| YouTube Channel

अधिष्ठित (adhiSThita)

 
शब्दसागरः
English
अधिष्ठित
mfn.
(-तः-ता-तं) Fixed, determined, established
literally or
figuratively, as a house or a practice.
2. Supervised, overlooked.
3. Guarded, surrounded.
4. Appointed.
E.
अधि, and स्थित stationed.
Capeller Eng
English
अधिष्ठित
a.
standing, sticking
sitting on, being
in (loc. or
acc.
)
being above or foremost
placed at the head of,
appointed to (loc. or —°), founded on (loc. )
inhabited, occupied,
seized, taken, filled, lead, managed, exercised (instr. or —°).
Yates
English
अधि-ष्ठित (तः-ता-तं)
par. Fixed,
appointed, placed over.
Spoken Sanskrit
English
अधिष्ठित - adhiSThita -
adj.
- inhabited
अध्यासित - adhyAsita -
adj.
- inhabited
आस्थित - Asthita -
adj.
- inhabited
आश्रित - Azrita -
adj.
- inhabited
उपनिविष्ट - upaniviSTa -
adj.
- inhabited
केतित - ketita -
adj.
- inhabited
जुष्ट - juSTa -
adj.
- inhabited
निर्जुष्ट - nirjuSTa -
adj.
- inhabited
परिशिलित - parizilita -
adj.
- inhabited
पूजित - pUjita -
adj.
- inhabited
प्रतिवासित - prativAsita -
adj.
- inhabited
शीलित - zIlita -
adj.
- inhabited
अध्युषित - adhyuSita -
adj.
- inhabited
संनिषेवित - saMniSevita -
adj.
- inhabited by
व्युषित - vyuSita -
adj.
- inhabited by
निषेवित - niSevita - ppp. - inhabited by
निवासयति { निवस् } - nivAsayati { nivas } - verb caus. - make inhabited
ग्राम - grAma -
m.
- inhabited place
ब्रह्माण्डकपाल - brahmANDakapAla -
m.
- inhabited earth
संवसथ - saMvasatha -
m.
- inhabited place
अधिष्ठित adhiSThita
adj.
superintending
अधिष्ठित adhiSThita
adj.
inhabited
अधिष्ठित adhiSThita
adj.
superintended
अधिष्ठित adhiSThita
adj.
regulated
अधिष्ठित adhiSThita
adj.
appointed
अधिष्ठित adhiSThita
adj.
settled
Wilson
English
अधिष्ठित
mfn.
(-तः-ता-तं)
1 Fixed, determined, established
literally or figuratively, as a house or a
practice.
2 Supervised, overlooked.
3 Guarded, surrounded.
4 Appointed.
E.
अधि, and स्थित stationed.
Apte
English
अधिष्ठित [adhiṣṭhita], p. p. [अधिष्ठा-क्त]
(Used actively) (a) Standing, being
दन्तान्तरमधिष्ठितम्
Ms.*
5.141
(oft . with dropped
ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य धिष्ठितम्
Bg.*
13.17.)
वीरलोकमधिष्ठितस्तातः
Mv.*
5 gone to
राजप्रसाद˚
Pt.*
1 being in or enjoying royal favour. (b) Possessed of, dependent on. (c) Directing, presiding over
धर्माधिकरणाधिष्ठित- पुरुषैः
Pt.*
1.
(Passively) (a) Inhabited or resorted to by, occupied, possessed by
दनुकवन्धाधिष्ठितो दण्डकारण्य- भागः
U.*
1
लोकेशाधिष्ठितो राजा
Ms.*
5.97
अचिराधिष्ठितराज्यः शत्रुः
M.*
1.8 an enemy who has newly (not long ago) ascended the throne, a newly established king
अचिर˚ अधिकारः
Dk.*
64 newly established
so ग्रहेण possessed by
मयूर˚
K.*
97
˚पुरोभागाम्
K.*
1.13, 147, 152. (b) Full of, seized with, taken possession of, smitten, affected, overpowered
अनेनाधिष्ठितानां कामिनीनां
K.*
236, 161, 194
कामाधिष्ठितचेतसा
H.*
1
Śi.*
13.39
(c) Watched over, guarded, superintended
रक्षापुरुषाधिष्ठिते प्रासादे
Pt.*
1
आर्यारुन्धतीवसिष्ठाधिष्ठितेषु रघुकुलकदम्बकेषु
U.*
2
प्रनष्ठाधिगतं द्रव्यं तिष्ठेद्युक्तैरधिष्ठितम्
Ms.*
8.34. (d) Led, conducted, commanded by, presided over
साङ्ख्यमिव कपिलाधिष्ठितम्
K.*
4
अनेनाधिष्ठितं भुवनतलम् 43, 44, 228
वसिष्ठाधिष्ठिता देव्यो गता राघवमातरः
U.*
1.3
तव प्रतापाधिष्ठितेन उपायेन
H.*
4 aided or supported
ताताधिष्ठितानामपि बलानाम्
Ve.*
3
स्वामिनाधिष्ठितः श्वापि
H.*
3.129. (e) Ridden, mounted upon
मूषकाधिष्ठितं तमवलोक्य
Pt.*
2 with the mouse seated upon him
विलोक्य वृद्धोक्षमधिष्ठितं त्वया
Ku.*
5.7.
Apte 1890
English
अधिष्ठित p. p. [अधिष्ठा-क्त] 1 (Used actively) (a) Standing, being
दंतांतरमधिष्ठितं Ms. 5. 141
(oft. with dropped
ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य धिष्ठितं Bg. 13. 17.)
वीरलोकमधिष्ठितस्तातः Mv. 5 gone to
राजप्रसाद° Pt. 1 being in or enjoying royal favour. (b) Possessed of, dependent on. (c) Directing, presiding over
धर्माधिकरणाधिष्ठितपुरुषैः Pt. 1.
2 (Passively) (a) Inhabited or resorted to by, occupied, possessed by
दनुकबंधाधिष्ठितो दंडकारण्यभागः U. 1
Ms. 5. 97
अचिराधिष्ठितराज्यः शत्रुः M. 1. 8 an enemy who has newly (not long ago) ascended the throne, a newly established king
अचिर° अधिकारः Dk. 64 newly established
so ग्रहेण possessed by
मयूर° K. 97
°पुरोभागां K. 10, 130, 147, 152. (b) Full of, seized with, taken possession of, smitten, affected, overpowered
अनेनाधिष्ठितानां कामिनीनां K. 236, 161, 194
कामाधिष्ठितचेतसा H. 1
Śi. 13. 39. (c) Watched over, guarded, superintended
रक्षापुरुषाधिष्ठिते प्रासादे Pt. 1
आर्यारुंधतीवसिष्ठाधिष्ठितेषु रघुकुलकदंबकेषु U. 2
प्रनष्टाधिगतं द्रव्यं तिष्ठेद्युक्तैरधिष्ठितं Ms. 8. 34. (d) Led, conducted, commanded by, presided over
सांख्यमिव कपिलाधिष्ठितं K. 40
अनेनाधिष्ठितं भुवनतलं 43, 44, 228
वसिष्ठाधिष्ठिता देव्यो गता राघवमातरः U. 1. 3
तव प्रतापाधिष्ठितेन उपायेन H. 4 aided or supported
ताताधिष्ठितानामपि बलानां Ve. 3
स्वामिनाधिष्ठितः श्वापि H. 3. 136. (e) Ridden, mounted upon
मूषकाधिष्ठितं तमवलोक्य Pt. 2 with the mouse seated upon him
विलोक्य वृद्धोक्षमधिष्ठितं त्वया Ku. 5. 70.
Monier Williams Cologne
English
अधि-ष्ठित
mfn.
settled
inhabited
superintended
regulated
appointed
superintending.
(in
Bhag.
xiii, 17, the text has धि-ष्ठित, with elision of अ).
Monier Williams 1872
English
अधि-ष्ठित, अस्, आ, अम्, settled
inhabited
super-
intended
regulated
appointed
superintending.
Macdonell
English
अधिष्ठित adhi-ṣṭhita, pp. stood on
presided 🞄over
supervised, governed
established
occupied, 🞄inspired
-vat, act. pt. sat on, mounted.
Goldstucker
English
अधिष्ठित Tatpur. m. f. n. (-तः-ता-तम्)
^1 Fixed, determined, estab-
lished
literally or figuratively, as a house or a practice.
^2 Inha-
bited, occupied.
^3 Supervised, superintended, guarded.
^4 Ap-
pointed.
^5 Superintending, inhabiting, occupying. Used act. or
pass., person. or impersonally. E. स्था with अधि, kṛt aff. क्त.
Apte Hindi
Hindi
अधिष्ठित
वि* - अधि+स्था+क्त "स्थित, विद्यमान, अधिकृत, निदेशन, प्रधानता करना"
1
अधिष्ठित
वि* - अधि+स्था+क्त
"व्यस्त, अधिकृत, भरा हुआ, ग्रस्त, अभिभूत , परिरक्षित, सुरक्षा प्राप्त, अधीक्षित, नीत, संचालित, आदिष्ट, प्रधानता किया गया"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अधिष्ठित
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆಶ್ರಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ / ಹತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ / ಏರಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > अधि+ष्ठा (गतिनिवृत्तौ) कर्म० “क्तः” (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > “विलोक्य वृद्धोक्षमधिष्ठितं त्वया” |
उल्लेखाः - > कुमा० ५-७०
अधिष्ठित
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಮೀಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > “ईश्वराधिष्ठिताः सर्वे स्वं स्वं कार्य हि कुर्वते”
अधिष्ठित
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಾಸಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > “दनुकबन्धाधिष्ठितो दण्डकारण्यभागः” |
उल्लेखाः - > उ० रा०
अधिष्ठित
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟ / ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > “अचिराधिष्ठितराज्यः शत्रुः प्रकृतिष्वरूढमूलत्वात्” |
उल्लेखाः - > माल० १-८
अधिष्ठित
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ / ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟ / ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > “आयरुन्धती वसिष्ठाधिष्ठितेषु रघुकुलकदम्बर्केषु” |
उल्लेखाः - > उ० रा०
अधिष्ठित
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ / ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ / ಮುಂದೆ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > “वसिष्ठाधिष्ठिता देव्यो गता राघवमातरः” |
उल्लेखाः - > उ० रा० १-३१
Edgerton Buddhist Hybrid
English
adhiṣṭhita, ppp. of adhitiṣṭhati, q.v.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अधिष्ठित, अध्यासित, पर्यवसित, व्यवसित
adjective
कस्मिञ्चित् स्थाने अधिककालपर्यन्तं यः वसति।
"अमेरिकादेशे अधिष्ठितैः भारतीयैः भारतदेशस्य सहाय्यं करणीयम्।"
Synonyms:
संस्थापित, अधिष्ठित, अधिष्ठापित, स्थापित, विराजित
adjective
यस्य स्थापना कृता।
"एषा पाठशाला मम पितामहेन संस्थापिता।"
Synonyms:
स्थित, अधिष्ठित, अवस्थित
adjective
कस्यापि विशिष्टस्थाने तिष्ठति।
"हिमालयः भारतस्य उत्तरदिशि स्थितः अस्ति।"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अधिष्ठित
त्रि०
अधि--स्था--कर्म्मणि क्त अध्युषिते “विलोक्यवृद्धोक्षमधिष्ठितं त्वयेति” कुमा० सन्निधिमात्रेण नियो-जिते “ईश्वराधिष्ठिताः सर्वे स्वं स्वं कार्य्यं हि कुर्वतेइति पुरा०