| YouTube Channel

अथवा (athavA)

 
शब्दसागरः
English
अथवा ind. Or.
E.
 अथ, and वा sometimes.
Yates
English
अथ-वा
conj. Or.
Spoken Sanskrit
English
अथवा - athavA -
indecl.
 - or
उत - uta -
indecl.
 - or
मौखिकी - maukhikI -
adj.
f.
 - oral
अङ्गुलीयक - aGgulIyaka -
n.
 - ring [ finger ornament ]
आज्ञा - AjJA -
f.
 - order
नियुक्ति - niyukti -
f.
 - order
रचना - racanA -
f.
 - order
निदेश - nideza -
m.
 - order
निर्देश - nirdeza -
m.
 - order
आदेश - Adeza -
m.
 - order
वाद्यराज - vAdyarAja -
m.
 - organ
शासन - zAsana -
n.
 - order
इन्द्रिय - indriya -
n.
 - organ
आदिशति { आ- दिश् } - Adizati{A-diz} - verb 6 - order
रसना - rasanA -
f.
 - tongue [ as organ of taste ]
व्युत्पत्ति - vyutpatti -
f.
 - origin
कौसौम्भ - kausaumbha -
m.
 - orange
पिच्छिल्ल - picchilla -
m.
 - orange
वक्ता - vaktA -
m.
 - orator
प्रभव - prabhava -
m.
 - origin
athavAsugandhaHbahigamiSyati -
sent.
 - Closethebottlewell, elsethefragrancewillgoout[ofit]
अथवा - athavA -
indecl.
 - rather
अथवा - athavA - phrase - What? Is it not so?
Wilson
English
अथवा ind. Or.
E.
 अथ, and वा sometimes.
Apte
English
अथवा [athavā] अथो [athō], अथो See under अथ.
Apte 1890
English
अथवा, अथो See under अथ.
Monier Williams Cologne
English
अथ—वा
ind.
 or rather.
Goldstucker
English
अथवा ind.
^1 Why? what?
^2 Or, or rather. See अथ. E. अथ
and वा.
Hindi
Hindi
या
Apte Hindi
Hindi
अथवा
अव्य* अथ-वा -
या
अथवा
अव्य* अथ-वा -
"अधिकतर, क्यों, कदाचित्"
अथवा
अव्य* अथ-वा -
पिछली बात को संशुद्ध करते हुए
अथवा
अव्य* - -
या
अथवा
अव्य* - -
"अधिकतर, क्यों, कदाचित्"
अथवा
अव्य* - -
पिछली बात को संशुद्ध करते हुए
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अथवा
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಮತಾಂತರ / ಪಕ್ಷಾಂತರ
प्रयोगाः - > “अथवाभिनिविष्टबुद्धिषु व्रजति व्यर्थकतां सुभाषितम्” |
उल्लेखाः - > माघ० १६-४३ ।
L R Vaidya
English
aTa-vA {% ind. %} or, or perhaps, दीर्ये किं न सहस्रदाऽहमथवारामेण किं दुष्करम् Ut.vi.
अथवा कृतवाग्द्वारे R.i.4
अथवा मृदु वस्तु हिंसितुम् viii.45, also 47.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(अ) । १.उत, पक्षान्तरम् । ‘अथवा मृदुवस्तु हिंसितुम्’ रघुः८.४५।
Bopp
Latin
अथवा (अथ + वा)
1) vel, sive, saepissime.
2) attamen.
SAK. 8. 5. HIT. 23. 1.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अथवा
अव्य०
 अथेति वायते अथ + वा--का । पक्षान्तरे “अथवा कृतवाग्द्वारे इति” “अथवा मृदु वस्तु हिंसितु-मिति” च रघुः । “अथ वा हेतुमन्निष्ठविरहाप्रतियोगि-नेति” भाषा० ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अक कुटिलायां गतौ”@} 2 घटादिः मित्।
‘इदितस्त्वङ्कते तत्र कुटिलायां गतावकेत्।’ 3 इति देवः।
णिच्- सन्- ण्वुल् आककः--किका, 4 अककः--किका, अचिकिष 5 कः--षिका
तृच् 6 अकिता-त्री, अकयिता-त्री, अचिकिषिता-त्री
शता अकन्-न्ती, अकयन्-न्ती, अचिकिषन्-न्ती
अकिष्यन्-न्ती-ती, अकयिष्यन्-ती-न्ती, अचिकिषिष्यन्-न्ती-ती
शानच् अकयमानः, अकयिष्यमाणः
क्विप् अक्-अकौ अकः
निष्ठा अकितम्- 7 तः, अकितः, अचिकिषितः-तम्-तवान्
अन्ये प्रत्ययाः अकः, अकः, 8 अचिकिषुः, अचिकयिषुः
तव्यः अकितव्यम्, अकयितव्यम्, अचिकिषितव्यम्
अनीयर् अकनीयम्, अकनीयम्, अचिकिषणीयम्
ण्यत् अथवा यत् आक्यम्, अक्यम्, अचिकिष्यम्
खल् ईषदकः-दुरकः-स्वकः
यक् अक्यमानः, अक्यमानः, अचिकिष्यमाणः
घञ् आकः, अकः, अचिकिषः
तुमुन् अकितुम्, अकयितुम्, अचिकिषितुम्
क्तिन् 9 अक्तिः, अकना, अचिकिषा 10, अचिकयिषा
11 ल्युट् अकनम्, अकनम्, अचिकिषणम्
क्त्वा अकित्वा, अकयित्वा, अचिकिषित्वा
ल्यप् समक्य, समकय्य 12, समचिकिष्य
क्त्वाणमुलौ अकित्वा २, आकमाकम्, 13 आकम् २, अकम् २, अकयित्वा २, अचिकिषम् २
अचिकिषित्वा २
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१)
02
=>
 (ई-भ्वादिः-७९२ सकर्मकः-सेट्-परस्मैपदी)
03
=>
 (श्लो ४१)
04
=>
 [[१। ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधाया ह्रस्वः।]]
05
=>
 [[१आ ‘अजादेर्द्वितीयस्य’ (६-१-२) इति द्वितीय- स्यैकाचः द्वित्वम्। ‘कुहोश्चुः’ (७-४-६२) इत्यभ्यासस्य चुत्वम्।]]
06
=>
 (तृन्)
07
=>
 [[आ। ‘असाग्यमास्रं स्थगये कथं वा कगामि किं वा हरयेऽकिताय’ धातु- काव्ये २-८। श्लोकः।]]
08
=>
 [[२। ‘सनाशंसभिक्ष उः’ (३-२-१६८) इति उः प्रत्ययः।]]
09
=>
 [[२आ ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इतीण्णिषेधः।]]
10
=>
 [[३। ‘अ प्रत्ययात्’ (३-३-१०२) इति स्त्रियामकारः प्रत्ययः। टाप्।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०००४+ ३५]
12
=>
 [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
13
=>
 [[२। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इत्युपधाया दीर्घविकल्पः।]]
1 {@“कृप अवकल्कने”@} 2 अवकल्कनम्-मिश्रीकरणम्।
3 ‘क्षीरस्वामी तु ‘कृपेस्तादर्थ्ये’ 4 इति पठित्वा, ‘तादर्थ्ये’ इति--प्रस्तुतस्य भुवोऽर्थे मिश्रीकरणे
अथवा, तच्छब्देन कॢपिः परामृश्यते
तस्य योऽर्थः = सामर्थ्यलक्षणः, तस्मिन्--इति द्वेधा व्याख्यत्।।’ इति प्रौढमनोरमा।]] ‘कल्पते शपि सामर्थ्ये, कल्पयत्यवकल्कने।
अदन्तस्य कृपेर्णौ तु दौर्बल्ये कृपयेदिति।।
5 इति देवः।
6 कल्पकः-ल्पिका, चिकल्पयिषकः-षिका
कल्पयिता-त्री, चिकल्पयिषिता-त्री
कल्पयन्-न्ती, चिकल्पयिषन्-न्ती
कल्पयिष्यन्-न्ती-ती, चिकल्पयिषिष्यन्-न्ती-ती
कल्पयमानः, चिकल्पयिषमाणः
कल्पयिष्यमाणः, चिकल्पयिषिष्यमाणः
7 कल्-कल्पौ-कल्पः
-- कल्पितम्-तः, चिकल्पयिषितः-तवान्
कल्पः, कल्पनः, चिकल्पयिषुः, कल्पयितव्यम्, चिकल्पयिषितव्यम्
8 कल्पनीयम्, चिकल्पयिषणीयम्
कल्प्यम्, चिकल्पयिष्यम्
कल्प्यमानः, चिकल्पयिष्यमाणः
ईषत्कल्पः-दुष्कल्पः-सुकल्पः
-- कल्पः, चिकल्पयिषः
कल्पयितुम्, चिकल्पयिषितुम्
कल्पना, चिकल्पयिषा
कल्पनम्, चिकल्पयिषणम्
कल्पयित्वा, चिकल्पयिषित्वा
प्रकल्प्य, प्रचिकल्पयिष्य
कल्पम् २, कल्पयित्वा २, चिकल्पयिषम् २
चिकल्पयिषित्वा २। 9
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२५०)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१७४९। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (ग। सू। चुरादौ)
05
=>
 (श्लो। १३५)
06
=>
 [[१। धातोरस्य णिजन्तत्वेनानेकाच्त्वात् यङ् न। ‘कृपो रो लः’ (८-२-१८) इति लत्वम्।]]
07
=>
 [[२। पकारस्य ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३) इति लोपः। णिचः स्थानिवत्त्वं तु न, ‘पूर्वत्रासिद्धे न स्थानिवत्’ (वा। १-१-५८) इति निषेधात्।]]
08
=>
 [पृष्ठम्०२४८+ ११]
09
=>
 [पृष्ठम्०२४९+ २६]