| YouTube Channel

hair

 
Spoken Sanskrit
English
केशाः - kezAH -
m.
 pl. - hair
केशसूची - kezasUcI -
f.
 - hairpin
केशकर्तन - kezakartana -
n.
 - haircut
केशसूची - kezasUcI -
f.
 - hairpin
केशराग - kezarAga -
m.
 - hairdye
काकपक्ष - kAkapakSa -
m.
 - side-locksofhair
प्रथमं शिरोमार्जनं करोतु - prathamaMziromArjanaMkarotu -
sent.
 - Dryyourhairfirst.
चिकूर - cikUra - hair
अङ्गरुह - aGgaruha -
adj.
 - hair
केश - keza -
m.
 - hair
कच - kaca -
m.
 - hair
केसर - kesara -
m.
 - hair
अङ्गज - aGgaja -
m.
 - hair
चिकुर - cikura -
m.
 - hair
मूर्धज - mUrdhaja -
m.
 - hair
अङ्कुर - aGkura -
m.
 - hair
कञ्ज - kaJja -
m.
 - hair
कुन्तर - kuntara -
m.
 - hair
कोटिर - koTira -
m.
 - hair
कोशातक - kozAtaka -
m.
 - hair
केशाः - kezAH -
m.
 pl. - hair
कुन्तर - kuntara -
m.
 - hair
कोशातक - kozAtaka -
m.
 - hair
कोशातक - kozAtaka -
n.
 - fruit of the plant kozAtakI
केशाः - kezAH -
m.
 pl. - hair
Monier Williams
English
HAIR,
s.
 केशः, बालः, कचः, चिकुरः, वृजनः -जिनः, कुन्तलः.
— (Of
the head) केशः, शिरोरुहः, शिरोरुट्
m.
 , शिरसिजः, मूर्द्धजः, कृशला.
— (Of the body) लोम
n.
 (न्), रोम
n.
 (न्), तनुरुहः -हं, तनूरुहः
-हं, तनुरुट्
m.
 (ह्), तनुजं, अङ्कुरः
‘a head of hair, ’ कैश्यं, कैशिकं
‘a quantity of hair, ’ केशकलापः, केशपक्षः, केशोच्चयः, केशपाशः,
कचपाशः, कचपक्षः, कचहस्तः, चिकुरपाशः, चिकुरपक्षः, चिकुरहस्तः
‘having much or fine hair, ’ केशी -शिनी -शि (न्), केशवान्
-वती -वत् (त्), केशवः -वा -वं, केशिकः -की -कं
‘a fine head
of hair, ’ केशभारः, कवरीभारः -भरः
‘a braid of hair, ’ कवरी,
केशगर्भः -र्भकः, केशवेशः
‘braided hair, ’ धम्मिल्लः, वेणिः -णी
f.
 ,
वेणिका, प्रवेणिः -णी
f.
‘a lock of hair, ’ अलकः -कं, चूर्णकुन्तलः,
भ्रमरकः, काकपक्षः, शिखण्डः -ण्डकः, केशपाशी, चूडा, शिखा
‘clotted
hair, ’ जटा, सटा
‘unentangled hair, ’ शीर्षण्यः, शिरस्यः
‘covered with hair, ’ लोमशः -शा -शं, बहुलोमा -मा -म (न्), रोमा-
क्रान्तः -न्ता -न्तं
‘point of hair, ’ बालाग्रं
‘erection of the hair, ’
रोमहर्षणं, उद्धर्षणं. See ERECTION.
— (Filament of a plant)
केशरः, केसरः.
HAIR,
s.
 (Falling off of the h.) इन्द्रलुप्तः -प्तं -प्तकः
‘dressed or
tufted h., ’ केशपाशः
‘parting of the h., ’ सीमन्तः
‘cere-
mony of adjusting the parting during gestation, ’ सीमन्तो-
न्नयनं
‘line of h., ’ रोमावलिः -ली
‘against the h., ’ प्रतिलोमः
&c. , विलोमः &c.
‘with the h., ’ अनुलोमः &c.
Borooah
English
H
 AIR:
I Of the head:
(1) केशः,
seizing by the
h.:
केशैर्गृहीत्वा,
P.
here they are dressing the h. of
horses:
इतोऽश्वानां केशकल्पना क्रियते,
Mr.
 iv.
the
Śakas with short h, the Pāradas with flowing h.:
अर्द्धमुण्डान् शकान्, प्रलम्बकेशान् पारदान्,
V.
p.
 iv.
3.
arranging the h. in the folds of a peacock's
tail:
मयूरबर्हिभङ्ग्या केश्पाशं विधाय,
D.
(2) कचः
(3) कुन्तलः
(4) चिकृरः
(5) शिरोरुहः, मूर्द्धजः,
etc.
(poet). The entire h. of the head:
(1) केशपाशः
(2) केशकलापः
(3) कचौघः,
N.
(4) चिकुरप्रकरः।
N.
etc.
 , (her)
h. not very curly, thick, long and
every one of them naturally equal, smooth,
and black:
अनतिभङ्गुरो बहुल आयामवानेकैकनिसर्गसम-
स्निग्धनीलो मूर्द्धजकलापः,
D.
 vi.
Matted or clotted
h.:
जटा, -जुटः
Curly h.:
(1) अलकः
(2) चूर्णकुन्तलः।
H
 .
twisted together into a single braid:
वेणिः
(णी)
to do so:
वेणीं
or
शिखां बध्नाति,
Me.
A braid
of h.:
कवरी।
Ornamental h.:
धम्भिल्लः (rare.) [Page331]
II Of the body:
(1) रि(लो)मन् (n. ),
with
gladdened h.:
हृष्टरोमन् (mfn. ),
Ram.
(2) बालः
(specially of an animal's tail),
Ki.
(3)
तनु(नू)रुहम् (poet).
III Of plants: केश(स)रः,
Ph.:
a h.'s breadth:
रेखामात्रमपि,
R.
Raghuvira
English
English:
 hair
Related:
 Botany
Bot. रोम n. (trichome Bot.लोम)
branched hair शाखित रोम
climbing hair आरोह-रोम
hooked hair अंकुश-रोम
multicellular glandular hair बहु-कोश ग्रन्थि-रोम
English:
 hair
1.(on the head) केश m., बाल
2.(on the body) लोम, रोम n., बाल
अमरकोशः
Sanskrit
Word: केशः
Root: केश
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ tail
⇒ mane
⇒ hair
⇒ kind of perfume
⇒ hair of the head
Shloka(s):
2|6|95|2 ► चिकुरः कुन्तलो वालः कचः केशः शिरोरुहः॥ (मनुष्यवर्गः)
3|3|109|1 ► क्लेशेऽपि वृजिनो विश्वकर्मार्कसुरशिल्पिनोः। (नानार्थवर्गः)
3|3|165|1 ► प्रदरा भङ्गनारीरुक्बाणा अस्राः कचा अपि। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|95|2 ⇢ चिकुरः (चिकुर) (पुं) ⇒ rash, hair, snake, mountain, musk-rat, kind of bird, inconsiderate, hair of the head
➠ 2|6|95|2 ⇢ कुन्तलाः (कुन्तल) (पुं) ⇒ plough, barley, lock of hair, drinking cup, kind of perfume, hair of the head, certain dhruvaka, particular head-dress, prince of that people
➠ 2|6|95|2 ⇢ बालः (बाल) (पुं) ⇒ boy, kid, foal, fool, colt, pure, child, minor, early, naive, young, simple, infant, puerile, foolish, childish, ignorant, infantine, simpleton, infantile, newly risen, kind of metre, new or waxing, simple-minded, small cardamoms, any young animal, one year old cow, five years old elephant, particular mystical prayer, not full-grown or developed, Indian Aloe pant [Aloe vera - Bot.]
➠ 2|6|95|2 ⇢ कचः (कच) (पुं) ⇒ scar, band, hair, cloud, cicatrix, dry sore, hem of a garment
➠ 2|6|95|2 ⇢ केशः (केश) (पुं) ⇒ tail, mane, hair, kind of perfume, hair of the head
➠ 2|6|95|2 ⇢ शिरोरुहः (शिरोरुह) (पुं)
➠ 3|3|109|1 ⇢ वृजिनः (वृजिन) (पुं) ⇒ bent, hair, false, wicked, crooked, deceitful, calamitous, disastrous, curled hair, wicked person
➠ 3|3|165|1 ⇢ अस्रः (अस्र) (पुं)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ कचोच्चयः
परा_अपरासंबन्धः ➡ शिरोमध्यस्थचूडा
उपाधि ➡ अवयवः
Word: नूतनाङ्कुरः
Root: नूतनाङ्कुरः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ hair
⇒ blade
⇒ water
⇒ blood
⇒ tumour
⇒ swelling
⇒ shoot [plant]
Shloka(s):
2|4|4|2 ► वन्या वनसमूहे स्यादङ्कुरोऽभिनवोद्भिदि॥ (वनौषधिवर्गः)
3|3|205|1 ► प्रवालमङ्कुरेऽप्यस्त्री त्रिषु स्थूलं जडेऽपि च। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|4|2 ⇢ अङ्कुर: (अङ्कुर) (पुं) ⇒ hair, blade, water, blood, tumour, swelling, shoot [plant]
➠ 2|4|4|2 ⇢ अभिनवोद्भित् (अभिनवोद्भिद्) (पुं)
➠ 3|3|205|1 ⇢ प्रवालः (प्रवाल) (पुं) ⇒ pupil, coral, animal, having shoots or sprouts, having long or beautiful hair
➠ 3|3|205|1 ⇢ प्रवालम् (प्रवाल) (नपुं) ⇒ pupil, coral, animal, having shoots or sprouts, having long or beautiful hair
Related word(s):
उपाधि ➡ अवयवः
Word: छेदनम्
Root: छेदनम्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ bit
⇒ wool
⇒ hair
⇒ loss
⇒ sport
⇒ piece
⇒ degree
⇒ mowing
⇒ section
⇒ plucking
⇒ fragment
⇒ particle
⇒ gathering
⇒ destruction
⇒ shorn fleece
⇒ little piece
⇒ half a second
⇒ act of cutting
⇒ anything cut off
⇒ reaping [of crop]
⇒ space of 2 kASThAs
⇒ 60th of a twinkling
⇒ plucking or gathering
⇒ numerator of a fraction
⇒ minute division of time
⇒ cut-off piece of anything
⇒ moment [fraction of a second]
⇒ that which is cut or shorn off
⇒ Blue-breasted Quail [Perdix Chinensis - Zoo.]
Shloka(s):
3|2|24|1 ► लवोऽभिलावो लवने निष्पावः पवने पवः। (सङ्कीर्णवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|2|24|1 ⇢ लवः (लव) (पुं) ⇒ bit, wool, hair, loss, sport, piece, degree, mowing, section, plucking, fragment, particle, gathering, destruction, shorn fleece, little piece, half a second, act of cutting, anything cut off, reaping [of crop], space of 2 kASThAs, 60th of a twinkling, plucking or gathering, numerator of a fraction, minute division of time, cut-off piece of anything, moment [fraction of a second], that which is cut or shorn off, Blue-breasted Quail [Perdix Chinensis - Zoo.]
➠ 3|2|24|1 ⇢ अभिलावः (अभिलाव) (पुं)
➠ 3|2|24|1 ⇢ लवनम् (लवन) (नपुं) ⇒ knife, reaper, sickle, mowing, cutter, reaping, one who cuts, act of cutting, truncation [computer], implement for cutting
Related word(s):
जातिः ➡ क्रिया
Word: पद्मकेसरः
Root: पद्मकेसरः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ mane
⇒ hair
⇒ Asa foetida [Ferula Asa Foetida - Bot.]
⇒ Spanish cherry tree [Mimusops Elengi - Bot.]
⇒ red kamlaa tree [Mallotus philippensis - Bot.]
⇒ Indian rose chestnut [Mesua Roxburghii - Bot.]
Shloka(s):
1|10|43|1 ► करहाटः शिफाकन्दः किञ्जल्कः केसरोऽस्त्रियाम्। (वारिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|10|43|1 ⇢ किञ्जल्कः (किञ्जल्क) (पुं)
➠ 1|10|43|1 ⇢ केसरः (केसर) (पुं) ⇒ mane, hair, Asa foetida [Ferula Asa Foetida - Bot.], Spanish cherry tree [Mimusops Elengi - Bot.], red kamlaa tree [Mallotus philippensis - Bot.], Indian rose chestnut [Mesua Roxburghii - Bot.]
➠ 1|10|43|1 ⇢ केसरम् (केसर) (नपुं) ⇒ mane, hair, Asa foetida [Ferula Asa Foetida - Bot.], Spanish cherry tree [Mimusops Elengi - Bot.], red kamlaa tree [Mallotus philippensis - Bot.], Indian rose chestnut [Mesua Roxburghii - Bot.]
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ पद्मम्
उपाधि ➡ अवयवः
Word: अक्षिलोमन्
Root: अक्षिलोमन्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ wing
⇒ hair
⇒ eyelash
⇒ whisker
⇒ eyelashes
⇒ thin thread
⇒ leaf of a flower
⇒ filament of a flower
Shloka(s):
3|3|121|1 ► पक्ष्माक्षिलोम्नि किञ्जल्के तन्त्वाद्यम्शेऽप्यणीयसि। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|121|1 ⇢ पक्ष्म (पक्ष्मन्) (नपुं) ⇒ wing, hair, eyelash, whisker, eyelashes, thin thread, leaf of a flower, filament of a flower
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ नेत्रम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ रोमः
उपाधि ➡ अवयवः
Word: तन्त्वाद्यंशेऽप्यणीयसी
Root: तन्त्वाद्यंशेऽप्यणीय ...
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ wing
⇒ hair
⇒ eyelash
⇒ whisker
⇒ eyelashes
⇒ thin thread
⇒ leaf of a flower
⇒ filament of a flower
Shloka(s):
3|3|121|1 ► पक्ष्माक्षिलोम्नि किञ्जल्के तन्त्वाद्यम्शेऽप्यणीयसि। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|121|1 ⇢ पक्ष्म (पक्ष्मन्) (नपुं) ⇒ wing, hair, eyelash, whisker, eyelashes, thin thread, leaf of a flower, filament of a flower
Related word(s):
जातिः ➡ अचलनिर्जीववस्तु