| YouTube Channel

अग्निमान्द्य (agnimAndya)

 
Monier Williams Cologne
English
अग्नि—मान्द्य
n.
 slowness of digestion, dyspepsia.
Goldstucker
English
अग्निमान्द्य Tatpur. n. (-न्द्यम्) Languor of the digestive organs,
the want of appetite or digestion. E. अग्नि and मान्द्य.
Apte Hindi
Hindi
अग्निमान्द्यम्
नपुं*
 अग्निः-मान्द्यम् -
"पाचनशक्ति का मंद होना, भूख न लगना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अग्निमान्द्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆ
व्युत्पत्तिः - > अग्नेः जठरानलस्य मान्द्यम् ।
L R Vaidya
English
agni-mAMdya {% n. %} dyspepsia.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अग्निमान्द्य
न०
 अग्नेर्जठरानलस्य मान्द्यं पाचनकुण्ठता ।धातुवैषम्येण जठरानलस्य पाचनशक्तिराहित्ये “अग्नी-श्वरस्य भक्तानां न विद्युदग्निजं भयम् अग्निमान्द्यभयंनैवेति” काशीखण्डः । अग्निमान्द्येऽजीर्णता स्यात्तत्राल्पभोजनं कार्य्यं यथा । ‘मुहुर्मुहुरजीर्णेऽपि भोज्य-मस्योपकल्पयेत् इति चक्र० । तत्कारणमुक्तम् । स्नेहपीतस्यवान्तस्य विरिक्तस्य स्रुतासृजः । निरूढस्य च कायाग्निर्मन्दोभवति देहिनः ॥
सोऽन्नैरत्यर्थगुरुभिरुपयुक्तैः प्रशाम्यति ।अल्पोमहद्भिर्बहुभिश्छादितोऽग्निरिवेन्धनैः ॥
सचाल्पै-र्लघुभिश्चान्नैरुपयुक्तैर्विवर्द्धते । काष्ठैरणुभिरल्पैश्च सन्धु-क्षित इवानलः ॥
हृतदोषप्रमाणेन सदाहारविधिःस्मृतइति सुश्रुते ।