अतिक्रम (atikrama)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अतिक्रम m.
  (-मः)
	 1. Going over or beyond,  lit. or fig.
	 2. Surpassing, 
excelling.
	 3. Transgressing.
	 4. Contrariety,  opposition. 
	 5. Neglect, 
aversion,  disregard.
	 6. Privation. 
	 7. A groundless demand.
	 8. A
gallant attack,  advance of an army in front of an enemy. See अति-
क्रम
 E.
  अति over,  beyond,  and क्रम to go
 going beyond duty or
daring.

Capeller Eng

English

 अतिक्रम m.
  going over,  passing
 transgression, 
disregard
 mistake,  blunder. 

Yates

English

 अति-क्रम (मः) 1.
m.
  A transgress-
ing
 neglect
 privation
 attack.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	 violation
उल्लङ्घन 	-	 ullaGghana 	-	 n.
  	-	 violation
पीडा 	-	  pIDA 	-	 f.
  	-	 violation
अवपीडना 	-	  avapIDanA 	-	 f.
  	-	 violation
आशातना 	-	  AzAtanA 	-	 f.
  	-	 violation
दुष्टता 	-	  duSTatA 	-	 f.
  	-	 violation
व्यभिचार 	-	  vyabhicAra 	-	 m.
  	-	 violation
परामर्श 	-	  parAmarza 	-	 m.
  	-	 violation
लोप 	-	  lopa 	-	 m.
  	-	 violation
उपघात 	-	  upaghAta 	-	 m.
  	-	 violation
धर्ष 	-	  dharSa 	-	 m.
  	-	 violation
लोपक 	-	  lopaka 	-	 m.
  	-	 violation
विध्वंस 	-	  vidhvaMsa 	-	 m.
  	-	 violation
विप्लव 	-	  viplava 	-	 m.
  	-	 violation
व्यतिक्रम 	-	  vyatikrama 	-	 m.
  	-	 violation
उपमर्द 	-	  upamarda 	-	 m.
  	-	 violation
भेद 	-	  bheda 	-	 m.
  	-	 violation
धर्षण 	-	  dharSaNa 	-	 n.
  	-	 violation
अतिक्रमण 	-	  atikramaNa 	-	 n.
  	-	 violation  [ Law ]
उपमर्दन 	-	  upamardana 	-	 n.
  	-	 violation

अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	 violation
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  determined onset
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  overstepping
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  excess
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  going beyond
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  lapse
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  imposition
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  overcoming
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  transgression
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  trespassing
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  surpassing
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  neglect
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  passing over
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  conquering
अतिक्रम 	-	 atikrama 	-	 m.
  	-	  act of overstepping

Wilson

English

 अतिक्रम
m.
  (-मः)
1 Going over or beyond,  lit. or fig.
2 Surpassing,  excelling.
2 Transgressing.
4 Contrariety,  opposition. 
5 Neglect,  aversion,  disregard.
6 Privation. 
7 A groundless demand.
8 A gallant attack,  advance of an army in front of an enemy. See
अभिक्रम.
E.
  अति over,  beyond,  and क्रम to go
 going beyond duty or daring.

Apte

English

अतिक्रमः [atikramḥ],  1 Act of overstepping,  going beyond &c.
 

(a) Breach of decorum or duty
 अहो अतिक्रमः Māl.
 7. (b) Transgression,  violation
 उपचार˚ केवलमुपचारातिक्रमं प्रमार्ष्टुमस्माकमयमारम्भः M.*
  4.5. (c) Trespass
 disrespect,  injury,  opposition
 ब्राह्मण˚ त्यागो भवतामेव भूतये Mv.*
  2.1. refraining from all trespass against Brāhmaṇas
 दिशत्यपायं हि सतामतिक्रमः Ki.*
  14.9
 कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च Ms.*
  3.63
 एतस्मिन्नतिक्रमे परवतीयम् M.*
  3
 गुरुजनातिक्रमात् K.*
  16
 शशिनो ज्येष्ठा- तिक्रमः 56. transgression (passing through)
 मर्षणीयो$यमा- रोहणातिक्रमः 81
 वात्सल्यादतिक्रमो$पि Mv.*
  1 violation (of due limits or propriety)
 Mv.*
  4.25.

Lapse,  passing away (of time)
 अनेकसंवत्सरातिक्रमे$पि U.*
  4
 वेला˚ मं कृत्वा आगतः Pt.*
  1
 उचितवेलातिक्रमे M.*
  2
 सन्ध्य˚ Rām. 

Overcoming,  conquering,  surpassing
 1mostly with दुर्
 स्वजातिर्दुरतिक्रमा,  स्वभावो दुरतिक्रमः &c.
 

Neglect,  omission,  disregard
 कामतो रेतसः सेकं व्रतस्थस्य द्विजन्मनः । अतिक्रमं व्रतस्याहुर्धर्मज्ञा ब्रह्मवादिनः ॥ Ms.*
  11.12.

A vigorous attack,  -determined onset (=  अभिक्रम q. v. ).

Excess.

Abuse,  misapplication. 

Imposition. 

Apte 1890

English

 अतिक्रमः 1 Act of overstepping,  going beyond &c. 
2 (a) Breach of decorum or duty
 अहो अतिक्रमः Māl. 7. (b) Transgression,  violation
 उपचार° M. 4,  5. (c) Trespass
 disrespect,  injury,  opposition
 ब्राह्मण° त्यागो भवतामेव भूतये Mv. 2. 10 refraining from all trespass against Brāhmaṇas
 दिशत्यपायं हि सतामतिक्रमः Ki. 14. 9
 कुलान्यकुलतां यांति ब्राह्मणातिक्रमेण च Ms. 3. 63
 एतस्मिन्नतिक्रमे परवतीयं M. 3
 गुरुजनातिक्रमात् K. 160
 शशिनो ज्येष्ठातिक्रमः 56 transgression (passing through)
 मर्षणीयोयमारोहणातिक्रमः 81
 वात्सल्यादतिक्रमोपि Mv. 1 violation (of due limits or propriety)
 Mv. 4. 25. 
3 Lapse,  passing away (of time)
 अनेकसंवत्सरातिक्रमेपि U. 4
 वेला° मं कृत्वा आगतः Pt. 1
 उचितवेलातिक्रमे M. 2
 संध्या° Rām. 
4 Overcoming,  conquering,  surpassing
 mostly with दुर्
 स्वजातिर्दुरतिक्रमा,  स्वभावो दुरतिक्रमः &c. 
5 Neglect,  omission,  disregard
 Ms. 11. 120. 
6 A vigorous attack,  determined onset (= अभिक्रम q. v.). 
7 Excess. 
8 Abuse,  misapplication. 
9 Imposition. 

Monier Williams Cologne

English

 अति-क्रम m.
  passing over,  overstepping

 lapse (of time)

 overcoming,  surpassing,  conquering

 excess,  imposition,  transgression,  violation

 neglect

 determined onset.

Monier Williams 1872

English

 अति-क्रम,  अस्,  m. act of passing or overstepping
lapse (of time)
 overcoming,  surpassing,  conquering
excess,  imposition,  transgression,  violation
 neglect
determined onset.

Macdonell

English

 अतिक्रम ati-krama,  m.
  overstepping
 passing 🞄by lapse (time)
 variation
 violation
 🞄transgression,  offence
 neglect
 blunder.

Goldstucker

English

 अतिक्रम m. (-मः)
	^1 Going over or beyond,  lit. or fig.
	^2 Sur-
passing,  excelling,  overcoming.
	^3 Transgressing.
	^4 Neglect, 
disregard,  impropriety.
	^5 Contrariety,  opposition.
	^6 A ground-
less demand,  an imposition.
	^7 A gallant attack,  advance
of an army in front of an enemy. (See अभिक्रम.) E. क्रम्
with अति,  kṛt aff. अच्.

Benfey

English

 अतिक्रम अति-क्रम् + अ,  m.
 
Transgression (of time),  Pañc.
5.
 2. Violation,  Man.  11,  120.
Offence.
 4. Irreverence,  Man.  3, 
 -- Comp.
  दुरतिक्रम,  i. e.
दुस्-,  adj.
 
1. hard to be overcome,  unconquer-
able,  Man.  11,  238. 2. difficult of
accomplishment.

Apte Hindi

Hindi

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
"सीमा या मर्यादा का उल्लंघन,  हद से आगे बढ़ना"

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
"कर्तव्य या औचित्य का भंग,  उल्लंघन,  मर्यादा का अतिक्रमण,  अवैध प्रवेश,  अवज्ञा,  चोट,  विरोध"

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
बीतना

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
"जीत लेना,  बढ़ जाना"

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
"उपेक्षा,  भूल, अप्रतिष्ठा"

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
भारी आक्रमण

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
आधिक्य

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
दुरुपयोग

अतिक्रमः
पुं*
  - अति+क्रम्+घञ्
दुर्व्यवहार

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अतिक्रम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಡೆಯುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > अति + क्रमु (पादविक्षेपे) “घञ्” (३-३-१८) ।
व्युत्पत्तिः - > अतिक्रान्तः क्रमम् |
अतिक्रम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಲ್ಲಂಘನೆ / ಶಿಸ್ತು ಮೀರುವಿಕೆ
अतिक्रम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಜ್ಞಾಭಂಗ
अतिक्रम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅತಿಕ್ರಮ ಪವೇಶ / ಅಪ್ಪಣೆಮೀರಿ ನಡೆಯುವಿಕೆ
अतिक्रम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಳೆದು ಹೋಗುವಿಕೆ (ಕಾಲ)
व्युत्पत्तिः - > कालातिक्रमः ।
अतिक्रम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂದುಳಿಸುವಿಕೆ / ದಾಟಿಹೋಗುವಿಕೆ / ಮುಂದೆ ಸಾಗುವಿಕೆ

L R Vaidya

English

 atikrama {% m. %} 1. Going over or beyond (lit. and fig.)
surpassing
transgression
neglect
an imposition
opposition
passing away (as time).

Lanman

English

 atikrama,  m. act of overstepping or overcoming.
 [√kram + ati.]

Abhyankara Grammar

English

अतिक्रम  passing over a word in the क्रमपाठ without repeating it
 passing beyond,  cf. अतिक्रम्य परिग्रहः R. Pr. X.7,  which means catching a word for repetition by coming back after passing over it,  e. g. इन्द्राग्नी अपात् । इन्द्राग्नी इति इन्द्राग्नी । or अनु दक्षि । दक्षि दावने | दक्षीति दक्षि ।

Sanskrit Tibetan

Tibetan

da' bar 'gyur ba
अतिक्रम

nye bar brgyal ba
अतिक्रम / उपक्रम

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रणतिः प्रणिपातोऽनुनयेऽथ शयने क्रमात् ।
विशाय उपशायश्च पर्यायोऽनुक्रमः क्रमे ॥ १५०३ ॥
परिपाट्यानुपूर्व्यातृदतिपातस्त्वतिक्रमः ।
उपात्ययः पर्ययश्च समौ संबाधसंकटौ ॥ १५०४ ॥
-wordlist-
 
प्रणति (स्त्री),  प्रणिपात (पुं),  अनुनय (पुं),  शयन (क्ली),  विशाय (पुं),  उपशाय (पुं),  पर्याय (पुं),  अनुक्रम (पुं),  क्रम (पुं),  परिपाटी (स्त्री),  आनुपूर्वी (स्त्रीक्ली),  आवृत् (स्त्री),  अतिपात (पुं),  अतिक्रम (पुं),  उपात्यय (पुं),  पर्यय (पुं),  सम्बाध (पुं),  सङ्कट (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अत्याधान
अत्याधान,  अतिक्रम
प्रमादोऽनवधानं स्यादत्याधानमतिक्रमः ॥ ७५४ ॥
verse 4.1.1.754
page 0086

अत्यय
अत्यय,  कृच्छ्र,  अतिक्रम
अत्ययशब्दः प्राज्ञैः कृच्छ्रे चातिक्रमे च निर्दिष्टः ॥ ८२६ ॥
verse 5.1.1.826
page 0095

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  अतिक्रमः
Root:  अतिक्रम
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ lapse
⇒ excess
⇒ neglect
⇒ violation
⇒ imposition
⇒ conquering
⇒ overcoming
⇒ surpassing
⇒ trespassing
⇒ going beyond
⇒ passing over
⇒ overstepping
⇒ transgression
⇒ determined onset
⇒ act of overstepping
Shloka(s): 
3|2|33|2 ► पर्ययोऽतिक्रमस्तस्मिन्नतिपात उपात्ययः॥ (सङ्कीर्णवर्गः)
3|3|150|2 ► अत्ययोऽतिक्रमे कृच्छ्रेदोषे दण्डेऽप्यथापदि॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|2|33|2 ⇢ पर्ययः (पर्यय) (पुं) ⇒ lapse, change, inversion, revolution, opposition, alteration, expiration, contrariety, irregularity, waste or loss, confusion with, neglect of duty, time of revolution, deviation from enjoined or customary observances
➠ 3|2|33|2 ⇢ अतिक्रमः (अतिक्रम) (पुं) ⇒ lapse, excess, neglect, violation, imposition, conquering, overcoming, surpassing, trespassing, going beyond, passing over, overstepping, transgression, determined onset, act of overstepping
➠ 3|2|33|2 ⇢ अतिपातः (अतिपात) (पुं) ⇒ lapse, neglect, ill-usage, opposition, contrariety, interference, passing away, transgression
➠ 3|2|33|2 ⇢ उपात्ययः (उपात्यय) (पुं) ⇒ transgressing, neglect or disobedience of customs
➠ 3|3|150|2 ⇢ अत्ययः (अत्यय) (पुं) ⇒ end, vice, evil, risk, harm, guilt, lapse, death, attack, injury, danger, misery, assault, absence, offence, distress, suffering, conclusion, termination, destruction, passing away, transgression, disappearance
Related word(s): 
जातिः ➡ क्रिया
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अतिक्रमः,  पुं,
   (अतिक्रान्तः क्रमः नियमः,  अति क्रम्+ भावे घञ् वृद्ध्यभावः) क्रमोल्लङ्घनं । तत्-पर्य्यायः । अतिपातः २ (अति पत् + भावे घञ्)उपात्ययः ३ पर्य्यायः ४ । अभिक्रमः । रणे शत्रून्प्रति अभीतयोधादेर्गमनं । इत्यमरः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अतिक्रम पु०
  अति--क्रम--घञ् ह्रस्वः । उल्लङ्घने । अति-क्रान्तः क्रममिति अत्या० स० । लङ्घितक्रमे त्रि०
  । दुर् +अति + क्रम--कर्म्मणि खल् । दुःखेनातिक्रमणीये त्रि०
  ।“कालो हि दुरतिक्रम” इति “स्वभावो दुरतिक्रम” इतिच पुरा० । भावे ल्युट् । अतिक्रमणम् अत्रैव न०
  ।भावे क्तिन् । अतिक्रान्तिरत्रार्थे स्त्री ।

Capeller

German

 अतिक्रम m.
  das Hinüber-,  Vorbeigehen, 
Übertretung,  Versehen,  Missgriff. 

Burnouf

French

 अतिक्रम अतिक्रम m.
  (क्रम्) le fait de dépasser.
		 Au
fig. transgression
 traverse,  contrariété
 demande ou proposition qui
passe les bornes du bon sens ou de l'honnêteté.
अतिक्रामामि 1,  et अतिक्रमे। aller au delà,  traverser, 
franchir
		 transgresser,  ac.
		 Avec l'ab. sortir de,  s'avancer de.
	-- अतिक्रान्त pp. avancé,  en parlant de l'heure,  de la vie,  etc.

Stchoupak

French

 अति-क्रम-
 m.
  écoulement (du temps) 
 manquement,  erreur 
 omission 
transgression 
 prédominance (sur) 
 -इन्- a. ifc. qui enfreint.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.