| YouTube Channel

अग्निगर्भ (agnigarbha)

 
शब्दसागरः
English
अग्निगर्भ
m.
 (-र्भः)
1. The sun-stone, crystal, or a fabulous gem
supposed
to contain and impart solar heat.
2. A plant.
f.
 (-र्भा) The name of
another plant.
E.
 अग्नि, गर्भ the womb.
Yates
English
अग्नि-गर्भ (र्भः) 1.
m.
 A crystal
f.
(भा) the sun-stone
a plant.
Spoken Sanskrit
English
अग्निगर्भ agnigarbha
adj.
 pregnant with fire
अग्निगर्भ agnigarbha
m.
 gem supposed to contain and give out solar heat
Wilson
English
अग्निगर्भ
m.
 (-र्भः)
1 The sun-stone, crystal, or a fabulous gem
supposed to contain and impart
solar heat.
2 A plant.
f.
 (-र्भा) The name of another plant.
E.
 अग्नि and गर्भ the womb.
Monier Williams Cologne
English
अग्नि—गर्भ mf(आ)n. pregnant with fire,
BṛĀrUp.
अग्नि—गर्भ
m.
 a gem supposed to contain and give out solar heat (= सूर्य-कान्त),
L.
N.
 of a frothy substance on the sea, engendered by the submarine, fire,
L.
N.
 of a man
Macdonell
English
अग्निगर्भ agni-garbha,
a.
 containing fire 🞄within.
Goldstucker
English
अग्निगर्भ Bahuvr. I. m. f. n. (-र्भः-र्भा-र्भम्) Being pregnant
with fire.
II. 1. m. (-र्भः)
^1 The sun-stone, crystal, or a fabulous
gem
supposed to contain and impart solar heat. See
सूर्यकान्त.
^2 A plant, see अग्निजार. 2. f. (-र्भा) The name
of another plant. See महाज्योतिष्मती. E. अग्नि and गर्भ.
Apte Hindi
Hindi
अग्निगर्भ
वि* अग्निः-गर्भ -
आभ्यन्तर में आग रखते हुए
अग्निगर्भः
पुं*
 अग्निः-गर्भः -
सूर्यकान्त मणि जिसे सूर्य की किरणों के स्पर्श से आग उगलने वाला माना जाता है
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अग्निगर्भ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಶಿಲೆ
अग्निगर्भ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಣಿ / ಯಜ್ಞದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಕಾಷ್ಠ (ಮರದ ತುಂಡು)
व्युत्पत्तिः - > अग्निगर्भे यस्य ।
अग्निगर्भ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿಜಾರದ ಮರ
L R Vaidya
English
agni-garBa {% m. %} a gem supposed to contain solar heat.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अग्निगर्भः,
पुं,
 (अग्निः गर्भे अभ्यन्तरे यस्य सः ।)अग्निजारवृक्षः । सूर्य्यकान्तमणिः । इति राजनि-र्घण्टः ॥
(शमीवृक्षः । त्रि । अग्नियुक्तगर्भविशिष्टः ।यथा, -- “अग्निगर्भां शमीमिव” । इति शाकुन्तले ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अग्निगर्भ
पु०
 अग्निरिव जारको गर्भोऽस्य । अग्निजारवृक्षे ।अग्निर्गर्भेऽस्य । सूर्य्यकान्तमणौ (आतसि) तस्य सूर्य्य-किरणसम्पर्कात् अग्न्युत्थापकत्वात्तथात्वम् । अग्निमन्थनकाष्ठरूपारणौ च । अग्निः स्थितो गर्भेऽस्याः । शमी-लतायाम् स्त्री । “अग्निगर्भां शमीमिवेति” रघुः । शम्यागर्भेऽग्निस्थितिकथा भा० आनुशा० प० ८५ अध्याये“रुद्रस्य रेतःप्रस्फन्नमग्नौ निपतितञ्च यत् तत्तेजोऽग्निर्मह-द्भूतं द्वितीयममिव पावकम् । वधार्थं देवशत्रूणां गङ्गायांजनयिष्यतीति” ब्रह्मवाक्यानन्तरं कार्त्तिकेयोत्पत्त्यर्थमन्वि-ष्यमाणस्य कुतश्चित् कारणेन गुप्तस्याग्नेः “नष्टमात्मनि संलीनंनाधिजग्मुर्हुताशनमित्यनेन” देवैस्तस्यानासादने उक्तेनानास्थानेऽन्वेषणात् परिशेषे शमीगर्भे प्राप्तिरुक्ता, यथा“अश्वत्थान्निर्गतोवह्निः शमीगर्भमुपाविशदिति” । शमीगर्भे-चास्य स्थितिं कथयतः शुकस्य जिह्वापरिवृत्तिरूपशापदान-मुक्त्वा देवैस्तस्मै वरान् दत्त्वा शमीगर्भे वह्निरलक्ष्य तइत्युक्त्वा च “इत्युक्त्वा तं शमीगर्भे वह्निमालक्ष्य देवताः तदेवायतनं चक्रुः पुण्यं सर्व्वक्रियास्वपि । ततः प्रभृतिचाग्निः स शमीगर्भेषु दृश्यते । उत्पादने तथोपायमधि-जग्मुश्च मानवा” इति ।अग्नेः सकाशात् गर्भोऽस्याः पृथिव्यां स्त्री । वह्निनागङ्गायामासिक्तगर्भस्य धारयितुमशक्यस्य पृथिव्यां सुमेरौगङ्गया निक्षेपणमुक्तं तत्रैव । “सा वह्निना वार्य्यमाणादेवैरपि सरिद्वरा । समुत्ससर्ज तं गर्भं मेरौ गिरिवरेतदेति, उक्त्वा “तेजसा तस्य गर्भस्य भास्करस्येव रश्मिभिःयद्द्रव्यं परिसंसृष्टं पृथिव्यां पर्व्वतेषु च तत् सर्वं काञ्चनीभूतं समन्तात् प्रत्यदृश्यत । पृथिवी च तदा देवी ख्यातावसुमतीति च स तु गर्भो महातेजाः गाङ्गेयः पावकोद्भवःदिव्यं शरवणं प्राप्य ववृधेऽद्भुतदर्शन इति भा० आनु०८५ अ० । अतएव श्रुतौ “यथाग्निगर्भा पृथिवी यथाद्यौरिन्द्रेण गर्भिणी” इत्युक्तम् । अग्निरिव गर्भोमध्यभागो-ऽस्याः । अग्निदीप्तायां महाज्योतिष्मतीलतायाम् स्त्री ।