas)
one of the six duties of a Brāhmaṇa. The study of the Vedas is allowed to the first 3 classes, but not to a Śūdra 1.88.91. अध्ययनं च अक्षरमात्रपाठ इति वैदिकाः, सार्थाक्षरग्रहणमिति मीमांसकाः
the latter view is obviously correct
यथा पशुर्भारवाही न तस्य भजते फलम् । द्विजस्तथार्थानभिज्ञो न वेदफलमश्रुते ॥ or better still Yāska's Nirukta: स्थाणुरयं भारहारः किलाभूदधीत्य वेदं न विजानाति यो$र्थम् । यो$र्थज्ञ इत् (अर्थविद्) सकलं भद्रमश्रुते नाकमेति ज्ञानविधूतपाप्मा ॥ See also under अनग्नि.
Muttering प्रणव mantra
वीतरागा महाप्रज्ञा ध्यानाध्ययनसम्पदा * 12.3.49. (अध्ययनं प्रणवजपः इति टीका)
Teaching
कृत्वा चाध्ययनं तेषां शिष्याणां शतमुत्तमम् * 12.318.17 see अध्यापनम्.
Apte 1890
Englishअध्ययनं [इ-ल्युट्] Learning, study, reading (especially the Vedas)
one of the six duties of a Brāhmaṇa. The study of the Vedas is allowed to the first {3} classes, but not to a Śūdra Ms. 1. 88-91. अध्ययनं च अक्षरमात्रपाठ इति वैदिकाः, सार्थाक्षरग्रहणमिति मीमांसकाः
the latter view is obviously correct
cf. यथा पशुर्भारवाही न तस्य भजते फलं । द्विजस्तथार्थानभिज्ञो न वेदफलमश्नुते ॥ or better still, Yāska's Nirukta: स्थाणुरयं भारहारः किलाभूदधीत्य वेदं न विजानाति योऽर्थं । अर्थज्ञ इत् (अर्थविद्) सकलं भद्रमश्नुते नाकमेति ज्ञानविधूतपाप्मा ॥ See also under अनग्नि.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishGoldstucker
EnglishBenfey
EnglishHindi
Hindiअध्ययन
Apte Hindi
Hindiअध्ययनम्
- अधि+इ+ल्युट्
"सीखना, जानना, पढ़ना, ब्राहमण के षट्कर्मों में से एक "
अध्ययनम्
- अधि+इ+ल्युट्
"शिक्षा देना, अध्यापन करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअध्ययन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ / ಕಲಿಯುವಿಕೆ / ಶಿಕ್ಷಣ / ವೇದಾಭ್ಯಾಸ
निष्पत्तिः - > अधि+इङ् (अध्ययने) “ल्युट्” (३-३-११५) ।
प्रयोगाः - > “यद्वेदाध्ययनं तथोपनिषदां साङ्ख्यस्य योगस्य च” |
उल्लेखाः - > मालती० १-१० ।
L R Vaidya
EnglishKridanta Forms
Sanskritइ (इ॒ङ् अध्ययने नित्यमधिपूर्वः - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = अध्ययनम्
अनीयर् = अध्ययनीयः - अध्ययनीया
ण्वुल् = अध्यायकः - अध्यायिका
तुमुँन् = अध्येतुम्
तव्य = अध्येतव्यः - अध्येतव्या
तृच् = अध्येता - अध्येत्री
क्त्वा = अधीत्य
ल्यप् = प्राधीत्य
क्तवतुँ = अधीतवान् - अधीतवती
क्त = अधीतः - अधीता
शानच् = अधीयानः - अधीयाना
इ (इ॒क् स्मरणे अयमप्यधिपूर्वः - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = अध्ययनम्
अनीयर् = अध्ययनीयः - अध्ययनीया
ण्वुल् = अध्यायकः - अध्यायिका
तुमुँन् = अध्येतुम्
तव्य = अध्येतव्यः - अध्येतव्या
तृच् = अध्येता - अध्येत्री
क्त्वा = अधीत्य
ल्यप् = प्राधीत्य
क्तवतुँ = अधीतवान् - अधीतवती
क्त = अधीतः - अधीता
शतृँ = अधियन् - अधियती
Sanskrit Tibetan
Tibetanklag pa
१) अध्ययन २) अवतार
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritअध्ययनं ब्रह्मयज्ञः स्याद्देवयज्ञ आहुतिः ।
होमो होत्रं वषट्कारः पितृयज्ञस्तु तर्पणम् ॥ ८२१ ॥
तच्छ्राद्धं पिण्डदानं च नृयज्ञोऽतिथिपूजनम् ।
अध्ययन (क्ली), ब्रह्मयज्ञ (पुं), देवयज्ञ (पुं), आहुति (स्त्री), होम (पुं), होत्र (क्ली), वषट्कार (पुं), पितृयज्ञ (पुं), तर्पण (क्ली), श्राद्ध (क्ली), पिण्डदान (क्ली), नृयज्ञ (पुं), अतिथिपूजन (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritअध्ययन अधि + इङ--ल्युट् । पठने, गुरुमुखोच्चारणानु-सारिणि उच्चारणे च । अध्ययनञ्चाक्षरमात्रपाठ इतिवैदिकाः सार्थाक्षरग्रहणमिति मीमांसकाः । “इज्याध्यय-नदानानि तपः सत्यं क्षमा दमः । अलोभ इति मार्गोऽयंधर्म्मस्याष्टविधः स्मृत” इति “अब्राह्मणादध्ययनमापत्कालेविधीयते” इति “श्रुताध्ययनसम्पन्न” इति च स्मृतिःअध्ययनं च वेदाध्ययनं तत्र च त्रैवर्णिकानामधिकारःयथोक्तं मनुना । “अध्यापनमध्ययनं यजनं याजनं तथा, दानं प्रतिग्रहञ्चैव ब्राह्मणानामकल्पयत् ॥
प्रजानां रक्षणंदानमिज्याध्ययनमेव च । विषयेष्वप्रसक्तिञ्च क्षत्त्रियस्यसमासतः । पशूनां रक्षणं दानमिज्याध्ययनमेव च । वणिक्-पथं कुसीदञ्च वैश्यस्य कृषिमेव च” इति मनुः । वेदाध्ययनञ्चब्रह्मयज्ञत्वेनाभिधीयते तच्च ब्रह्मयज्ञशब्दे वक्ष्यते तच्चसार्थाध्ययनमेव प्रशस्तं यथोक्तं ब्राह्मणसर्वस्वे “कूर्म्म-पुराणे । न वेदपाठमात्रेण सन्तोषं कारयेद्गुरुः ।पाठमात्रावसनस्तु पङ्के गौरिव सीदति । योऽधीत्य विधिव-द्विप्रोवेदार्थं न विचारयेत् स सान्वयः शूद्रसमः पात्रतांन प्रपद्यते” । व्यासः “वेदस्याध्ययनं कार्य्यं धर्म्मशास्त्रस्य-चापि यत् । अजानतार्थं तत् सर्वं तुषाणां कण्डनं यथा”तथा “यथा पशुर्भारवाही न तस्य भजते फलम् । द्विज-स्तथार्थानभिज्ञो न वेदफलमश्नुते” । तथा “पाठमात्ररता-न्नित्यं द्विजातींश्चार्थवर्ज्जितान् । पशूनिव च तान् प्राज्ञो-वाङ्मात्रेणापि नार्च्चयेत् । श्रुतहीनमधीतं यन्नेह नामुत्रतद्भवेत् । श्रुतन्तु केवलमपि समुद्धाराय कल्पते” । स्थाणु-रयं भारहारः किलाभूदधीत्य वेदं न विजानाति योऽर्थम् ।अर्थवित् सकलं भद्रमश्रुते नाकमेति ज्ञानविधूत पाप्म्या ।व्यासः । “योऽधीते नार्थतत्त्वज्ञस्तस्य तद्धारणं वृथा । भार-वाहीव भृतकः केवलं क्लेशभाग्भवेत् । तस्मादर्थपरिज्ञानेयत्नः कार्य्योविजानता” । व्यासः । “ज्ञानं कर्म्म च संयुक्तंमुक्त्यर्थं कथितं यथा । अधीतं श्रुतसंयुक्तं तथा श्रेष्ठंन केवलम्” व्यासः । “अधीत्य यत्किञ्चिदपि वेदार्था-धिगमे रतः । स्वर्गलोकमवाप्नोति धर्म्मानुष्ठानविद्द्विजः” ।मनुः “वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो यत्र तत्राश्रमे वसन् । इहैवलोके तिष्ठन् स ब्रह्मभूयाय कल्पते” । व्यासः । “समु-च्चितं स्तोकमपि श्रुताधीतं विशिष्यते । चतुर्णामपि वेदानांकेवलाध्ययनात् द्विजात्” । बृहद्व्यासः “अनूचानाग्रन्थिनःश्रेष्ठा ग्रन्थिभ्यो धारिणोवराः । धारिभ्यश्चार्थतत्त्वज्ञा-स्तेभ्योऽप्यध्यात्मचिन्तकाः” इति ॥
एतच्च स्याध्येयोऽध्येतव्य”इति श्रुतौ मीमांसकैः विस्तरतो व्यवस्थापितम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.