Shabda Sagara

सस्य
n. (-स्यं)
१. Fruit.
२. Corn, grain.
३. A weapon.
४. A quality, an excellence.
E. सस् to sleep, यत् Unādi aff; also शस्य, &c.

Capeller Eng

सस्य॑ n. standing crop, produce of the field, seed, grain, fruit;
poss. °वन्त्†.

Yates

सस्य (स्यं) १.
n. Fruit, corn, grain; a weapon; excellence.

Wilson

सस्य
n. (-स्यं)
१ Fruit.
२ Corn, grain.
३ A weapon.
४ A quality, an excellence.
E. सस to sleep, य Uṇādi aff.; also शस्य, &c.

Apte

सस्यम् [sasyam], [सस्-यत् Uṇ.४.११९]

Corn, grain; (एतानि) सस्यैः पूर्णे जठरपिठरे प्राणिनां संभवन्ति Pt.५.९७; see शस्य also.

Fruit or produce of any plant.

A weapon.

A good quality, merit. -Comp. -अद्, भक्षक a. granivorous. -इष्टिः f. a sacrifice made on the ripening of new grain; Ms.४.२७. -पालः a. field-guarder. -प्रद a. fertile; क्षेम्यां सस्यप्रदां नित्यं पशुवृद्धिकरीमपि Ms.७.२१२.-मञ्जरी an ear of corn. -मारिन् a. destructive of grain. (-m.) a kind of rat or mouse. -मालिन् a. abounding in corn. -वेदः the science of agriculture. -शूकम् an awn of grain. -संवरः the Sāla tree.

Monier Williams Cologne

१. सस्य॑ n. (of unknown derivation; also written शस्य; ifc. f(आ). ) corn, grain, fruit, a crop of corn (also pl.), AV.; &c.

२. सस्य m. (perhaps incorrect for शस्य) a sort of precious stone, L.

सस्य n. a weapon, L.

virtue, merit, L.

Spoken Sanskrit

सस्य sasya n. plant
सस्य sasya m. sort of precious stone
सस्य sasya n. crop  [ harvest ]
सस्य sasya n. fruit
सस्य sasya n. corn
सस्य sasya n. weapon
सस्य sasya n. crop of corn
सस्य sasya n. grain
सस्य sasya n. virtue
सस्य sasya n. merit
धान्य-सस्य dhAnya-sasya n. cereal crops
सस्य-भ्रामण, सस्य- आवर्तन sasya-bhrAmaNa, sasya- Avartana n. crop rotation  [ Agric. ]

सस्य sasya n. crop  [ harvest ]
कृषि kRSi f. harvest
कृष्टि kRSTi f. harvest
शस्यलवनसमय zasyalavanasamaya m. harvest
सस्य-सङ्ग्रह-काल sasya-saGgraha-kAla m. harvest
कृषिफल kRSiphala n. harvest
शुष्कतृणसङ्ग्रह zuSkatRNasaGgraha m. hay harvest
कुयव kuyava n. bad harvest
उदन्त udanta m. harvest time
फलपरिवृत्ति phalaparivRtti f. fruitful harvest
लूनयवम् lUnayavam ind. after barley-harvest
कृष्टफल kRSTaphala n. product of a harvest
कुयव kuyava adj. causing a bad harvest
यववेला yavavelA f. time of the barley-harvest
अम्बिका ambikA f. name applied to the harvest
नवसस्य navasasya n. first fruits of the yearऽs harvest
नवयज्ञ navayajJa m. offering of the first-fruits of the harvest
नावयज्ञिक nAvayajJika m. time of offering the first fruits of the harvest

Spoken Sanskrit

सस्यsasyan.plant
सस्यsasyam. sort of precious stone
सस्यsasyan. crop of corn
सस्यsasyan. grain
सस्यsasyan. virtue
सस्यsasyan. merit
सस्यsasyan. crop  [ harvest ]
सस्यsasyan. fruit
सस्यsasyan. corn
सस्यsasyan. weapon
धान्य-सस्य dhAnya-sasyan. cereal crops
सस्य-भ्रामण, सस्य- आवर्तनsasya-bhrAmaNa, sasya- Avartanan. crop rotation  [ Agric. ]

Macdonell

सस्य
sas-yá, n. crop;
corn, grain;
fruit, produce (often incorrectly spelt sasya): -kṣe- -tra, n. corn-field;
-pāla, m. field-watcher -mālin, a. wreathed with corn or crops (earth);
-rakṣaka, m. field-watcher;
-rakṣā, f. guarding the field;
-vat, a. bearing a rich crop (field);
-ākara-vat, a. bearing abundance of corn;
-āvāpa, m. sowing of crops.

Benfey

सस्य, n.
१. Fruit, Nal. २४, ५२ (at the end of a comp. adj., f. या).
२. Corn, grain, Man. ४, २६ (cf. शस्य, under शंस्).
३. A weapon (cf. शस्).
४. A quality, an excellence (cf. शंस्).
-Cf. perhaps .

Hindi

अनाज

Vedic Reference

«pada२» :::: २:४४१


Sasya in the Atharvaveda and later regularly denotes ‘corn’ generally. It corresponds to the Avestan hahya. See kṛṣi.

Foot notes
  1. vii. ११, १; viii. १०, २४.
  2. taittirīya Saṁhitā, iii. ४, ३, ३; v. १, ७, ३; vii. ५, २०, १; Maitrāyaṇī Saṁhitā, iv. २, २, etc.

    Cf. Schrader, Prehistoric Antiquities, २८४.

Amarakosha

सस्य नपुं।

वृक्षफलम्

समानार्थक:फल,सस्य

२। ४। १५। १। २

वृक्षादीनां फलं सस्यं वृन्तं प्रसवबन्धनम्. आमे फले शलाटुः स्याच्छुष्के वानमुभे त्रिषु॥

: अपक्वफलम्, शुष्कफलम्, हरीतक्याःफलम्, अश्वत्थस्यफलम्, वेणोःफलम्, प्लक्षस्यफलम्, न्यग्रोधस्यफलम्, इङ्गुद्याःफलम्, बृहत्याःफलम्, जम्बूफलम्, बदरीफलम्, धत्तूरफलम्, क्रमुकफलम्, जातीफलम्, सस्यहेतुकृतम्

पदार्थ-विभागः : खाद्यम्,प्राकृतिकखाद्यम्, द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, अचलनिर्जीववस्तु

Kalpadruma

सस्यं
, क्ली, (सस स्वप्ने + “माच्छाससिसूभ्यो यः । ” उणा० ४ । १०९ । इति यः । ) वृक्षादीनां फलम् । यथा, — “स्रंसनं सीसकं सस्यं स्रस्तं सास्ना च साध्व- सम् ॥ ” इत्युष्मविवेकात् । इत्यमरटीकायां भरतः ॥ धान्यम् । यथा, हेमचन्द्रः । “धान्यन्तु सस्यं सीत्यञ्च व्रीहिस्तम्बकरिश्च तत् । ” शस्त्रम् । गुणः । इति विश्वः ॥ तस्य प्रशंसा यथा, “जीर्णमन्नं प्रशंसीयात् भार्य्याञ्च गतयौवनाम् । रणात् प्रत्यागतं शूरं सस्यञ्च गृहमागतम् ॥ ” इति चाणक्यशतकम् ॥ अन्यत् शस्यशब्दे द्रष्टव्यम् ॥

Vachaspatyam

सस्य
न० सस—यत् । १ वृक्षादीनां फले अमरः २ क्षेत्रगते धान्ये च हेमच० “सस्यं क्षेत्रं गतं प्रोक्तम्” स्मृतिः । “स- स्यञ्च गृहमागतम्” चाणक्यः तालव्यादिरयमित्येके । ३ शस्त्रे ४ गुणे विश्वः ।

Capeller Germany

सस्य॑
n. Sgl. u. Pl. Saat, Feldfrucht, Getreide.

Burnouf French

सस्य
सस्य n. fruit comestible; blé.
Mérite.
Arme.
Cf. शस्य।
सस्यक m. épée.
Sorte de pierre précieuse [? opale].
सस्यसम्वर m. le śāla, bot.

Stchoupak French

सस्य-
nt. sg. céréale, blé, grains, récolte (aussi pl.) ;
-वन्त्- a. (champ) riche en blé.
°क्षेत्र- nt. champ de blé.
°पूर्ण- a. v. plein de blé.
°प्रद- a. qui donne du blé, fertile.
°मालिन्- a. enguirlandé de blé (dit de la terre).
°रक्षक- m. gardien (dऽun champ) de blé.
°शालिन्- a. = °पूर्ण-।
°हन्- ag. qui détruit la récolte.
सस्यान्ते adv. lorsque tout le blé (de la récolte) est mangé.