| YouTube Channel

अधिपति (adhipati)

 
शब्दसागरः
English
अधिपति
m.
 (-तिः) A master, an owner, a ruler.
2. A king.
E.
 अधि, and
पति a master.
Capeller Eng
English
अ॑धिपति
m.
 lord, master, ruler.
Yates
English
अधि-पति (तिः) 2.
m.
 A master.
Spoken Sanskrit
English
अधिपति - adhipati -
m.
 - lord
अधिपति - adhipati -
m.
 - particular part of the head
अधिपति - adhipati -
m.
 - king
अधिपति - adhipati -
m.
 - master
अधिपति - adhipati -
m.
 - owner
Wilson
English
अधिपति
m.
 (-तिः) A master, an owner, a ruler.
2 A king.
E.
 अधि, and पति a master.
Apte
English
अधिपतिः [adhipatiḥ], [अधिकः पतिः]
=
 अधिपः.
A part of the head where the wound proves immediately fatal
(मस्तकाभ्यन्तरोपरिष्टात् शिरासन्धिसन्निपातो रोमावर्तो$धिपतिः, तत्रापि सद्यो मरणम् Suśr.
Apte 1890
English
अधिपतिः [अधिकः पतिः] 1 = अधिपः.
2 A part of the head where the wound proves immediately fatal
(मस्तकाभ्यंतरोपरिष्टात् शिरासंधिसन्निपातो रोमावर्तोधिपतिः, तत्रापि सद्यो मरणम् Suśr.)
Monier Williams Cologne
English
अ॑धि-पति
m.
=
 अधि-प
(in med. ) a particular part of the head (where a wound proves instantly fatal).
Monier Williams 1872
English
अधि-पति, इस्, m. same as अधि-प, (in medic.)
a particular part of the head, where a wound proves
instantly fatal.
—अधिपति-वती, f., Ved., N. given to
certain female divinities.
Goldstucker
English
अधिपति Tatpur. m. (-तिः)
^1 A master, an owner, a ruler.
^2 A
king. (A noun depending upon it in these meanings stands in
the gen. or loc., f. i. गवामधिपति or गोष्वधिपति.)
^3 (In me-
dicine.) ‘That part of the trunk which is inside of the
upper part of the head, at the passage of the vessel along
the lateral sinus
wounds inflicted there produce instan-
taneous death’. E. पा with अधि, uṇ. aff. डति.
Benfey
English
अधिपति अधि-पति,
m.
1. A lord,
an owner, Man. 8, 37.
2. A king.
--
Comp.
गण-,
m.
 Śiva, Śiś. 9, 27.
त्रि-,
m.
 epithet of Kṛṣṇa-Viṣṇu
(lord over the three primary qualities),
Bhāg. P. 3, 16, 24. दशाधिपति, i. e.
दशन्-,
m.
 a commander of ten men,
MBh. 12, 3712.
धन-,
m.
 a name of
Kuvera, Kir. 5, 16.
नगर-,
m.
 chief
of the police in a town, Kathās.
10, 70.
Hindi
Hindi
स्वामी
Apte Hindi
Hindi
अधिपतिः
पुं*
 - "अधि+पा+क, डति वा"
"स्वामी, शासक, राजा, प्रभु, प्रधान"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अधिपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜ / ದೊರೆ
व्युत्पत्तिः - > अधिकः पतिः ।
प्रयोगाः - > “ततो भुजङ्गाधिपतेः फणाग्रैः” |
उल्लेखाः - > कुमा० ३-५९ ।
L R Vaidya
English
aDi-pati {% m. %} 1. a master, an owner, a ruler
2. a king.
Bopp
Latin
अधिपति m. (KARM. ex अधि et पति dominus) dominus
supremus, imperator, rex. N. 12. 33.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
adhipati (as in Pali) used in figurative sense, controller, dominant influence or factor: adhipati-pratyaya, relation of dominance (CPD), Mvy 〔2270〕, fourth of 4 kinds of pratyaya (1), q.v.
adhipatinā (sc. pratyayena) Śikṣ 〔253.2〕
Bbh 〔14.4, 10〕 etc.
〔80.22〕
defined as upāya-hetu, 〔99.2—3〕
etc. (common in Bbh)
the four pratyaya listed also ŚsP 〔80.4〕, but there seems to be a corruption in place of adhipati: ālambanāmateya-samanantara-hetu-pratyayatām (text °tā
amateya or ām° instead of adhipati!)
the other three are as in Mvy
°ti-phalam, dominant fruition, one of the 5 phala (acc. to Sūtrāl. of karuṇā), Mvy 〔2273〕, ‘because it is the seed of supreme enlightenment’, Sūtrāl. 〔xvii.31〕, comm.
but in more general sense Bbh 〔102.18〕, expl. 〔103.5 ff.〕, cakṣurvijñānaṃ cakṣurindriyasyādhipatiphalam, … (etc. with all senses, ) svena-svenādhipatyena yat phalaṃ nirvartate, tad adhipatiphalaṃ.
Indian Epigraphical Glossary
English
Adhipati (LL), a king
cf. pati.
Lanman
English
ádhi-pati, m. over-lord
sovereign.
[1289a.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अ꣡धिपति , auf ein n. bezogen als n., TS. 3, 4, 5, 1.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्वामी, अधिपति, अधिप, अधिभू, अधीश, अधीश्वर, अर्य
noun
यः केषामपि वस्त्वादीनां अधिकीरान् समाभुनक्ति।
"स्वामी भृत्यम् अभिक्रुध्यति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mnga' bdag
१) अधिपति २) प्रभु ३) विभु
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अर्य
अर्य, परिवृढ, स्वामिन्, प्रभु, नेतृ, नायक, अधिभू, अधिप, अधीश, अधिपति
अर्यः परिवृढः स्वामी प्रभुर्नेता च नायकः ।
अधिभूरधिपः प्रोक्तो ह्यधीशोऽधिपतिस्तथा ॥ ३४३ ॥
verse 2.1.1.343
page 0041
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अधिपतिः,
पुं,
 (अधिपाति रक्षति अधि + पा +डति ।) प्रभुः । स्वामी । इति हलायुधः ॥
(यथारघुवंशे । “वचो निशस्याधिपतिर्दिवौकसां” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अधिपति
पु०
 अधिकः पतिः, अधि + पा--डति वा । ईश्वरेस्वामिनि “स वा एष सर्वेषां भूतानामधिपतिरिति”श्रुतिः । “सर्व्वस्याधिपतिर्हि स” इति मनुः । “ततोभुजङ्गाधिपतेः फणाग्रैरिति” कुमा० । पत्यन्तत्वात्भावादौ यक् आधिपत्यम् । अत्यन्तैश्वर्य्ये
न०
 । “शैला-धिपत्यं स्वयमन्वतिष्ठदिति” कुमा० । सपूर्व्वपदकत्वात्स्त्रियां ङीष् नश्चान्तादेशः । “विष्टम्भिनीं दिशामधिप-त्नीमिति यजु० १४, ५, अधिपत्नीं स्वामिनीमिति” दीपः ।
Grassman
German
(ádhi-pati), m., Oberherr [páti]. AV. und VS., davon ā́dhipatya.
Burnouf
French
अधिपति अधिपति
m.
 (पति) maître suprême.