Shabda Sagara

นิทรฺศน
n. (-นํ)
๑. An example or illustration.
๒. Injunction, precept.
๓. Tenour, purport.
๔. Authority, text.
๕. A sign.
๖. A scheme.
๗. View.
๘. Evidence.
E. นิ fully or certainly, ทรฺศน showing, or นิ + ทฺฤศ ลฺยุฏฺ ฯ

Capeller Eng

นิทรฺศน f. อี pointing at, proclaiming, teaching (—°). f. อา a cert. comparison ((rh.));
n. pointing or looking at, evidence, example, symptom, omen, °นารฺถมฺ for instance.

Yates

นิ-ทรฺศน (นํ) ๑.
n. An example, pattern; precept; text.

Wilson

นิทรฺศน
n. (-นํ)
๑ An example or illustration.
๒ Injunction, precept.
๓ Tenour, purport.
๔ Authority, text.
E. นิ fully or certainly, ทรฺศน showing.

Apte

นิทรฺศน [nidarśana], a.

Pointing, showing.

Proclaiming, declaring announcing.

Teaching.

นมฺ View, insight, looking into, sight, vision; ศุทฺธาตฺมา พฺราหฺมโณ ราเตฺรา นิทรฺศนมปศฺยต Mb.๑๒.๒๑๗.๑๔.

Pointing to, showing.

Proof, evidence; พลินา สห โยทฺธวฺยมิติ นาสฺติ นิทรฺศนมฺ Pt.๓.๒๓.

An instance, example, illustration; นนุ ปฺรภุเรว นิทรฺศนมฺ Ś.๒; นิทรฺศนสาราณำ ลฆุรฺพหุตฺฤณํ นร: Śi.๒.๕; R.๘.๔๕; ชนกสฺย นฺฤเปนฺทฺรสฺย ตปส: สนฺนิทรฺศนมฺ Pratimā ๔.๑๔.

Injunction.

Authority, text.

A scheme, system.

A precept, scriptural authority, an injunction.

The third member of an Indian syllogism (usually called อุทาหรณ q. v.). -นา A figure of speech (in Rhetoric) thus defined: นิทรฺศนา ฯ อภวนฺวสฺตุสํพนฺธ อุปมาปริกลฺปก: K. P.๑; e. g. R.๑.๒.

Monier Williams Cologne

นิ-°ทรฺศน mf(อี)n. pointing to, showing, indicating, announcing, proclaiming, teaching, Hariv.; BhP.

suiting, pleasing (สรฺว-โลก-นิทฺ°; v.l. °ก-นิทรฺศินฺ and -วิทรฺศินฺ), R. ii, ๑๐๘, ๑๘

นิ-°ทรฺศน n. seeing, view, appearance, sight, vision (cf. สฺวปฺน-นิทฺ°), MBh.; Suśr. &c.

pointing to, showing, indicating, Mn.; MBh.

proof, evidence, Pañc.

นิ-°ทรฺศน n. instance, example, illustration, ŚrS.; Mn.; MBh.; Kāv. &c. (-ตฺว n., Naiṣ.; °nArTam ind. for instance, MBh.)

นิ-°ทรฺศน n. refutation of a stated argument, Sāh.

N. of the third member of a complete syllogism (= อุทาหรณ), MW.

นิ-°ทรฺศน n. a prognostic, sign, mark, omen, MBh.; Hariv.; Suśr. (ifc. f(อา). , showing, betraying, R.)

นิ-°ทรฺศน n. a scheme, system, Suśr.

injunction, precept, ordinance, authority, text, W.

Spoken Sanskrit

นิทรฺศน nidarzana n. paradigm   [ computer ]
รูฒจินฺตน rUDhacintana n. paradigm   [ computer ]
นายก nAyaka m. paradigm or example
ศพฺทรูปปฺรกาศิกา zabdarUpaprakAzikA f. collection of paradigms of declension
ศพฺทาวลิ zabdAvali f. collection of paradigms of declension
ศพฺทปาฐ zabdapATha m. collection of paradigms of declension

นิทรฺศน nidarzana adj. announcing
ศํสินฺ zaMsin adj. announcing
อาเวทก Avedaka adj. announcing
อาเวทินฺ Avedin adj. announcing
อาศํสินฺ AzaMsin adj. announcing
นิเวทน nivedana adj. announcing
วิชฺญาปินฺ vijJApin adj. announcing
เวทก vedaka adj. announcing
เวทินฺ vedin adj. announcing
ศํสิวสฺ zaMsivas adj. announcing
สมฺปฺรกาศก samprakAzaka adj. announcing
นิทรฺศก nidarzaka adj. announcing
เวทน vedana adj. announcing
อาทิศฺ Adiz ind. announcing
อาทิศฺย Adizya ind. announcing
ปฺรกีรฺตณ prakIrtaNa m. announcing
อาเวทน Avedana n. announcing
ปริกีรฺตน parikIrtana n. announcing
ปฺรกถน prakathana n. announcing
ปฺรทาน pradAna n. announcing
วิขฺยาปน vikhyApana n. announcing
ศฺราวณ zrAvaNa n. announcing
วินิเวทน vinivedana n. act of announcing
ทูร อาทิศฺ dUra Adiz adj. announcing far and wide
ปฺริยาขฺย priyAkhya adj. announcing good tidings
นามาเทศมฺ nAmAdezam ind. by announcing one's name
ปฺริยาขฺยายินฺ priyAkhyAyin m. teller announcing good news
สุศํสินฺ suzaMsin adj. announcing or wishing good things
วินิปาตศํสินฺ vinipAtazaMsin adj. announcing misfortune or destruction
อุทฺโฆษ udghoSa m. act of announcing or proclaiming aloud

นิทรฺศน nidarzana n. prognostic
ศํสติ { ศํสฺ } zaMsati { zaMs } verb prognosticate
ศกุน zakuna n. omen or prognostic
ไนมิตฺต naimitta m. interpreter of prognostics
ไวชยนฺตี vaijayantI f. kind of garland prognosticating victory
ปลฺลีปตน pallIpatana n. prognostication by observing the falling of house-lizards

นิทรฺศน nidarzana n. example
อุทาหรณ udAharaNa n. example
วิจารณา vicAraNA f. examination
ปรีกฺษา parIkSA f. examination
วิมรฺศ vimarza m. examination
มรฺศน marzana n. examination
วิมรฺศน vimarzana n. examination
ผลิตำศ phalitAMza m. examination result
ปรีกฺษา กถํ อาสีตฺ? parIkSA kathaM AsIt? sent. How was the exam.?
ปรีกฺษารฺถมฺ ปฐ parIkSArtham paTha sent. learn for the examination!
ปรีกฺษา อเคฺร คตา parIkSA agre gatA sent. The examination is postponed.
เวลาปตฺริกา อาคตา วา? velApatrikA AgatA vA? sent. Has the examination time table come?
ปรีกฺษารมฺภ: กทา อิติ ชฺญาต: วา? parIkSArambhaH kadA iti jJAtaH vA? sent. Do you know when is the examination going to begin?
เอวํ เจตฺ ปรีกฺษายำ กึ กโรติ? evaM cet parIkSAyAM kiM karoti? sent. At this rate how are you going to face examination?
ปรีกฺษา กทา อิติ สฺมรติ กิล? parIkSA kadA iti smarati kila? sent. You remember when your examination commences, don't you?
ยทิ ภวานฺ น ปฐติ ตรฺหิ ปรีกฺษายามฺ อุตฺตีรฺณ: โน ภวติ yadi bhavAn na paThati tarhi parIkSAyAm uttIrNaH no bhavati sent. If you dont study then you will not pass the examination
ปฺรศฺเนษุ วิกลฺป: เอว นาสีตฺ prazneSu vikalpaH eva nAsIt sent. Among the questions [in the examination], there was no option to choose at all.  [ i.e., all had to be answered ]
อุทาหฺฤติ udAhRti f. example
ทฺฤษฺฏานฺต dRSTAnta m. example
อุทฺเทศก uddezaka m. example

Spoken Sanskrit

นิทรฺศนnidarzanan.example
อุทาหรณudAharaNan.example
อุทาหฺฤติ udAhRtif.example
ทฺฤษฺฏานฺต dRSTAntam.example
อุทฺเทศก uddezakam.example
อุโปทฺฆาต upodghAtam.example
ปฺรเทศ pradezam.example
ปฺรโยค prayogam.example
ปฺรทรฺศน pradarzanan.example
ลกฺษฺย lakSyan.example
ตทฺยถา tadyathA for example
ทฺฤษฺฏานฺตตสฺ dRSTAntatasindecl. for example
ทฺฤษฺฏานฺตรูเปน dRSTAntarUpenaindecl. instr. for example
ตถา หิ tathA hiphrase for example
อุทาหราณิ วฺยาครติ { วฺยา- หฺฤ } udAharANi vyAgarati { vyA- hR }verb ๑ state examples
อปูรฺว apUrvaadj. without example
ปฺรติทฺฤษฺฏานฺต pratidRSTAntam. counter example
ทฺฤษฺฏานฺตศตก dRSTAntazatakan. hundred examples
นายก nAyakam. paradigm or example
ทฺฤษฺฏานฺตยติ { ทฺฤษฺฏานฺตย } dRSTAntayati { dRSTAntaya }verb offer as an example

นิทรฺศนnidarzanan.instance
นิทรฺศนnidarzanan.protest
นิทรฺศนnidarzanan.example
นิทรฺศนnidarzanan.paradigm  [ computer ]
นิทรฺศนnidarzanan.illustration
นิทรฺศนnidarzanaadj. announcing
นิทรฺศนnidarzanaadj. proclaiming
นิทรฺศนnidarzanaadj. teaching
นิทรฺศนnidarzanaadj. pointing to
นิทรฺศนnidarzanaadj. suiting
นิทรฺศนnidarzanaadj. pleasing
นิทรฺศนnidarzanaadj. indicating
นิทรฺศนnidarzanan. mark
นิทรฺศนnidarzanan. text
นิทรฺศนnidarzanan. prognostic
นิทรฺศนnidarzanan. image
นิทรฺศนnidarzanan. sight
นิทรฺศนnidarzanan. omen
นิทรฺศนnidarzanan. view
นิทรฺศนnidarzanan. proof
นิทรฺศนnidarzanan. authority
นิทรฺศนnidarzanan. indication
นิทรฺศนnidarzanan. sign
นิทรฺศนnidarzanan. ordinance
นิทรฺศนnidarzanan. appearance
นิทรฺศนnidarzanan. vision
นิทรฺศนnidarzanan. refutation of a stated argument
นิทรฺศนnidarzanan. evidence
นิทรฺศนnidarzanan. showing
นิทรฺศนnidarzanan. scheme
นิทรฺศนnidarzanan. injunction
นิทรฺศนnidarzanan. system
นิทรฺศนnidarzanan. precept
นิทรฺศนnidarzanan. picture
นิทรฺศนnidarzanan. seeing
อภินต-นิทรฺศน abhinata-nidarzanan. biased sampling  [ Statistics ]
สวิจาร นิทรฺศน savicAra nidarzanan. deliberate sampling  [ Statistics ]
สวิจาร นิทรฺศน savicAra nidarzanan. conscious sampling  [ Statistics ]

Benfey

นิทรฺศน, i. e. นิ-ทฺฤศฺ + อน,
I. adj., f. นีฯ
๑. Showing, Bhāg. P. ๒, ๕, ๑.
๒. Announcing, Hariv. ๑๒๘๑๕.
๓. Teaching, Bhāg. P. ๕, ๑๘, ๓๓.
II. n.
๑. Seeing, sight, MBh. ๙, ๖๒.
๒. Evidence, Man. ๑๑, ๔๕.
๓. Example, ๙, ๒๐; MBh. ๘, ๑๘๘๒.
๔. Foreboding, Hariv. ๙๘๘๕.
๕. Prognostic, MBh, ๕, ๑๒๓๕.
๖. Symptom, ๑๒, ๑๑๗๑๘.

Kalpadruma

นิทรฺศนํ
, กฺลี, (นิทฺฤศฺยเต'เนเนติ ฯ นิ + ทฺฤศฺ + ลฺยุฏฺ ฯ ) ทฺฤษฺฏานฺต: ฯ อุทาหรณมฺ ฯ ยถา, — “วฺยกฺต: ปฺราชฺเญ'ปิ ทฺฤษฺฏานฺตาวุเภ ศาสฺตฺรนิทรฺศเน ๚ ” อิติ นานารฺถฏีกายำ ภรต: ๚ (“ทฺฤษฺฏานฺเตนารฺถ: ปฺรสาธฺยเต ยตฺร ตนฺนิทรฺศนมฺ ๚ ยถาคฺนิรฺวายุนาสหิต: โกษฺเฐ วฺฤทฺธิงฺคจฺฉติ ตถา วาตปิตฺตกผทุษฺโฏ วฺรณ อิติ ๚ ” อิตฺยุตฺตรตนฺเตฺร ปญฺจ- ษษฺฏิตเม'ธฺยาเย สุศฺรุเตโนกฺตมฺ ๚ )

Vachaspatyam

นิทรฺศน
น๐ นิ + ทฺฤศ—ลฺยุฏฺ ฯ ๑ อุทาหรเณ ทฺฤษฺฏานฺเต “อาตฺมา หฺยากาศวชฺชีไวรฺฆฏากาไศริโวทิตมฺ ฯ ฆฏาทิวจฺจ สงฺฆา- ไตรฺชาตาเวตนฺนิทรฺศนมิติ” ฯ ยทา มนฺวพุทฺธิปฺรติปิษาทาย- ษยา ศฺรุตฺยาตฺมโน ชาติรุจฺยเต ชีวาโทนำ ตทา ชาตา- ยุปคมฺยมานายาเมตนฺนิทรฺศนํ ทฺฤษฺฏานฺโต ยโถทิต มากาศ- วทิตฺยาทีนิ ภาษฺยมฺ” ศพฺทารฺถจิ๐ ฯ ๒ อรฺษาลงฺการเภเท สฺตฺรี ฏาปฺ ฯ อรฺถาลงฺการศพฺเท ๓๙๙ ปฺฤ๐ ทฺฤสฺยมฺ ฯ

Grammar

นิทรฺศน illustration; cf. ปรฺยาปฺโต โหฺยก: ปุลาก: สฺถาลฺยา นิทรฺศนาย M.Bh. on I. ๔. ๒๓ Vart. ๑๕; cf also อิลา สาลฺหา จาตฺร นิทรฺศนานิ R. Pr. I. ๒๒.

Capeller Germany

นิทรฺศน
f. อี andeutend, verkündend, lehrend (—°). f. อา Art Gleichnis (rh.). n. das Sehen, Gesicht;
Hinweisung, Beleg, Beispiel.

Burnouf French

นิทรฺศน
นิทรฺศน n. (ทฺฤศฺ) exemple; démonstration.

Stchoupak French

นิ-ทรฺศน-
-อี- ag. qui montre, indique, annonce, enseigne;
qui convient ou plaīt à (ifc.) ;
nt. vue, vision, aspect, apparence ;
fait de montrer, indication;
évidence, preuve, exemple, indice, pronostic, symptôme.
นิทรฺศนารฺถมฺ adv. par exemple, à titre d'exemple.