अङ्कुशः (aGkuzaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

अङ्कुशः [aṅkuśḥ],  [अङ्क्-लक्षणे उशच् U.*
  4.17] A hook,  a goad
 Proverb: विक्रीते करिणि किमङ्कुशे विवादः why higgle about a trifling thing when the whole bargain (of which it forms part) has been struck
 the goad ought to follow the elephant
 संनिवेश्य कुशावत्यां रिपुनागाङ्कुशं कुशम् R.*
  15.97
 (fig. ) one who checks,  a corrector,  governor,  director
 त्यजति तु यदा मोहान्मार्गं तदा गुरुरङ्कुशः Mu.*
  3.6
 कुशं द्विषामङ्कुशम् R.*
  16.81
 (=  Preventor) सिद्धेः पूर्वो$ङ्कुशस्त्रिविधा Sānkhya.  K.*
  51. a restraint or check
 निरङ्कुशाः कवयः poets have free license or are unfettered
 pinching
 पादावकर्षसन्धानैस्तोमराङ्कुशलासनैः Mb.
 *  7.142.45. -शी one of the 24 Jaina Goddesses. [cf.   Germ.
   angel.] Comp.
   -ग्रहः an elephant-driver
 अन्वेतुकामो$वमताङ्कुशग्रहः Śi.*
  12.16 -दुर्धरः [तृ. त. अङ्कुशेन दुःखेन धार्यते] a restive elephant. -धारिन् m.
  a keeper of an elephant. -मुद्रा [अङ्कुशाकारा मुद्रा] a mark resembling a goad in form (ऋज्वीं च मध्यमां कृत्वा तन्मध्यं पर्वमूलतः । तर्जनीं किञ्चिदाकुञ्चेत् सा मुद्राङ्कुशसंज्ञिता ॥).

Apte Hindi

Hindi

अङ्कुशः
पुं*
  - अङ्क+उशच्
"काँटा या हाँकने की छ्ड़ी,  नियंत्रक,  संशोधक,  प्रशासक,  निदेशक,  दबाव या रोक"

E Bharati Sampat

Sanskrit

(पुंन) अङ्क्यतेऽनेन । अकि(लक्षणे)+उशच् । ‘सानसि०…’  उणा०४.१०७। हस्तिचालनार्थं लोहमयवक्राग्रम् अस्त्रम्,  सृणिः। ‘तण्डुलाङ्कुश०’ । ‘अङ्कुशोऽस्त्री सृणि: स्त्रियाम्’ अमर:। ‘सन्निवेश्य कुशावत्यां रिपुनागाङ्कुशं कुशम्’ रघुः १५.९७।

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  तोदनम्,  तोत्रम्,  प्रतोदः,  अङ्कुशः,  प्राजनम्,  शृणिः,  प्रवयणम्,  आजनिः,  गो-अजनः,  गो-अजनम्,  गो-अजनी
noun
 
वृषभादीन् पशून् प्रेरयितुम् उपयुज्यमानः दण्डः।
 "तोदनस्य मुखे कीलकः अस्ति।"

Synonyms:
  अङ्कुशः,  अङ्कुशम्
noun
 
किमपि ग्रहणार्थे लम्बनार्थे वा लोहादीनां वक्रीकृतः दण्डः।
 "तेन पतितानि वस्त्राणि अङ्कुशेन उद्धार्यन्ते।"

Synonyms:
  अङ्कुशः,  तोदनम्,  तोत्रम्,  प्रतोदः,  प्राजनम्,  शृणिः,  सृणिः,  प्रवयणम्
noun
 
हस्तिचालनार्थलोहमयवक्राग्रास्त्रम्।
 "हास्तिकः अङ्कुशेण नैकवारं गजम् आहन्यत्।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अङ्कुशः,  पुं क्ली,
   (अङ्क्यते हस्तिचालनार्थमाहन्यते-ऽनेन अङ्क + उशच् ।) हस्तिचालनार्थलोहमय-वक्राग्रास्त्रं । डाङ्गश इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।श्टणिः २ । इत्यमरः ॥
 सृणिः ३ । इति तट्टीका ॥
अङ्कूषः ४ । इत्युणादिकोषः ॥
 (रामायणे,  --“उष्ट्रान् हयान् खरान् नागान् जघ्नुर्दण्डकषाङ्कुशैः ॥
कम्पना अङ्कुशा भल्लाः कालचक्रा गदास्तथा” ॥
)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.