अकाल (akAla)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अकाल akAla untimely
अपर्तु apartu untimely
वेलाहीन velAhIna untimely
अवेलम् avelam untimely
विकृत vikRta untimely silence caused by embarrassment
पात्रपरीष्टि pAtraparISTi untimely effort to obtain a new alms-bowl
Apte
Englishअकाल [akāla], > [नास्ति उचितः कालो यस्य]
Untimely, premature, inopportune, unseasonable, out of season
न प्रजासु ˚मृत्युश्चरति 2
न ह्यकालभवो मृत्युरिक्ष्वाकुपदमस्पृशत् ॥ 15.44
अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिविनाशनम् । सूर्यपादोदकं तीर्यं जठरे धारया- म्यहम् ॥ (सूर्यनमस्कारसंकल्पः)
˚बातावली 3.
[न कालः] Not black, white. -लः [न. त.] Wrong, inauspicious or unseasonable time, not the proper time (for anything)
unholy time in a year calculated and shown in Indian almanacs. ˚लः स्वबलप्रधानविरोधस्य 3
˚लः कुलजनस्य निवर्तितुं 7
अकाले बोधितो भ्राता 12.81 (at an improper time)
अत्यारूढो हि नारीणामकालज्ञो मनोभवः 12.33 takes no account of proper or improper time
अकाले वीक्षितो विष्णुर्हन्ति पुण्यं पुराकृतम्
नाकाले म्रियते कश्चित् प्राप्ते काले न जीवति
नाकाले म्रियते जन्तुः 1.17 does not die a premature death
काले प्राप्तस्त्वकाले वा नास्यानश्नन् गृहे वसेत् 3.15 in time or late. -कुसुमम्, -पुष्पम् a flower blossoming out of season
˚कुसुमानीव भयं संजनयन्ति हि 3.23, (a bad omen boding some evil.) -कूष्माण्डः a pumpkin produced out of season
(fig. ) of a useless birth. -ज, -उत्पन्न, -जात produced out of season
premature
unseasonable.
जलदः an untimely cloud.
of the great-grandfather of the poet Rājaśekhara.
जलदोदयः, मेघोदयः an unseasonable rise or gathering of clouds
बालातपमिवाब्जानामकाल- जलदोदयः 4.61.
mist or fog. -ज्ञ taking no account of proper or improper time
अत्यारूढो हि नारीणामकालज्ञो मनोभवः 12.33. -वेला unseasonable or improper time. -सह
not enduring delay or loss of time, impatient, not biding one's time.
not able to hold out (for a long time), unable to stand a protracted siege (as a दुर्ग)
3.137.
Apte 1890
Englishअकाल a. [नास्ति उचितः कालो यस्य] 1 Untimely, premature, inopportune, unseasonable, out of season
न प्रजासु °मृत्युश्चरति U. 2, R. 15. 44
°मृत्यु हरणं… औषधं जाह्नवीतोयं
°वातावली Ratn. 3.
2 [न कांलः] Not black, white.
लः [न. त.] Wrong, inauspicious or unseasonable time, not the proper time (for any thing)
°लः स्वबलप्रधानविरोधस्य Ve. 3
°लः कुलजनस्य निवर्तितुं Mu. 7
अकाले बोधितो भ्राता R. 12. 81 at an improper time
अत्यारूढो हि नारीणामकालज्ञो मनोभवः 12. 33 takes no account of proper or improper time
अकाले वीक्षितो विष्णुर्हंति पुण्यं पुराकृतं
नाकाले म्रियते काश्चित् प्राप्ते काले न जीवति
नाकाले म्रियते जंतुः H. 1. 17 does not die a premature death
काले प्राप्तस्त्वकाले वा नास्यानश्नन् गृहे वसेत् Ms. 3. 105 in season or out of season.
Comp.
कुसुमं,
पुष्पं a flower blossoming out of season
°कुसुमानीव भयं संजनयंति हि H. 3. 23, a bad omen boding some evil.
कूष्मांडः a pumpkin produced out of season
(fig.) useless birth.
ज,
उत्पन्न,
जात a. produced out of season, premature
unseasonable.
जलदः an untimely cloud
N. of the great-grandfather of the poet Rājaśekhara.
जलदोदयः,
मेघोदयः {1} an unseasonable rise or gathering of clouds
बालातपमिवाब्जानामकालजलदोदयः R. 4. 61. {2} mist or fog.
वेला unseasonable or improper time.
सह a. {1} not enduring delay or loss of time, impatient, not biding one's time. {2} not able to hold out (for a long time), unable to stand a protracted siege (as a दुर्ग) H. 3. 137.
Monier Williams 1872
Englishअकाल अ-काल, अस्, m. a wrong or bad or
inauspicious time
(अस्, आ, अम्), unseasonable.
—अ-
काल-कुष्माण्ड, अस्, m. a pumpkin produced out
of season
a useless birth.
—अकाल-कुसुम, अम्,
n. a flower blossoming out of season.
—अकाल-ज or
अकाल-जात or अ-कालोत्पन्न (°ल-उत्°), अस्, आ, अम्,
born or produced at a wrong time, unseasonable.
—अकाल-जलदोदय (°द-उद्°) or अकाल-मेघो-
दय (°घ-उद्°), अस्, m. unseasonable rise or clouds
a
mist.
—अकाल-वेला, f. unseasonable or unusual time.
—अकाल-सह, अस्, आ, अम्, unable to bide one's time.
Goldstucker
EnglishApte Hindi
Hindiअकाल
"वि*, न* ब*" - -
"असामयिक, प्राक्कालिक"
अकालः
- -
"गलत समय, अशुभ या कुसमय, अनुपयुक्त समय"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअकाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಷಿದ್ಧ ಕಾಲ
अकाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಸಮಯ / ಅನುಚಿತ ಕಾಲ.
प्रयोगाः - > “अकाले बोधितो भ्रात्रा” |
उल्लेखाः - > रघु० १२-८१ |
अकाल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಾಲೋಚಿತವಲ್ಲದ / ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ
प्रयोगाः - > “न ह्यकालभवो मृत्युरिक्ष्वाकुपदमस्पृशत्” |
उल्लेखाः - > रघु० १५-४४ ।
अकाल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಪ್ಪಲ್ಲದ / ಬಿಳುಪಾದ
व्युत्पत्तिः - > न कालः ।
Edgerton Buddhist Hybrid
EnglishMahabharata
EnglishAkāla = Śiva (1000 names^2).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअकालः, (न कालः, अप्रशस्तः कालो वा ।नञ्समासः ।) असमयः । अप्रशस्तकालः ।यथायोग्यकालातिरिक्तसमयः । अशुद्धकालः ।यथा, -- गुरोरस्तात् प्राक् वृद्धत्वे पञ्चदशाहः ।तस्यास्ते द्वात्रिंशद्दिनं । तस्योदयात् परं बा-लत्वे पञ्चदशाहः । गुर्व्वादित्ययोगे स्थितिकालःदशत्रिंशद्दिनादिः ।सिंहे गुरोः स्थितिकालः सम्बत्सरस्थूलः । अस्यविशेषः यदि माघपौर्णमास्यां मघानक्षत्रंप्राप्यते तदैवं भाव्यं । वक्रिगुरौ अष्टाविंशति-दिनं । पूर्व्वराशावनागतातिचारिगुरौ एकवर्षः ।अयमेव लुप्तसम्बत्सरः । पूर्व्वराशिगन्त्रतिचा-रिगुरौ पञ्चचत्वारिंशत् दिनं । नीचस्थगुरोःस्थितिकालः संवत्सरस्थूलः । राहुयुक्तगुरोःस्थितिसमयः एकाब्दः स्थूलः । भृगोर्महास्तात्प्राक् वृद्धत्वे पञ्चदशाहः । तस्य महास्तेद्विसप्ततिदिनं । तस्योदयात् परं बालत्वे दशाहः ।एतत्त्रयं शीघ्रास्तमुच्यते ॥
भृगोः पादास्तात्प्राक् वृद्धत्वे दशाहः । तस्य पादास्ते द्वादशाहः ।तस्योदयात् परं बालत्वे दिनत्रयं । एतत्त्रयंवक्रास्तमुदितं । मलमासे मासमेकं ॥
भानु-लङ्घितमासे क्षयमासे च तदेव ॥
भूक्म्पाद्य-द्भते सप्ताहः ॥
पौषादिचतुर्मासे एकदिन-चरणाङ्कितवर्षणे तद्दिनं । दिनद्वयचरणाङ्कित-वर्षणे दिनत्रयं । दिनत्रयचरणाङ्कितवर्षणेसप्ताहः ॥
दक्षिणायने षण्मासाः ॥
श्रीहरि-शयने चतुर्मासः ॥
चन्द्रसूर्य्यग्रहणे कर्म्मविशेषेएकत्रिसप्तदिनानि ॥
इति ज्योतिषतत्त्वं ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritअकाल अप्राशस्त्ये त० । अप्रशस्तकाले विहितकर्म्मसुपर्य्युदस्तयाऽभिहिते गुरुशुक्राद्यस्तकालादौ, स च मलमास, गुरुशुक्रबाल्यवृद्धत्वास्तमय, सिंहमकरान्यतरगुरुस्थिति, पूर्व्व-राश्यनागतातिचारिगुरुकवत्सर, पूर्व्वराशिसंक्रमिष्यमाणातिचारिगुरुकपक्षत्रय, वक्रगुरुकाष्टाविंशतिदिवस, भूमिकम्पा-द्यद्भुतसप्ताह, सिंहादित्य, गुर्वादित्य, पौषमासचतुष्टयान्य-तमैकद्वित्रितदधिकान्यतमदिनवृत्त्याकालिकवृष्ट्युत्तरैकत्रिसप्ता-हान्यतमदिनादि, रूपो मलमासतत्त्वाद्युक्तः तत्तद्विहित-कर्म्मसु पर्य्युदस्ततयाऽभिहितः कालः एतत्प्रमाणानि सप्रतिप्रसवं मलमासतत्त्वमुहूर्त्तचिन्तामण्यादौ द्रष्टव्यानि “अकालेवीक्षितो विष्णुर्हन्ति पुण्यं पुराकृतमिति” । अप्राप्तःअनुचितः कालः शा० त० । अप्राप्तकाले “नाकाले म्रियतेकश्चित् प्राप्ते काले न जीवतीति” पुराणम् । “अकाल-जलदोदय” इति रघुः । “अकालमृत्युहरण” मितितन्त्रम् । “वर्त्त्याधारस्नेहयोगात् यथा दीपस्य संस्थितिः ।विक्रियापि हि दृष्टैवमकाले प्राणसंक्षय” इति याज्ञ० ।“अकालजन्तु विरसं न धान्यं गुणवत् स्मृत” मिति, वैद्य० । “नाकालवृष्टौ कुर्व्वीत व्रतबन्धशुभक्रियामिति”स्मृतिः अनुचितकाले वृष्टाविति तदर्थः । “वरमे-काहुतिः काले नाकाले लक्षकोटयः इति ति० त० ।नास्ति कालोपाधिजन्यजातमत्र । जन्यशून्ये प्रलये ।“अकालकालमेघमेदुरेति काद० । अप्राप्तः कालो यस्यप्रादिभ्यः धातुजस्येति ब० अन्त्यलोपश्च । अप्राप्तकालेअनुचितकाले पदार्थे । कालः कृष्णः त० । कृष्ण-विरुद्धशुभ्रवर्णे । कृष्णविरोधिशुभ्रत्ववति ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.