| YouTube Channel

अङ्गुलिः (aGguliH)

 
Apte
English
अङ्गुलिः [aṅguliḥ] ली [lī] रिः [riḥ] री [rī], ली रिः री
f.
 [अङ्ग्-उलि
Uṇ.*
 4.2] A finger (the names of the 5 fingers are अङ्गुष्ठ thumb, तर्जनी forefinger, मध्यमा middle finger, अनामिका ring-finger, and कनिष्ठा or कनिष्ठिका the little finger)
a toe (of the foot)
एकविंशो$यं पुरुषः दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या आत्मैकविंशः Ait. Br.
The thumb, great toe.
The tip of an elephant's trunk.
cf.
 Mātaṅga
L.
 6.9.
The measure अङ्गुल.
N.
 of the tree गजकर्णिका. (Mar. काकडी ?)
Penis (?).
Comp.
 -ग्रन्थिः
f.
 (also -पर्वन) The portion of the finger between two joints.-तारणम् [अङ्गुलेः तोरणमिव कृतम्] a mark on the forehead of the form of the half moon made with sandal
&c.
 -त्रम् त्राणम् [अङ्गुलिं त्रायते, अङ्गुलिस्त्रायते अनेन त्रै -क.] a fingerprotector (a contrivance like a thimble used by archers to protect the thumb or fingers from being injured by the bow-string). सज्जैश्चापैर्बद्धगोधाङ्गुलित्रैः Pañch. 2
व्रजति पुरतरुण्यो बद्धचित्राङ्गुलित्रे
Bk.*
 1.26. -पञ्चकम् the five fingers collectively. -फला
f.
 Dolichos lablab (Mar. घेवडा). -मुद्रा, -मुद्रिका a seal-ring. इयमङ्गुलिमुद्रा आर्यमवगतार्थं करिष्यति
Mu.*
 1. -मोटनम्, -स्फोटनम् [अङ्गुल्योर्मोटनं मर्दनं स्फोटनं ताडनं वा यत्र] snapping or cracking the fingers (Mar चुटकी). -वेष्टः ring
अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान्
Rām.*
 6.65.26. -सङ्गा [अङ्गुलौ सङ्गो यस्याः सा] sticking to the fingers
˚गा यवागूः ˚गा यवागूः ˚गा गाः सादयति
P.
 VIII.3.8 Sk. (अङ्गुलिसंलेपकारकं यवागूद्रव्यम् Tv.) (-ङ्गः) contact of the fingers
act of fingering. गतमङ्गुलिषङ्गं त्वां .....
Bk.*
 9.78. -संज्ञा [तृ. त.] a sign made by the finger
मुखार्पितैकाङ्गुलिसंज्ञयैव
Ku.*
 3.41 -सन्देशः making signs with fingers
cracking or snapping the fingers as a sign. -संभूत
a.
 [स. त.] produced from or on the finger. (-तः) a finger nail.
Apte Hindi
Hindi
अङ्गुलिः
स्त्री*
 - अंग्+उलि
अंगुली
अङ्गुलिः
स्त्री*
 - अंग्+उलि
"अंगूठा, पैर का अंगूठा"
अङ्गुलिः
स्त्री*
 - अंग्+उलि
हाथी की सूंड की नोंक
अङ्गुलिः
स्त्री*
 - अंग्+उलि
"अंगुल, नाप विशेष"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) अगि(गतौ)+उलि:। ‘ऋतन्यञ्जि०मद्यत्यङ्गि०उल्यसासानुकः’ उ०४.२। १.हस्तपादशाखा । ‘उद्वेजयत्यङ्गुलिपार्ष्णिभागान्’ कुमा०१.११। २.अङ्गुष्ठः। ३. हस्तिशुण्डाग्रम्, गजकर्णिका । ‘अङ्गुलि: करशाखायां कर्णिकायां गजस्य च’ हैमः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अङ्गुलिः, शलाका, पादाङ्गुलिः, अङ्गुरिः, पादशाखा
noun
पादस्य शाखा।
"मम एका अङ्गुलिः क्षतिग्रस्ता जाता।"
Synonyms:
 अङ्गुलिः
noun
हस्तस्य अङ्गुल्यः विस्तारमात्रम् अन्तरम्।
"लेखनसमये शब्दद्वये द्वे अङ्गुलिम् अन्तरम् अस्तु।"
Synonyms:
 विंशतिः, रावणबाहुः, अङ्गुलिः, नखः
noun
दशाधिकं दश।
"एकोनविंशत्यधिकम् एकः विंशतिः भवति।" ----"
Synonyms:
 अङ्गुलिः, अङ्गुरिः, करपल्लवः, करशाखा, कराग्रपल्लवः, शक्करी
noun
शरीरावयवविशेषः पाणिपादयोः शाखा।
"तस्य दक्षिणे हस्ते षड् अङ्गुलयः सन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अङ्गुलिः,
स्त्री,
 (अङ्ग + उलिच्) करशाखा । आङ्गुलइति भाषा । (यथा मनुः, --“कायमङ्गुलिमूलेऽग्रे दैवं पित्त्र्यं तयोरधः” ।)गजकर्णिका । हस्तिशुण्डाग्रमागः । इति हेम-चन्द्रः ॥
अङ्गुष्ठः । इत्युणादिकोषः ॥